Dünyanın en büyük ticaret şirketi Amazon’un Tuzla deposunda çalışan MS hastası İşçi Mehmet Şahin’i intihara sürükleyen sürecin arkasından ağır çalışma koşulları, sistematik mobbing ve sendikal baskılar çıktı. Yaşananları “iş cinayeti” olarak tanımlayan DGD-SEN; Şahin’in sendika değiştirdiği için hedef alındığını, hastalığını yönetime bildirmesine rağmen kasıtlı olarak ağır bölümlerde çalıştırıldığını ve psikolojik yardım çağrılarının sonuçsuz kaldığını belirterek, intihardan Amazon yönetiminin çalışma rejimini ve iş birlikçi tutum sergileyen sendikayı sorumlu tuttu. Söz konusu iddialara yönelik iletişim kurmaya çalıştığımız Amazon’a ulaşamadık. Dok Gemi-İş ise yanıt hakkını kullanacağını ifade etmesine karşın, gazetemizin baskı saatine kadar herhangi bir açıklama yapmadı.
Depo, Liman, Tersane ve Deniz İşçileri Sendikası (DGD-SEN), Amazon deposunda çalışırken intihar ederek yaşamına son veren sendika üyesi Mehmet Şahin’e ilişkin yürüttüğü soruşturmanın sonuçlarını bir basın açıklamasıyla kamuoyuna duyurdu. Sendika, Şahin’in ölümünü “iş cinayeti” olarak nitelendirerek, Amazon yönetimi ve Dok Gemi İş Sendikasını doğrudan sorumlu tuttu.
DGD-SEN tarafından yapılan açıklamaya göre, Amazon Depo İşçisi Mehmet Şahin, 9 Mayıs Cumartesi günü intihar etti. Şahin’in, Dok Gemi İş’ten istifa edip dayanışma aidatına geçmesinin ardından hedef alındığı belirtilen açıklamada, multipl skleroz (MS) hastası olan Şahin’in durumunu yönetime yazılı ve sözlü olarak bildirmesine rağmen kasıtlı olarak ağır bölümlerde çalıştırılmaya devam edildiği; peşinden gelen hız baskısı, mobbing ve muhatap bulamama sorunları nedeniyle psikolojik kırılma yaşadığı belirtildi. Şahin’in intihar etmeden önce takım liderine “İntiharın eşiğine geldiğini” ilettiği, bunun üzerine takım liderinin durumu Amazon danışma hattına bildirdiği belirtilen açıklamada “Takım Lideri Mehmet’i Amazon danışma hattına yönlendirmiş, işçi Amazon yönetiminin tavsiyesiyle önce psikoloğa, sonrasında psikiyatriye sevk edilmiştir. Ancak bu süre içerisinde ilaç tedavisine başlanmamış, ikinci seans randevusuna ise yaşamına son vermesi nedeniyle gidememiştir. Tüm bu süreçler devam ederken içerideki mobbing ve baskı hız kesmemiş, Mehmet Şahin’in talepleri karşılanmamış, sorunları çözülmemiştir” denildi.
‘Sendika üyeleri yönetime şikayet edildi’
Sendikanın işçi yakınları ve depo işçileri ile yaptıkları görüşmelere dair aktarımlarında, depo içerisinde Dok Gemi İş sendikasından istifa edilmesinden sonra mobbingin daha da yoğunlaştırıldığı, Dok Gemi İş Amazon Baştemsilcisi Abdullah Türe’nin işçileri mobbingle tehdit ettiği, DGD-SEN’den istifa eden işçileri Amazon yönetimine doğrudan şikayet ettiği iddiaları yer aldı.
Mehmet Şahin’in Amazon depoda yaşadığı mobbing ve baskının ailenin son iki ayındaki günlük konuşmalarına ve rutinlerine de yansıdığı vurgulanan açıklamada depo yönetiminin ise “Aile sorunları vardı, ölenle ölünmüyor, çalışmaya devam etmeliyiz, MS hastası olduğunun raporunu bize iletilmedi” dediğini akardı.
İşçilerin anma düzenlemesi engellendi
Sendika, “İntihar sürecini adım adım hazırlayan, Amazon’un çalışma rejimi ve Dok Gemi İş’in, istifa eden üyelerimize yönelik mobbing ve baskının önünü bilinçli olarak açması olmuştur. Depo yönetimi işçilerin hayatını kaybeden işçi arkadaşları için beş dakikalık bir anma yapmasını, yas tutmasını engellemiş; baskıcı tutumuyla olayın depoda konuşulmasının önüne geçmek istemiştir. Siyah tişört ve Mehmet’in resminin yakada taşınmasına müsaade edilmemiştir” dedi.
Olayın basına yansımasının ve sendikanın aileyle görüşmesinin ardından Amazon insan kaynaklarının aileyi ziyaret etmek istediği ve “Ne gerekiyorsa yapmaya hazır olduklarını” ilettiği belirtilen açıklamada, Amazon insan kaynakları biriminin ziyareti sonrası Dok Gemi İş Temsilcisi Türe’nin, DGD-SEN genel başkanını hedef göstererek üyeleri tehdit ettiği öne sürüldü.
‘Küresel sömürü çarkının kurbanı’
DGD-SEN, Amazon’un dünya genelindeki çalışma rejiminin yaşanan ölümün nedeni olduğunu ifade ederek şu ifadelere yer verdi:
“Mehmet Şahin’i ölüme sürükleyen bu süreç; Amazon’un tüm dünyada işçi kanı, amansız bir performans baskısı ve dijital denetim mekanizmaları üzerine kurulu küresel sömürü çarkından bağımsız değildir. (...) Üyemiz Mehmet Şahin; sınırları aşan bu vahşi sömürü modelinin, içerideki depo yönetiminin ve sarı sendika gibi yerli iş birlikçilerinin eliyle kurulan bu kurumsal cenderenin doğrudan kurbanı olmuştur.”
‘Hukuki mücadele başlatacağız’
Amazon’un Türkiye’deki örgütlenme sürecini kırmak adına sarı sendikaları devreye soktuğunu belirten DGD-SEN’in açıklamasında “Mehmet’in hesabını sormak, Amazon depo içerisinde mobbing ve baskıya son vermek için sorumluluk alıyoruz. Hukuki ve fiili mücadeleyi başlatıyoruz. Sorumlular yargılanacak!” ifadelerine yer verildi.
Dünyanın en tehlikeli şirketlerinden
Amazon tesislerindeki ağır fiziksel tempo, kotaları tutturma baskısı ve yapay zeka/algoritma tabanlı anlık takip sistemlerinin, ciddi ruh sağlığı krizlerine yol açtığı belirlendi. Çalışma alanında gerçekleşen doğrudan intiharlar ve krizler de kayıtlara geçti. Sendikalar, bağımsız gazeteciler ve ABD Ulusal İş Sağlığı ve Güvenliği Konseyi (National COSH), bu vakaların münferit olmadığını; şirketin kârı işçi sağlığının önüne koyan sistemik bir sorunun sonucu olduğunu vurgulayarak Amazon’u defalarca “en tehlikeli işverenler” listesine dahil etti.
- New York Şehir Üniversitesi (CUNY) tarafından yapılan kapsamlı bir araştırmaya göre, ABD’deki 48 Amazon deposundan sadece 2018 öncesi beş yıl içinde en az 207 kez 911 aranarak intihar girişimleri, intihar düşünceleri veya ciddi mental çöküşler ihbar edildi.
- Sadece 2019 yılının ilk üç ayında, aynı tesisten 911’e işçilerle ilgili 5 ayrı “intihar endişesi” çağrısı yapıldı.
- 48 yaşındaki Paul F. Vilscek, Nevada’daki tesisin içinde yüksekten atlayarak intihar etti. Ölüm nedeni polis kayıtlarına intihar olarak geçti.
- Illinois Üniversitesi tarafından 2023 yılında hazırlanan rapora göre; Amazon işçilerinin yüzde 1’inin işte yaralandığını, yüzde 69’unun acı ve bitkinlik nedeniyle ücretsiz izin almak zorunda kaldığını, yüzde 52’sinin ise tamamen “tükenmiş” hissettiğini belirtti. Üç yıldan uzun süredir çalışanlarda tükenmişlik oranı yüzde 60’ı buldu.
‘Daha hızlı kargo’ uğruna
Ticaret Bakanlığınca yayımlanan “Türkiye’de e-ticaretin görünümü raporu”, Tuzla’daki Amazon deposunda yaşanan trajedinin temelini oluşturan acımasız hız ve performans baskısının istatistiksel arka planını gözler önüne seriyor.
Rapora göre, Türkiye genelinde kargo teslim süreleri ortalama 46.2 saatten 42.2 saate gerilerken, İstanbul’un Tuzla ilçesi yüzde 8.7’lik pay ile ülkede en fazla kargo gönderiminin yapıldığı merkez konumuna geldi.
Tuzla’nın e-ticaret lojistiğinde tüm ilçeleri geride bırakarak zirveye oturması ve teslimat sürelerinin 24 saatlere kadar inmesi; doğrudan Amazon gibi küresel devlerin bu bölgeye kurduğu devasa tesislere ve işçilere dayatılan ölümcül çalışma rejimine dayanıyor.
Raporlara birer “hız ve verimlilik” istatistiği olarak yansıyan milyonlarca paketin arkasında, insanlık dışı kotalara, sistematik mobbinge ve dijital takip mekanizmalarına maruz kalarak canından olan Mehmet Şahin gibi depo işçilerinin emeği ve hayatı var.
