Türkiye’de serbest çalışma (freelance) modeli son yıllarda hızla yaygınlaşırken, 2025 itibarıyla freelance çalışan sayısının 2 milyonu geçtiği bildirildi. Dünya Bankası verilerine göre küresel ölçekte ise yaklaşık 1,57 milyar kişi ‘freelance’ olarak çalışıyor. Bu tablo, iş gücü piyasasında esnek ve dijital temelli çalışma biçimlerinin giderek daha belirleyici hale geldiğini ortaya koydu.
Dünya Bankası verileri, ‘freelance’ ekonomisinin dünya genelinde büyüme eğiliminde olduğunu gösterirken, Türkiye’de özellikle genç nüfusun bu modele yönelimi dikkat çekti.
GENÇLER DİJİTAL İŞLERDE YOĞUNLAŞIYOR
Türkiye’de ‘freelance’ çalışma en çok yazılım ve web geliştirme, grafik tasarım, sosyal medya yönetimi, dijital pazarlama ve medya içerik üretimi gibi alanlarda yoğunlaşıyor. 25-35 yaş aralığındaki gençlerin hem esnek çalışma isteği hem de artan yaşam maliyetleri nedeniyle ek gelir arayışı, bu modele yönelimi hızlandırıyor.
Uzmanlara göre bu durum, geleneksel istihdam biçimlerinin yanında dijital temelli serbest çalışmanın kalıcı bir alternatif haline geldiğini gösterdi.
KADIN SAYISINDA BELİRGİN ARTIŞ VAR
Yaşar Üniversitesi İletişim Fakültesi akademisyenleri Prof. Dr. Özlem Alikılıç ile Prof. Dr. Ebru Gökaliler’in katkı sunduğu araştırma, iletişim sektöründe kadın ‘freelancer’ sayısının belirgin şekilde arttığını ortaya koydu. Bulgular, kadınların kurumsal iş yaşamında karşılaştıkları bezdiri, eşitsizlik ve kariyer engelleri nedeniyle ‘freelance’ çalışma modeline yöneldiğini gösterdi. Yaşar Üniversitesi Halkla İlişkiler ve Reklamcılık Bölümü akademisyenleri, araştırmanın Türkiye’ye özgü dikkat çekici sonuçlar ortaya koyduğunu belirterek şu değerlendirmede bulundu:
“Kadın ‘freelancer’lar, kurumsal hayatta karşılaştıkları engelleri bu modelde avantaja dönüştürüyor. Bu çalışma, Türkiye’de kadınların iletişim sektöründe kendi şartlarını belirleyebildikleri, daha esnek ve üretken bir alan oluşturduklarını gösteriyor. Kurumsal iş hayatında sıkça karşılaşılan ‘Kadınlar daha az kazanıyor!’ olgusunu tersine çeviren dikkat çekici bir tablo sunuyor. Katılımcıların önemli bir bölümü, kurumsal iş yaşamında karşılaştıkları mobbing, cinsiyet rolleri temelli eşitsizlikler ve kariyer engelleri nedeniyle freelance çalışmaya yöneldiklerini ifade etti. Araştırmanın dikkat çeken bir diğer sonucu, kadın ve erkeklerin freelance çalışmayı tercih etme motivasyonlarındaki farklılıklar oldu. Erkekler için daha yüksek gelir elde etme arzusu ön plana çıkarken, kadınlar için esneklik, iş-yaşam dengesi ve aile sorumluluklarını yönetebilme gibi faktörler belirleyici rol oynadı. Bu durum, toplumsal cinsiyet rollerinin çalışma biçimlerine doğrudan yansıdığını gösteriyor.”
Uluslararası araştırma bulgularına göre iletişim sektöründe kadın freelancerlar bazı alanlarda erkeklere kıyasla daha fazla proje alabiliyor ve kurumsal iş hayatına göre daha yüksek gelir elde edebiliyor. EUPRERA işbirliğiyle yürütülen çalışma, özellikle dijital iletişim ve içerik üretimi alanlarında kadınların daha görünür bir konuma geldiğini gösterdi.
KALICI ÇALIŞMA MODELİ HALİNE GELİYOR
Uzmanlara göre ‘freelance’ çalışma modeli, yalnızca bireysel bir tercih olmanın ötesinde iş gücü piyasasında kalıcı bir yapısal dönüşümün parçası haline geliyor. Dijitalleşme, ekonomik baskılar ve esnek çalışma talepleri bu dönüşümü hızlandırırken, özellikle gençler ve kadınlar için freelance ekonomi giderek daha merkezi bir istihdam alanına dönüşüyor.
