Sıcak havalarda vücudumuz iç sıcaklığını dengede tutabilmek için damarları genişletir ve kanı deriye doğru yönlendirir. Bu esnada kalp, kanı pompalayabilmek için normalden çok daha hızlı ve yoğun çalışır. Tam bu süreçte vücudu aniden çok soğuk bir uyaranla karşılaştırdığınızda (soğuk duş, buzlu su veya direkt soğuk denize atlamak) vücut "savaş veya kaç" moduna geçer.
ANİ DAMAR DARALMASI
Cilt yüzeyindeki genişlemiş damarlar soğuğun etkisiyle milisaniyeler içinde aniden kasılarak daralır. Geniş yoldan giden kanın bir anda daracık bir alana sıkışması, kan basıncını (tansiyonu) aniden fırlatır.
KALP KRİZİ VE RİTMİ BOZUKLUĞU TETİKLENMESİ
Daralan damarlar yüzünden kalbe dönen kan yükü bir anda katlanır. Kalp hem bu ani yükü göğüslemek hem de şokun yarattığı adrenalin patlamasıyla baş etmek zorunda kalır. Kalp pillerini tetikleyen, koroner damarlarda spazma yol açan ve kalbin ritmini altüst eden (aritmi) bu durum; gizli kalp hastalığı olanlarda, yaşlılarda veya yüksek tansiyon hastalarında ani kalp krizlerine ve kalp durmalarına neden olabilir.
DOĞRU YÖNTEMLER NELER? YAYGIN YAPILAN HATALAR
Yaz sıcağında vücudu tehlikeye atmadan, kalbi yormadan serinlemenin ve termal konforu sağlamanın bilimsel ve güvenli yolları şunlardır:
1. Buz gibi soğuk duş almak
Sağlıklı ve Doğru Olan Yaklaşım
Ilık duş almak: Ilık su damarların hafif açık kalmasını sağlayarak vücut ısısının dışarı atılmasını kolaylaştırır. Duştan çıktıktan sonra daha uzun süre serin kalırsınız. Soğuk su ise damarları kapatıp ısıyı içeri hapseder.
2. Terliyken denize/havuza aniden atlamak
Sağlıklı ve Doğru Olan Yaklaşım
Kademeli alışmak: Suya girmeden önce mutlaka elinizi, ayağınızı ve göğüs bölgenizi ıslatarak vücudun ısı değişimine adapte olmasına (aklimatizasyon) izin vermelisiniz.
3. Buzlu suyu bir dikişte içmek
Sağlıklı ve Doğru Olan Yaklaşım
Oda sıcaklığında veya hafif serin su: Çok soğuk su mide ve yemek borusu arkasından geçen vagus sinirini uyararak kalp hızında ani düşüşlere veya ritim bozukluklarına yol açabilir. Suyu serin ama buzsuz tüketmek en sağlıklısıdır.
KİMLER EKSTRA DİKKAT ETMELİ?
Tansiyon ve Kalp Hastaları: Düzenli ilaç kullananlar ani ısı değişimlerine karşı çok daha savunmasızdır.
İleri Yaştaki Bireyler: Yaşlandıkça vücudun ısıyı regüle etme (düzenleme) yeteneği azalır.
Yoğun Egzersiz Sonrası: Güneş altında çalıştıktan veya spor yaptıktan hemen sonra kesinlikle şok soğuk uygulamaları yapılmamalıdır.
Özetle; yaz aylarında serinlemenin formülü vücuda ani şoklar yaşatmak değil; ılık duşlar, gölgede kalmak, pamuklu/hafif giysiler tercih etmek ve gün içine yayılmış düzenli su tüketimiyle vücudun kendi doğal soğutma sistemine destek olmaktır. Vücudunuza ani ısı değişimleri yaşatmayarak kalbinizi koruyabilirsiniz.
