Yaklaşık iki bin yıl önce, Roma İmparatorluğu'nun en canlı şehirlerinden birini yok eden ve gömen yıkıcı volkanik patlamanın ardından araştırmacılar, "kayıp Pompeii"yi keşfetmek için yeni bir dijital arkeoloji teknolojisine başvurdu.
MS 79 yılında Vezüv Yanardağı patladığında, Pompeii'yi kalın bir erimiş kaya, kül ve enkaz tabakasının altına gömmüştü. Sakinlerin bir kısmı kaçmayı başarırken, diğerleri volkanik maddelerin altında kalarak can verdi. Zamanın içinde donup kalan bu kalıntılar, 1748'den beri arkeolojik araştırmaların odak noktası oldu. Kazılar, küllerin altında saklı kalan binaları, eserleri, canlı freskleri ve şehir sakinlerinin tüyler ürpertici izlerini ortaya çıkardı.
Güç ve zenginlik sembolü kuleler
Uzaktan algılama, yakın mesafe görüntüleme ve geleneksel arkeolojik yöntemlerin modern bir karışımı, daha önce gizli kalmış özellikleri; örneğin bir zamanlar şehir siluetini şekillendiren zenginlik ve nüfuz sembolü kuleleri ortaya çıkarmaya yardımcı oluyor.
CNN'de yer alan habere göre; yeni yürütülen bir çalışma, Pompeii'nin en etkili ailelerinin konutlarının güç ve prestij göstergesi olan kulelerle süslenmiş olabileceği hipotezini öne sürüyor. "The Tower of the House of Thiasus" (Thiasus Evi'nin Kulesi) adlı çalışmada sunulan ilk sonuçlar, Pompeii'deki binaların çoğunlukla yok olmuş üst katlarını dijital olarak yeniden inşa etmeyi amaçlayan yenilikçi "Pompeii Reset" projesinin bir parçası.
Bu fikir, İmparator Nero'nun Roma yangınını izlediği söylenen ünlü Maecenas Kulesi gibi çok sayıda edebi ve ikonografik referansla da destekleniyor. Pompeii duvar resimlerinde de kuleler, villalarda sıkça tekrarlanan ve daha sonra kent konutları için model haline gelen unsurlar olarak tasvir ediliyor.
"Dijital İkiz" teknolojisi
Pompeii Arkeoloji Parkı ve Berlin Humboldt Üniversitesi tarafından ortaklaşa yürütülen projenin ilk aşamasında, günümüze ulaşan binaların yüksek hassasiyetli lazer taramaları ve dron fotoğrafları kullanılarak üç boyutlu modelleri oluşturuldu. Bir sonraki aşamada ise "dijital ikiz" teknolojisi kullanılarak kaybolan yapıların sanal simülasyonu ve dijital rekonstrüksiyonu yapıldı.
Araştırmacılar, zemin kirişlerini destekleyen duvar delikleri, merdiven kalıntıları ve tavan izleri gibi ipuçlarını takip ederek üst katları dijital ortamda bir araya getirdi. Bu doğrultuda yapılan çalışmada, ziyafet salonundaki Dionysos kültü ritüellerini betimleyen muhteşem freskleriyle ünlü House of Thiasus incelendi. Dijital modelleme sonucunda, bu villanın üzerinde yaklaşık 12 metre (40 fit) yüksekliğinde, iki katlı ve içeriden ahşap merdivenle bağlanan görkemli bir kulenin yükseldiği anlaşıldı. Bu kulenin, sahiplerine Napoli Körfezi ve çevredeki şehir manzarasını sunan bir seyir ve yemek alanı (penthouse) olarak kullanıldığı tahmin ediliyor.
Arkeolojide bir "Dedektiflik Hikayesi"
Pompeii Arkeoloji Parkı Direktörü Gabriel Zuchtriegel, Pompeii'deki araştırmaların son derece karmaşık olduğunu belirterek şunları söylüyor:
"Kayıp Pompeii, çoğunlukla antik kentteki yaşamı anlamak için hayati önem taşıyan üst katlardan oluşuyor. Verileri 3D dijital bir modelde bir araya getirerek, o dönemin deneyimini, mekanlarını ve toplumunu anlamamıza yardımcı olan rekonstrüksiyon hipotezleri geliştirebiliyoruz."
Pompeii'de yaklaşık dört asırdır sürdürülen arkeoloji çalışmaları bugüne kadar daha çok değerli eserlere ve duvar resimlerine odaklanmıştı. Şimdi ise dijital arkeoloji sayesinde konutların üst katları ve sakinlerin gerçek yaşam tarzı ön plana çıkıyor. Teknolojik araçlar, şehri gerçekten olduğu gibi görmemizi sağlarken, bu eşsiz mirası gelecek nesiller için korumayı da kolaylaştırıyor. Sanal turlar sayesinde, antik mahallelerde gezinmek artık hem bilim dünyası hem de halk için bir gerçeklik haline geliyor.
