Ukrayna, Kırım'ı Kremlin üzerinde yeni bir baskı noktasına dönüştürmeye çalışıyor. Kiev yönetimi, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin için özel önem taşıyan bu bölgeye mümkün olduğunca büyük zarar vererek, onu savaşı sona erdirmeyi kabul etmeye zorlamayı hedefliyor.
Kırım, Rusya'nın Karadeniz'e uzanan yarımadayı ele geçirip 2014 yılında ilhak etmesinden önce de iki ülke arasında uzun yıllardır gerilim noktasıydı.
Büyük Katerina döneminden bu yana Kırım, Rusya'nın askeri kalesi ve Moskova'nın Karadeniz'e güç yansıtmasını sağlayan stratejik bir üs olarak işlev gördü.
Bağımsız Ukrayna bölgeyi kontrol ettiği dönemde bile Rusya, yarımadanın en büyük kenti olan Sivastopol'da büyük bir deniz gücü bulundurmayı sürdürdü. Putin'in 2014 yılında Ukrayna'ya yönelik askeri operasyonları da Kırım'ın işgaliyle başladı. Bu durum yarımadaya ayrı bir sembolik önem kazandırdı.
O tarihten bu yana Moskova işgalini daha da sağlamlaştırdı. Yaklaşık 2,5 milyon nüfusu tamamen Rusya'ya entegre etmeye çalıştı ve turizm bölgesini Rusya'nın sunduğu imkanların vitrinine dönüştürmeyi hedefledi.
Ukrayna'nın son dönemde Kırım'ın ikmal hatları ile altyapısını hedef alan saldırılarındaki artış, yarımadadaki gerilimi yükseltti ve savaş Ukrayna'nın diğer bölgelerinde sürerken Kırım'da yeni bir belirsizlik dönemini başlattı.
Çarşambayı perşembeye bağlayan gece Rusya, Ukrayna'nın başkenti Kiev'e çok sayıda balistik füze ve insansız hava aracıyla saldırı düzenledi.
En az 27 kişi hayatını kaybetti. Saldırı, Kremlin'in artan baskıya verdiği ilk yanıt olarak değerlendirilirken, Moskova'nın Putin'in geri adım atmaya niyetli olmadığına dair son işaret olarak görüldü.
Kırım neden savaşın yeni baskı noktası haline geldi?
Kırım'da binlerce kişi uzun süreli elektrik kesintilerinden etkileniyor. Elektrikli pompalarla çalışan su tedarik sistemlerinde aksamalar yaşanıyor. Çocuklar için düzenlenen yaz kampları tahliye edildi ve sezon boyunca kapatıldı.
En önemlisi ise Ukrayna saldırılarının yakıt tedarikini ciddi şekilde aksatması oldu.
Yerel yönetimler önce benzine kota uygulamaya çalıştı daha sonra akaryakıt satışlarının büyük ölçüde durdurulduğunu açıkladı. Yakıtın büyük bölümü belediye hizmetleri ile acil durum ekiplerine ayrıldı. Zaman zaman halka sınırlı miktarda ek yakıt satışı yapılıyor.
Sivastopol'da Vali, sosyal medya üzerinden yakıt durumuna ilişkin düzenli bilgilendirme yapıyor ve belirli aralıklarla açık olacak birkaç akaryakıt istasyonunu duyuruyor.
Putin, pazar günü verdiği röportajda Kırım'daki gelişmeler hakkında sessizliğini bozdu. Bölge halkına "tüm ihtiyaçların karşılanacağını" söyledi ve deniz ile kara yoluyla sevkiyatların artırılacağı sözünü verdi.
Buna karşın Moskova'nın desteklediği Kırım lideri Sergey Aksyonov, salı günü Rus sosyal medya platformu VK'da yayımladığı videoda, "Yakın gelecekte büyük miktarda yakıt satışa sunulmayacak." uyarısında bulundu. Ukrayna, askeri altyapıyı, enerji santrallerini, yakıt tesislerini ve yakıt tedarik hatlarını hedef aldı.
Özellikle Rus askeri üslerine yakın küçük kasaba ve köylerde son dönemde gün boyu süren elektrik kesintileri yaşandı.
Sivastopol'da ise en az 100 cadde ve sokaktaki sakinler bu hafta elektrik kesintilerinden etkilendi. Yetkililer hafta sonu boyunca yarım gün süren acil elektrik kesintileri uyguladı.
Kerç Köprüsü son yaşam hattı haline geldi
Ukrayna güçleri, Karadeniz'deki gemilere ve Kırım'ı anakaradaki Rus işgali altındaki Herson bölgesine bağlayan kara koridoruna sık sık saldırılar düzenledi.
Bu nedenle bölgeye giriş ve çıkış için fiilen yalnızca tek güzergah kaldı: Kerç Boğazı Köprüsü.
Rusya'nın ilhakından sonra inşa edilen kara ve demir yolu köprüsü, Rusya'nın Krasnodar bölgesini Kırım'ın doğusundaki Kerç kentine bağlıyor.
Ukrayna savaş boyunca köprüye birçok kez saldırdı. Savaşın ilk dönemlerinde gerçekleştirilen büyük saldırılardan biri köprüde ciddi hasara yol açtı.
Rus yetkililer açısından köprü üzerinden Kırım'a yakıt taşımak özellikle riskli görülüyor. Çünkü Ukrayna güçleri geçişi tamamen yok etmek amacıyla yakıt tankerlerini hedef alabilir.
2022 yılından bu yana ağır yük kamyonlarının köprüyü kullanması yasaklandı. Bu karar, Ukrayna'nın patlayıcı yüklü bir kamyonla düzenlediği saldırının ardından alındı. Köprüden geçen araçlarda sık sık güvenlik kontrolleri yapılıyor.
Rusya ayrıca kritik geçiş noktasını korumak amacıyla insansız hava araçlarına karşı savunma sistemleri kurdu. Bunlar arasında görüşü engellemek amacıyla yoğun duman oluşturan sistemler de bulunuyor.
Ukrayna saldırılarını daha da yoğunlaştırır ve Kiev'in vaat ettiği gibi köprüyü imha ederek Kırım'ı bir "adaya" dönüştürürse, yarımadada yaşayanların durumu çok daha ağır hale gelebilir.
Kırım'ın sembolik değeri çok büyük
Putin, Kırım'ın büyük ölçüde kansız şekilde ilhak edilmesini defalarca en önemli başarılarından biri olarak tanımladı.
Putin, bu adımı Sovyet yönetiminin 1954 yılında Kırım'ı Rusya Sovyet Cumhuriyeti'nden Ukrayna Sovyet Cumhuriyeti'ne devrederek yaptığı "tarihi bir yanlışı" düzeltmek olarak nitelendirdi.
Moskova'nın Kırım'ı ele geçirmesi Putin'e önemli siyasi destek sağladı. Kamuoyu desteği iki ay içinde yüzde 60'tan yüzde 82'ye yükseldi.
Putin, 2014 yılında yaptığı açıklamada, "Kırım, Rusya için Yahudiler ve Müslümanlar açısından Kudüs'teki kutsal mekanların taşıdığı anlamla aynı derecede büyük ve kutsal bir öneme sahiptir. Buna bugün de sonsuza kadar da böyle inanacağız." ifadelerini kullandı.
Putin ayrıca Sivastopol'un Rus donanmasının Karadeniz Filosu'na ev sahipliği yaptığını ve Ukrayna'nın NATO'ya katılmak istemesi nedeniyle Kırım'ı almak zorunda kaldığını savundu.
Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından Rusya, Sivastopol'daki deniz üssünü Ukrayna'dan kiralamak için anlaşma yapmıştı.
Ukrayna'nın saldırıları Rus donanmasını Karadeniz Filosu'nun büyük bölümünü Sivastopol ve genel olarak Kırım dışına taşımaya zorladı.
Ukrayna artık çok daha fazla İHA ve füze üretiyor
Rusya geçen yıldan itibaren Ukrayna'ya hava savunmasını aşan büyük insansız hava aracı sürüleriyle saldırılar düzenlemeye başladı.
Savaşın ilk dönemlerinde Kiev benzer büyüklükte insansız hava aracı gönderebilecek kapasiteye sahip değildi.
Ancak son dönemde Ukrayna yerli insansız hava aracı ve füze üretimini önemli ölçüde artırdı. Ayrıca Çin'den ithal edilen parçalara ihtiyaç duymayan silah sistemleri geliştirmeye odaklandı. Bu çabalar sonuç verdi. Ukrayna, Kırım'ın yanı sıra Moskova ve Rusya'nın diğer bölgelerine uzun menzilli saldırılar düzenledi.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski bu saldırıları "uzun menzilli yaptırımlar" olarak tanımladı.
Ukrayna özellikle yakıt rafinerilerini hedef aldı ve Rusya'nın birçok bölgesinde benzin sıkıntısı yaşanmasına neden oldu.
Böylece savaş, günlük yaşamı doğrudan etkileyen sonuçlarıyla birçok Rus vatandaşının hayatına taşınmış oldu.
Hava saldırıları, daha önce Rus toplumunun büyük bölümünü savaşın gerçeklerinden uzak tutmayı başaran Putin üzerindeki baskıyı artırdı.
Rusya lideri Putin pazar günü verdiği röportajda meydan okuyan tutumunu sürdürdü ve saldırıların, Ukrayna'nın doğu ve güneyindeki ele geçirmek istediği bölgeleri fethetme kararlılığını etkilemeyeceğini söyledi.
Ukrayna, 18 Haziran'da savaşın başlangıcından bu yana Moskova'ya yönelik en büyük insansız hava aracı saldırısını gerçekleştirdi.
Rusya Savunma Bakanlığı, aynı gün ülke genelinde yaklaşık bin insansız hava aracının düşürüldüğünü açıkladı.
c.2026 The New York Times Company
