EVRİM KÜÇÜK
Avrupa Komisyonu, çelik sektörünü küresel arz fazlası ve dampingli ithalata karşı korumak amacıyla yeni ithalat kotası sistemini yürürlüğe aldı. Yeni düzenlemeye AB'nin yıllık gümrüksüz çelik ithalat kotası yaklaşık 34,5 milyon tondan 18,3 milyon tona düşürüldü. Kota kapsamını aşan 26 ürün grubunda ise yüzde 50 oranında gümrük vergisi uygulanacak. Komisyon, düzenlemenin temel hedefinin son yıllarda ciddi üretim kaybı yaşayan Avrupa çelik sanayisini yeniden güçlendirmek olduğunu belirtti. Brüksel, mevcut yaklaşık yüzde 67 seviyesindeki kapasite kullanım oranını yüzde 80'e yükseltmeyi amaçlıyor. Ancak Avrupa Çelik Birliği (EUROFER), talepteki zayıflığın devam etmesi nedeniyle kapasite kullanımının kısa vadede ancak yüzde 73-75 bandına çıkabileceğini öngörüyor. Birliğe göre buna rağmen yeni sistem sayesinde Avrupa üreticileri son yıllarda kaybettikleri yaklaşık 15 milyon tonluk üretimin yarısını geri kazanabilecek.
Kotalar üç farklı erişim modeliyle uygulanacak
Yeni sistemde ithalat kotaları üç farklı mekanizma üzerinden işleyecek. Toplam kotanın yarısı yalnızca Serbest Ticaret Anlaşması (STA) bulunan ülkelere ayrılırken, kalan bölüm tüm ihracatçı ülkelere açık olacak. Ayrıca geçmiş ihracat performansı yüksek ülkeler için ülkeye özel kota sistemi uygulanacak.
Komisyon, STA ortaklarının büyük bölümünün tarihsel ticaret hacimleri sayesinde ortalama yüzde 47'lik kesintiden daha düşük oranda etkileneceğini belirtirken, uygulamanın önemli sayıda ticaret ortağı tarafından da prensipte kabul edildiğini açıkladı. AB, bu düzenlemenin yalnızca ithalatı sınırlamayı değil, aynı zamanda küresel aşırı kapasitenin Avrupa piyasasında yarattığı fiyat baskısını azaltarak "adil rekabeti" yeniden tesis etmeyi amaçladığını vurguluyor. Sektör temsilcileri ise önlemlerin ilerleyen dönemde otomotiv sacı, boru ve çelik işleme gibi alt sektörlere de genişletilebileceğini değerlendiriyor.
Türkiye ‘sıcak rulo sac’ piyasasında avantajlı
Türkiye yeni kota sisteminde en avantajlı ülkelerden biri olmayı sürdürüyor. Sıcak rulo sac (Kategori 1A) için ülkeye ayrılan 642 bin tonluk kota, tüm ihracatçılar arasında en yüksek ülke kotası oldu. Türkiye'yi Hindistan, Japonya, Ukrayna ve Güney Kore izledi.
SteelOrbis’in haberine göre, yeni sistemde ithalatın yarısının STA ülkelerine ayrılması Türkiye açısından önemli bir avantaj oluşturuyor. Türkiye kendisine tahsis edilen ülke kotasını kullandıktan sonra, "STA Kotası-Ülkeye Özgü Kota" havuzundan da ilave ihracat yapabilecek. Türkiye Çelik Üreticileri Derneği (TÇÜD), ilk bakışta kota miktarının düşmesine rağmen fiili ihracat kapasitesinin korunabileceğini belirtiyor. Derneğe göre sıcak rulo sac kotası yaklaşık 2,5 milyon tondan 642 bin tona inse de STA kapsamında kullanılabilecek yaklaşık 1,5 milyon tonluk ek kota ve diğer kota mekanizmaları sayesinde Türkiye'nin toplam ihracatı 3 milyon tonun üzerine çıkabilir. TÇÜD ayrıca, geçmiş yıllarda AB'ye ayrılan kotanın önemli bölümünün zaten kullanılmadığını, bu nedenle yeni sistemin beklenenden daha sınırlı etki yaratabileceğini değerlendiriyor.
