Venezuela’da 39 saniye arayla peş peşe meydana gelen 7,1 ve 7,5 büyüklüğündeki iki depremde çok sayıda kişi hayatını kaybederken, ülkede büyük hasar yaşandı. Başkent Caracas’tan gelen görüntülerde pek çok binanın çöktüğü, bazılarının ise ciddi hasar gördüğü görülüyor. Depremler akşam iş çıkışı trafiğinin en yoğun olduğu zamana denk geldi. Sosyal medyada paylaşılan görüntülerde, sarsıntının ardından çok sayıda kişinin panikle sokaklara çıktığı görüldü. La Guaira’da 10 katlı bir otelin tamamen yıkıldığını gösteren görüntüler dikkat çekti.
Venezuela Devlet Başkanlığı görevini vekâleten yürüten Delcy Rodriguez, ülke genelinde olağanüstü hâl ilan edildiğini duyurdu. Rodriguez, ülkedeki depremlerde 188 kişinin yaşamını yitirdiğini, 1520 kişinin yaralandığını bildirdi. Bununla birlikte ölü sayısının ciddi manada artması bekleniyor.
Havalimanı kapatıldı
Rodriguez, arama kurtarma çalışmalarının sürdüğünü ve ölü sayısının artmasından endişe edildiğini söyledi. Rodriguez, krizle mücadele kapsamında Genelkurmay Başkanlığı bünyesindeki acil durum mekanizmalarının devreye alındığını ve Simon Bolivar Uluslararası Havalimanı’nın ikinci bir duyuruya kadar kapatıldığını duyurdu. Rodriguez, okulların tatil edildiğini, zorunlu olmayan tüm faaliyetlerin askıya alındığını ve hasar gören yapıların acilen denetlenmesi gerektiğini belirterek, “Önceliğimiz hayat kurtarmaktır, maddi yeniden yapılanma konusunu daha sonra ele alacağız. Şu anda ulusça birlik olma zamanı. Hayat kurtarmak için birlikte hareket etmeli ve bu dayanışmayı korumalıyız” ifadelerini kullandı. Venezuela Sağlık Bakanlığı, ülkede meydana gelen yıkıcı depremlerin ardından tüm hastanelerinin ve sağlık merkezlerinin depremzedelere hizmet vermek üzere seferber edildiğini açıkladı.
1900’den beri en büyük
Venezuela’yı vuran deprem, 1900 yılından bu yana kaydedilen en büyük deprem olarak tarihe geçti. ABD Jeolojik Araştırmalar Merkezi uzmanları, bu depremin yol açtığı can kaybı ve yıkımın, 29 Ekim 1900’de Venezuela kıyılarında meydana gelen 7.7 büyüklüğündeki depremden çok daha ölümcül olabileceğini öngörüyor. Kurum “Afetin geniş bir alana yayılmış olması muhtemel” değerlendirmesinde bulunurken, güçlü sarsıntılara yol açabilecek artçı depremlerin de yaşanabileceği uyarısı yaptı. Ülkede 1967’de meydana gelen 6,6 büyüklüğündeki depremde ise 200’den fazla kişi hayatını kaybetmişti.
‘Yeni arkadaşlarımızın yanında olacağız’
ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, “Venezuela’nın müthiş halkını az önce 2 büyük deprem vurdu, her ikisi de çok şiddetliydi ve yıkıcı sayıda can kaybına neden oldu” ifadelerini kullandı. ABD’nin her türlü yardıma hazır olduğunu belirten Trump, tüm ilgili kurumlara gerekli emirleri verdiğini kaydetti. Trump paylaşımında, “Yeni ve muhteşem arkadaşlarımızın yanında olacağız. Gelen ilk haberler hiç iyi değil” yorumunda bulundu. ABD Venezuela’ya arama kurtarma ekipleri, tıbbi kaynaklar ve insani yardım gönderdi.
Kızılay temasta
Öte yandan Türk Kızılay, Venezuela Kızılhaçı ile temasa geçerek, ihtiyaç duyulması halinde destek vermeye hazır olduğunu bildirdi. Türk Kızılay Genel Başkanı Fatma Meriç Yılmaz, “Başta uzman afet müdahale ekiplerimiz olmak üzere kardeş Venezuela halkının her türlü insani yardım malzemesi ihtiyacını karşılamak için hazırız” ifadelerini kullandı.
Erdoğan: Zor günlerinde yanlarındayız
Venezuela’yı vuran iki büyük depremin ardından Türkiye’den destek ve dayanışma mesajları geldi. Siyasilerin sosyal medya hesaplarından paylaştıkları mesajlar şöyle:
■ Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan: “Venezuela’da meydana gelen iki ayrı depremde hayatını kaybedenlerin acısını yürekten paylaşıyor, dost Venezuela halkına ve hükümetine başsağlığı ve geçmiş olsun dileklerimi iletiyor, yaralılara acil şifalar temenni ediyorum. Türkiye olarak bu acı ve zor günlerinde Venezuelalı dostlarımızın yanındayız.” Öte yandan Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Venezuela Dışişleri Bakanı Yvan Gil ile telefonda görüştü. Fidan, Türkiye’nin yardım sağlamayı sürdüreceğini belirtti.
Venezuela’dan Türkiye teşekkürü
Venezuela Geçici Devlet Başkanı Delcy Rodriguez de sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a ve Türk halkına Venezuela halkına gösterdikleri dayanışma için teşekkür etti.
Dünya sallanıyor!
Dünyanın farklı ülkelerinde son 24 saatte en büyüğü 7,5 olmak üzere 4 deprem yaşandı. Venezuela’daki iki depremin dışında Japonya ve ABD’de de depremler hissedildi. Japonya’nın kuzeydoğusunu vuran deprem 6,9 şiddetinde ölçülürken, başkent Tokyo’da da hafif şekilde hissedildi. ABD’nin California eyaletine bağlı Redwood Valley bölgesinde de 5,6 büyüklüğünde deprem meydana geldi.
UZMANLAR DEĞERLENDİRDİ: KAHRAMANMARAŞ VE MARMARA BENZETMESİ
■ Prof. Dr. Şener Üşümezsoy: “Bu olayı anlamak için 1999 ve Kasım depremlerini düşünmek gerekiyor. Önce Düzce oldu, onun etkilediği şiddetten 7.5’luk 17 Ağustos depremi oldu. Yani bunun tersi oldu. Önce 7.2’lik bir deprem oldu. Dümdüz bir fay olduğu için aynı anda kıramadığı için aynı depremin devamı olarak 7.5’luk bir deprem de oldu. Peki, bu niye oluyor diye sorarsak biz de Arap plakası Anadolu ile çarpıştığı için 6 Şubat oldu. 17 Ağustos’ta Kuzey Anadolu fayı boyunca Karadeniz doğuya gidiyordu dağları, Anadolu Batı’ya doğru gidirek bunlar arasında bir sürtüşmeden oluyor.”
Karayip fay sistemi
Venezuela açıklarında meydana gelen büyük depremin, ülkenin kuzey kıyısını izleyen sağ yönlü yanal atımlı fay sistemi üzerinde geliştiğini belirten Üşümezsoy, bu fay hattının, Güney Amerika levhası ile Karayip levhası arasındaki hareketin sonucu olarak çalıştığını belirtti. Üşümezsoy, bölgedeki sismik yapının yalnızca tek bir kırıkla açıklanamayacağını belirterek, Karayip sisteminin daha geniş bir levha hareketinin parçası olduğunu vurguladı.
■ Jeoloji Mühendisi Prof. Dr. Osman Bektaş: “Venezuela’da 39 saniye arayla meydana gelen M7.2 ve M7.5 depremleri, nadir görülen bir ‘deprem çifti’ örneği oluşturdu. Sağ yanal doğrultu atımlı levha sınırında gerçekleşen sığ odaklı kırılma, geniş bir bölgede ağır hasara yol açtı. Can kaybının binlerle ifade edilmesinden endişe ediliyor. Deprem 2023 Maraş deprem çiftine benziyor.”
■ Yıldız Teknik Üniversitesi İnşaat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şükrü Ersoy: “Bu iki büyük depremden sonra artçı depremler devam edecek. Bu depremlerin bazıları yakın zamanda, birkaç hafta içinde olacak. Bazıları da bir yıl içinde, iki yıl içinde gelişecek. 6,5 büyüklüğüne varan depremler olabilir. Aynı bizim 2023 depremlerindeki gibi uzun sürecek bir artçı deprem silsilesine şahit olacağız.”
Ersoy, Venezuela’nın da Türkiye gibi deprem kuşağında yer aldığını belirterek, ülke tarihinde çok sayıda büyük deprem meydana geldiğini söyledi. Venezuela’daki yapı stokunun ve deprem hazırlıklarının önemine işaret eden Ersoy, 1967’de yaşanan Caracas depreminin ardından yönetmeliklerin yenilendiğini ancak uygulamada sorunlar bulunduğunu kaydetti.
Nadir örneklerden
■ Gebze Teknik Üniversitesi İnşaat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Selçuk Toprak: “2023 Kahramanmaraş depremlerinde yaklaşık 9 saatlik bir farkımız ve biraz mesafe vardı arada. Ama burada yaklaşık olarak 10 kilometre civarı diye tahmin ediliyor. İkisi de büyük bir deprem. Böyle olunca bunlara deprem çifti diyebiliyoruz. Nadir örneklerden birisi esasında.”
■ Jeoloji Yüksek Mühendisi Prof. Dr. Okan Tüysüz: “Kuzeyinde Karayip Levhası dediğimiz bir levha var, güneyi ise Güney Amerika Levhası olarak biliniyor. İkisinin arasındaki sınır da aşağı yukarı Honduras’tan başlıyor, Küba’nın yanından geçiyor, ondan sonra Haiti’nin Prens Adaları var, oradan geçiyor, dönüyor, Caracas’a dönüyor, Caracas’tan da Şili’ye doğru, Güney Amerika kıyılarına doğru devam ediyor. Böyle elips biçiminde bir levha, kenarları hep deprem üreten bir yer.”
‘Venezuela hazırlıklı değildi’
■ Japon Deprem Uzmanı, Yüksek Mühendis ve Mimar Yoshinori Moriwaki: “Japonya’da 6.9’luk deprem yaşandı ama hiçbir hasar olmadı. Venezuela’da ise ilk önce 20 kilometre derinliğinde 7.2 depremde biraz hasar yaşandı. Arkadan hemen 7.5 büyüklüğündeki deprem geldi. Bu yüzden hasar alan çok bina oldu. Sayılar şu an tam net değil ama maalesef çok insan hayatını kaybetti. Venezuela’da Japonya ve Türkiye gibi sık sık deprem olmuyor. Deprem oluyor ama çok nadir oluyor bu yüzden hazırlıklı değillerdi. Bu yüzden çok büyük bir hasar oldu” dedi.
“Venezuela yapı bakımından Türkiye’ye yakın ama Türkiye şu an kentsel dönüşümlerle yapılarını güçlendiriyor. Şu anki Venezuela yapılaşmasını, 1999 Depremi öncesi Türkiye olarak değerlendirebiliriz. Bu durumda çalışmaların daha da arttırılması gerektiğini düşünüyorum.”HABER MERKEZİ
