“Leiden Yapay Zekâ ve Matematik Bildirisi” adıyla yayımlanan 11 sayfalık deklarasyon, yapay zekânın matematik araştırmalarında nasıl kullanılması gerektiğine dair ciddi endişeler ortaya koyuyor. Bildiriye imza atan uzmanlar, özellikle yapay zekâların matematiksel akıl yürütme konusunda devrim yarattığı yönündeki söylemlerin fazlasıyla abartıldığını düşünüyor. Bildiride, matematik araştırmalarının geleceğinin teknoloji şirketlerinin pazarlama stratejileriyle değil, insan uzmanlığı ve akademik şeffaflık ilkeleriyle şekillendirilmesi gerektiği vurgulanıyor.
Yapay Zekâlar Hatalı Matematiksel Kanıtlar Üretebiliyor
Bildiride özellikle yapay zekâların ürettiği matematiksel çözümlerin güvenilirliği konusunda ciddi şüpheler dile getiriliyor. Oxford Üniversitesi Bilgisayar Bilimleri Bölümü Başkanı Leslie Ann Goldberg’e göre mevcut AI sistemleri kulağa son derece ikna edici gelen ama gerçekte hatalı olan matematiksel kanıtlar üretebiliyor. Üstelik bu durum yalnızca birkaç küçük hata yapılmasından ibaret değil. Çünkü matematiksel araştırmalar büyük ölçüde önceki çalışmaların doğruluğuna dayanıyor. Eğer literatürde yer alan bir kanıt aslında yanlışsa, onun üzerine inşa edilen sonraki çalışmaların da hatalı olma riski ortaya çıkıyor. Araştırmacılar bu yüzden yapay zekânın ürettiği matematiksel sonuçların ciddi bir insan denetiminden geçmeden güvenilir kabul edilmemesi gerektiğini savunuyor.
Deklarasyonda dikkat çekilen bir diğer konu ise akademik dünyanın içinde bulunduğu ekonomik baskılar. Bildiriye göre üniversiteler ve araştırma kurumları uzun süredir finansman sorunları yaşarken, yapay zekâ şirketleri akademisyenlere oldukça yüksek maaşlar, büyük işlem gücü kaynakları ve cazip araştırma imkânları sunuyor. Bu durumun da bazı araştırmacıları yapay zekâyı olduğundan daha başarılı göstermeye teşvik edebileceği düşünülüyor. Bildiride, teknoloji sektörünün ürünlerinin kabiliyetlerini olduğundan büyük gösterme konusunda güçlü ticari motivasyonlara sahip olduğu açıkça ifade ediliyor.
Uzmanlar ayrıca yapay zekâya yönelik kaygıların yalnızca matematikle sınırlı olmadığını söylüyor. Bildiride askeri projeler, kitlesel gözetim sistemleri, yanlış bilgi yayılımı ve çevresel maliyetler gibi daha geniş çaplı sorunlara da değiniliyor. Yapay zekâ akademik dünyada da ciddi bir tartışma konusuna dönüşmüş durumda. Çünkü bu araçlar artık çok sayıda bilimsel makalenin hazırlanmasında kullanılıyor ve uzmanlara göre bu durum hakem değerlendirme süreçlerini giderek daha sorunlu hâle getiriyor. Yapay zekâların ürettiği hatalı veya “halüsinasyon” içeren içeriklerin bilimsel literatüre karışma ihtimali ciddi bir risk olarak görülüyor.
Bildirinin hazırlayıcılarından biri olan Leiden Üniversitesi araştırmacısı Rodrigo Ochigame ise teknoloji şirketlerinin akademik çalışmaları nasıl kullandığına dikkat çekiyor. Ochigame’e göre pek çok matematikçinin çalışmaları, kendi rızaları olmadan yapay zekâ modellerini eğitmek için kullanılıyor. Bu durumun etik açıdan oldukça tartışmalı olduğunu düşünen araştırmacılar, bilim insanlarının ürettiği bilgilerin teknoloji şirketleri tarafından nasıl kullanıldığı konusunda daha sıkı düzenlemeler yapılması gerektiğini savunuyor.
