NASA'nın Chandra X-ışın Gözlemevi'ni kullanarak Messier 83 (M83) galaksisini gözlemleyen gökbilimciler, beklenmedik bir süpernova patlamasının ardından oluşan kalıntıları keşfetti. Bir yıldız patlamasından sonra geriye genelde yavaşça sönmekte olan, çok sıcak bir gaz bulutu kalıyor. Bu keşifte ise süpernova kalıntılarının havai fişek gibi son derece parlak bir yapıya sahip olduğu görüldü.
M83, Dünya'dan yaklaşık 15 milyon ışıkyılı uzaklıkta yer alıyor ve yüksek oranda yıldızdan oluşturuyor. Ekip, galaksiye ait 14 yıllık Chandra verilerini (2000-2014) kullanarak, daha önce süpernova kalıntıları olarak tanımlanan ışık kaynaklarının X-ışını parlaklığında bazı şaşırtıcı değişimler yakaladı.
100 yaşın üzerindeki süpernova kalıntılarının parlaklığı aynı kalan X-ışını parlamalarına sahip olmasını beklenirken bir sürpriz geldi.
Amerika Katolik Üniversitesi'nden gökbilimci Andrea Prestwich, "Bireysel X-ışını kaynaklarının önemli ölçüde farklılık gösterebileceğini biliyorduk. Ancak bu kadar çok süpernova kalıntısının bu şekilde davrandığını görmek gerçekten sürpriz oldu. Bu cisimlerde alışılmadık bir şeyler oluyor. M83'ün uzaklığı gözlemleyebileceğimiz ayrıntıları sınırladığı için sebebini belirlemek bir zorluk” şeklinde konuştu.
Değişen 22 süpernova kalıntısından birinin basit bir açıklaması olduğu da ifade ediliyor: SN 1957D. Bu süpernova kalıntısı ilk olarak yaklaşık 70 yıl önce gözlemlendi ve patlama alanını çevreleyen materyale çarptı. Bu çarpışma, ekibin gözlemlediği X-ışını patlamalarına neden oldu. Fakat bu durum numunenin geri kalanında görülen parlamaları açıklamıyor.
Patlamanın nedeni ne?
Ekip, patlamaların nedeninin, bir süpernova patlamasında partnerlerinin yok oluşundan sağ kurtulan yıldız popülasyonu olabileceğine inanıyor. Bu senaryoda, her değişken X-ışını kaynağı birbirinin etrafında dönen bir çift büyük yıldız olarak başladı. Büyük yıldız çöküp süpernova olarak patladığında, geride bir kara delik veya ultra yoğun bir nötron yıldızı kaldı.
Harvard Üniversitesi astrofizikçisi Michael McCollough, "Bu galaksi, süpernovadan sonra hayatta kalan ve bir kara delik veya nötron yıldızıyla yörüngeye kilitlenen dev bir yıldızın bulunduğu bir süpernova kalıntıları koleksiyonu içerebilir. Nötron yıldızı veya kara delik daha sonra dev yıldızın yüzeyinden madde çekmeye başlayabilir" dedi.
