Emeklilik hayali kuran milyonlarca çalışanın gözü kulağı genellikle yaş şartı, prim gün sayısı veya EYT kapsamında olup olmadıklarında. Ancak uzmanlar, emeklilik planlamasında hayati önem taşıyan bir başka detayın göz ardı edildiği konusunda uyarıyor: Hangi statüden emekli olunacağı. Dünya gazetesi yazarı Özgür Erdursun, bugünkü köşe yazısında özellikle 1 Ekim 2008 tarihinden önce sigortalı olan milyonlarca kişiyi yakından ilgilendiren "son 2520 gün kuralı" ve bu kuralın yaratabileceği hak kayıpları hakkında kritik uyarılarda bulundu.
HANGİ KURUMDAN EMEKLİ OLACAĞINIZI BELİRLEYEN GİZLİ ÖLÇÜT
Çalışma hayatı boyunca birden fazla statüde (SSK, Bağ-Kur, Emekli Sandığı) prim ödemiş olan vatandaşlar için emeklilik dairesini belirleyen en temel unsur, son 7 yıllık fiili hizmet süresi, yani 2520 gündür.
Dünya gazetesi yazarı Özgür Erdursun, bu sürenin uygulamadaki önemine değinerek, son 2520 gün kuralını şu sözlerle açıkladı:
"Son 2520 gün içerisinde; SSK (4/A), Bağ-Kur (4/B), Emekli Sandığı (4/C) statülerinden hangisinde daha fazla hizmet varsa kişi kural olarak o statüden emekli ediliyor. Bu nedenle emekliliğine birkaç yıl kala işyeri açan, şirket ortağı olan veya özel sektörde çalışmaya başlayan birçok kişi farkında olmadan emeklilik statüsünü değiştirebiliyor."
YAŞ ŞARTININ KALKMASI HİZMET BİRLEŞTİRME KURALLARINI DEĞİŞTİRMEDİ
Yazısında, bu kuralın sadece EYT kapsamı dışında kalanları ilgilendirmediğini, EYT düzenlemesinden yararlanan milyonlarca sigortalı için de aynı kuralın uygulandığını ifade eden Erdursun, "EYT ile yaş şartı kaldırılmış olsa da hangi statüden emekli olunacağını belirleyen hizmet birleştirme kuralları değişmedi. Bu nedenle EYT’li bir sigortalı da son yıllardaki prim ödemeleri nedeniyle beklemediği bir statüden emekli olabiliyor." hatırlatmasını yaptı.
SON YILLARDAKİ SİGORTA DEĞİŞİKLİKLERİ MAAŞLARDA KAYBA YOL AÇABİLİR
Ekonomi gündeminde sıkça tartışılan konulardan biri de prim gününü doldurduktan sonra çalışma hayatına farklı bir statüde devam edenlerin durumu. Erdursun, yazısında bu durumu çarpıcı örneklerle açıklıyor. Örneğin Emekli Sandığı kapsamında emeklilik için gerekli olan 9000 günü tamamlayan bir devlet memurunun durumuna değinen yazar, tehlikeyi "Daha sonra görevinden ayrılarak kendi işini kuruyor veya özel sektörde çalışmaya başlıyor. Sonrasında 1260 günden fazla Bağ-Kur veya SSK primi ödüyor. Sosyal Güvenlik Kurumu bu kişiyi son 2520 gün hesabına göre Bağ-Kur veya SSK statüsünden emekli etmek isteyebilir." diye özetledi.
Benzer durumun SSK’lı çalışanlar için de geçerli olduğunu aktaran Erdursun, gerekli primi tamamladıktan sonra şirket ortağı olanların da risk altında olduğunu ve SGK'nın bu kişileri Bağ-Kur statüsünden emekli etmeye çalışabileceğini aktardı.
SGK'NIN SON 7 YIL HESABINA KARŞI YARGI YOLU AÇIK
Özgür Erdursun, yazısında hak kaybına uğradığını düşünen vatandaşlar için yargı yolunun açık olduğunu belirterek ezber bozan bir detaya dikkat çekiyor. Yargı kararlarının bu konuda sigortalı lehine sonuçlar doğurabildiğini belirten Erdursun, "Yargı kararları ve uygulamada ortaya çıkan bazı örnekler gösteriyor ki, kişi emeklilik için gerekli tüm şartları belirli bir statüde eksiksiz olarak tamamlamışsa durum yalnızca son 2520 gün hesabından ibaret olmayabiliyor. (...) Bazı durumlarda kişiler, SGK’nın son 2520 gün hesabına göre verdiği karara karşı dava açarak hak kazandıkları statüden emekli olma talebinde bulunabiliyorlar." ifadelerini kullandı.
GELECEĞİNİ ŞANSA BIRAKMAK İSTEMEYENLER İÇİN ZAMANLAMA UYARISI
Vatandaşların en büyük yanılgılarından birinin de emeklilik planlamasını emekliliğe birkaç yıl kala yapabileceğini düşünmeleri olduğunu belirten Erdursun, durumun ciddiyetini şu sözlerle paylaştı:
"Oysa birçok durumda yanlış sigortalılık tercihi yıllar sonra ortaya çıkıyor. Özellikle; şirket ortaklığına girerken, kendi adına işyeri açarken, memuriyetten ayrılırken, özel sektöre geçerken, isteğe bağlı sigorta öderken, borçlanma yaparken, emeklilik statüsünün nasıl etkileneceği mutlaka hesaplanmalıdır. Bazen birkaç yıl ödenen Bağ-Kur primi, yıllarca planlanan emeklilik statüsünü değiştirebilir. Bazen de kişi gerekli şartları çoktan tamamlamış olmasına rağmen bunu fark etmediği için gereksiz yere prim ödemeye devam edebilir."
DOĞRU STRATEJİ YILLARCA DAHA YÜKSEK AYLIK ALMAK DEMEK
Emeklilik planlamasında en büyük hatanın yalnızca yaşa ve prim gününe odaklanmak olduğunu belirten Özgür Erdursun, son 2520 gün kuralının tek başına değerlendirilmemesi gerektiğinin altını çizerek, "Kişinin hangi statüde emeklilik şartlarını tamamladığı, bu hakları ne zaman kazandığı ve varsa yargı yoluyla ileri sürebileceği hakları da ayrıca incelenmelidir. Bu nedenle emeklilik başvurusu yapmadan önce yalnızca prim gününü değil, hangi statüden emekli olunacağını da mutlaka kontrol etmek gerekir. Çünkü emeklilikte doğru planlama bazen yıllarca daha yüksek aylık almak anlamına gelebilmektedir." dedi.
