"Batı Doğu'dan nefret ediyor" manşetini taşıyan sahte bir gazete kapağı. Batı Almanya'daki ev sahiplerinin Doğu Almanlar yerine yabancılara ev kiralamayı tercih ettiğini öne süren yapay zekâ üretimi televizyon haberleri. Genç Almanların çoğunluğunun Doğu Almanya'nın yeniden kurulmasını istediğini iddia eden videolar.
İlk bakışta gerçek haber gibi görünen bu içerikler, Almanya'nın önde gelen medya kuruluşları Spiegel TV, Bild ve T-Online'ın yanı sıra Savaş Araştırmaları Enstitüsü gibi araştırma kuruluşlarının görsel kimliklerini taklit ediyor.
Ancak bu içeriklerin hiçbiri gerçek değil.
Çevrimiçi etki operasyonlarını takip eden Antibot4Navalny kolektifine göre, kampanyanın ilk haftasında X, Bluesky ve TikTok'ta en az 49 sahte video, 12 tahrif edilmiş gazete kapağı ve sahte grafiti gösterdiği öne sürülen bir görsel dolaşıma sokuldu.
Araştırmacılara göre kampanyanın amacı, Almanya'nın Doğu ve Batı arasında giderek daha fazla kutuplaştığı yönündeki söylemi güçlendirmek.
Paylaşımların önemli bir bölümü, Doğu Almanların sistematik olarak haksızlığa uğradığını veya siyasi olarak dışlandığını iddia ediyor. Diğer içeriklerde ise Doğu Almanya'nın yeniden kurulmasına destek verildiğini öne süren uydurma istatistikler kullanılıyor ya da Batı Almanların konut başta olmak üzere çeşitli alanlarda Doğu Almanlara ayrımcılık yaptığı izlenimi yaratılıyor.
Antibot4Navalny, kampanyanın Avrupa makamlarının geçmişte Rusya yanlısı etki faaliyetleriyle ilişkilendirdiği dezenformasyon ve etki ağı “Matryoshka”ya ait olduğuna işaret eden özellikler taşıdığını söylüyor.
Matryoshka kampanyaları, haber kuruluşları, düşünce kuruluşları ve araştırma enstitüleri gibi güvenilir kaynakların kimliğine bürünmeleri ve inandırıcı görünmesi amaçlanan yanlış iddialar yaymalarıyla biliniyor.
Araştırmacılar, bu kampanyanın kasıtlı olarak Almanya’nın doğusuna odaklandığını ve Eylül ayında yapılacak iki kritik eyalet seçimi öncesinde toplumsal ve siyasi gerilimleri istismar etmeyi hedeflediğini belirtiyor.
Ülkenin doğusundaki Saksonya-Anhalt ve Mecklenburg-Vorpommern eyaletlerindeki seçimler yakından izleniyor; zira her ikisi de merkez sağ Hristiyan Demokrat Birlik (CDU) ile merkez sol Sosyal Demokrat Parti’den (SPD) oluşan, mevcut Almanya Başbakanı Friedrich Merz’in liderliğindeki koalisyonun popülaritesi için önemli bir sınav sayılıyor.
Son kamuoyu yoklamaları, her iki eyalette de aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD) partisinin önde olduğunu gösteriyor. Parti, oyların yüzde 40'ından fazlasını almayı hedefliyor. Böyle bir sonuç, AfD'yi tek başına iktidar için gerekli çoğunluğa önemli ölçüde yaklaştırırken, ilk kez bir eyalet hükümetine liderlik etme ihtimalini de güçlendirebilir.
Neden Doğu-Batı karşıtlığı?
Almanya merkezli, kâr amacı gütmeyen aşırıcılık izleme kuruluşu İzleme, Analiz ve Strateji Merkezi’nden (CeMAS) kıdemli araştırmacı Lea Frühwirth, yabancı etki kampanyalarının, sıklıkla tamamen yeni ayrışmalar yaratmak yerine mevcut toplumsal bölünmeleri büyütmeye çalıştığını söylüyor.
“Yabancı etki kampanyalarının amacı, hedef aldıkları toplumları istikrarsızlaştırmaktır” diyen Frühwirth, bunu Euronews’in teyit ekibi The Cube’a anlattı. “Bunu denemenin yaygın yolu, hassas konular ve tartışmalı başlıklar üzerinde kutuplaşmış tartışmaları körüklemektir.”
Almanya’nın yeniden birleşmesinin üzerinden 30 yılı aşkın süre geçmiş olsa da Frühwirth, kimlik farklılıkları ve bitmeyen kırgınlıklar nedeniyle Doğu-Batı ayrımının siyasi açıdan hâlâ hassas bir konu olduğunu belirtiyor.
“Yeniden birleşme eşit bir zeminde gerçekleşmedi ve Doğu’daki birçok insan, Batı Almanlar yüzünden derin mağduriyetler yaşadığını anlatıyor,” dedi. “Yapısal farklılıklar bugün de sürüyor.”
“Bir de siyasi boyutu var: Alman seçimleri etrafındaki Rus ve Rusya yanlısı iletişim, aşırı sağ AfD gibi Rusya yanlısı partileri kayırıyor ve diğerleri hakkında kötüleyici söylemler üretiyor,” diye ekledi.
Frühwirth’e göre bu tür kampanyalar, mevcut kırgınlıkları kaşıyarak grupları birbirine karşı kışkırtmayı ve siyasi kutuplaşmayı derinleştirmeyi amaçlıyor.
Bu tür kampanyaların nihayetinde oy verme davranışını etkileyip etkilemediğini ölçmek zor; gerçek erişimlerini belirlemek de öyle. Bazı raporlar, kampanyanın paylaşımların izlenme sayılarını şişirerek, içeriklerin gerçekte olduğundan daha fazla etkileşim aldığı izlenimini vermeye çalıştığını öne sürüyor.
Rusya ile bağlantılı etki kampanyalarının Almanya’daki seçimleri hedef alması ise ilk kez yaşanmıyor. 2025 federal seçimleri sırasında yetkililer ve araştırmacılar, Doppelgänger, Storm-1516 ve Matryoshka gibi, yanlış anlatılar yaymayı ve güvenilir haber kuruluşlarının kimliğine bürünmeyi amaçlayan bir dizi kampanyayı kayda geçirmişti.
