Küresel piyasalarda petrol, ABD-İran anlaşmasının Hürmüz Boğazı üzerinden sevkiyatları yeniden hızlandıracağı ve arzı destekleyeceği beklentisiyle son üç ayın en düşük seviyeleri civarında işlem gördü.
Brent petrol, son dört işlem gününde yaklaşık yüzde 15 değer kaybederek yılın en uzun düşüş serisini yaşamasının ardından varil başına 79 doların üzerinde işlem gördü. ABD ham petrolü (WTI) ise 76 dolar seviyelerinde dengelendi. Cuma günü imzalanması beklenen geçici anlaşmanın, İran’a petrol ihracatını hızla artırma imkânı tanıyan kapsamlı mali teşvikler içermesi piyasadaki satış baskısını destekledi.
Petrol fiyatında sert düşüş
Washington ile Tahran arasında çatışmaların sona erdirilmesine yönelik diplomatik girişimlerin hız kazanması, küresel enerji piyasalarında arz endişelerini hafifleterek petrol fiyatlarında son haftalarda sert düşüşlere yol açtı. Üreticiler, taşımacılık şirketleri ve enerji ticareti yapan kurumlar ise anlaşmanın sürdürülebilirliğini ve Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinin ne kadar sürede normal akışına dönebileceğini yakından takip ediyor.
Deniz trafiği yavaşlayabilir, ancak petrol için umut arttı
Bloomberg HT'de yer alan habere göre BOK Financial Securities Kıdemli Başkan Yardımcısı Dennis Kissler, ilk haftalarda ABD donanmasının ticari gemilere eşlik etmeyi sürdüreceğini ve mayın temizleme gemilerinin bölgede görev yapacağını belirterek, bunun deniz trafiğinin normalleşmesini yavaşlatabileceğini söyledi. Ancak Kissler, vadeli işlem piyasalarının geleceğe odaklandığını ve şu an için petrol akışının yeniden başlaması ihtimalinin giderek güçlendiğini ifade etti.
Teknik detaylara ilişkin görüşmeler devam ederken, 14 maddeden oluşan taslak mutabakat metni taraflar arasında bugüne kadar ortaya konulan en kapsamlı yol haritasını sunuyor. Anlaşmanın yürürlüğe girmesinin ardından, savaşın resmen sona erdirilmesi ve İran’ın nükleer faaliyetlerine yönelik yeni kısıtlamaların belirlenmesi amacıyla 60 günlük müzakere sürecinin başlaması bekleniyor.
Taslak anlaşma Hürmüz’de güvenli geçişin önünü açıyor
Taslak anlaşmaya göre İran, ticari gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan güvenli geçişini teminat altına alırken, ABD de boğaz üzerindeki mevcut kısıtlamalarını kaldıracak. Basra Körfezi’ni Hint Okyanusu’na bağlayan Hürmüz Boğazı, küresel petrol ticaretinin en kritik noktalarından biri olarak öne çıkıyor; normal koşullarda dünya petrol arzının yaklaşık yüzde 20’si bu güzergâh üzerinden taşınıyor.
Taslak anlaşma, ABD’nin İran’ın ham petrol, petrokimya ürünleri ve bunlardan elde edilen türev ürünlerin ihracatına yönelik çeşitli muafiyetler tanımasını da içeriyor. Söz konusu muafiyetlerin yalnızca ticareti değil, aynı zamanda bankacılık işlemleri, sigorta hizmetleri ve deniz taşımacılığı faaliyetlerini de kapsayacak şekilde genişletilmesi planlanıyor.
