Anayasa Mahkemesi (AYM), Cumhuriyet Halk Partisi'nin (CHP) açtığı iptal davası sonucunda, Cumhurbaşkanı’na endüstri bölgelerindeki yatırımlar için ek teşvik belirleme yetkisi veren kanun hükmünü Anayasa'ya aykırı bularak iptal etti. Yüksek Mahkeme, iptal gerekçesinde söz konusu yetkinin genel çerçevesinin çizilmediğine ve temel ilkelerinin belirlenmediğine vurgu yaptı.
CHP'NİN İPTAL BAŞVURUSU VE GEREKÇELERİ
CHP, 7419 Sayılı Endüstri Bölgeleri Kanunu’nda değişiklik öngören yasal düzenlemeyi Anayasa Mahkemesi’ne taşıdı. Ana muhalefet partisi, kanunda yer alan "Endüstri bölgelerinde yer alan yatırımlara ilişkin olarak Cumhurbaşkanınca ek teşvikler belirlenebilir" ibaresinin iptal edilmesini talep etti.
Başvuru dilekçesinde şu iddialar ve gerekçeler sıralandı:
BELİRSİZLİK VE KEYFİLİK RİSKİ: Cumhurbaşkanı’na kanunda genel bir çerçeve çizilmeden ve herhangi bir ölçüt belirlenmeden doğrudan teşviklerin kapsamını belirleme yetkisi tanınmaktadır. Bu durum, uygulamada keyfiliğe ve yatırımcılar arasında ayrımcı muamelelere yol açabileceği gibi yürütülecek işlemlerdeki öngörülebilirliği de ortadan kaldıracaktır.
MÜLKİYET VE TEŞEBBÜS ÖZGÜRLÜĞÜNE ETKİ: Devletin ulusal kalkınmayı sağlayacak elverişli ekonomik ortamı oluşturma amacıyla teşvik mekanizmasını kullandığı hatırlatılan başvuruda; kuralda öngörülen ek teşviklerin, endüstri bölgelerindeki yatırımcıların mülkiyet hakkı ile teşebbüs özgürlüğü kullanımlarına doğrudan etki edeceği savunuldu.
ANAYASAL DAYANAK EKSİKLİĞİ: İlgili kuralla Cumhurbaşkanı’na kaynağını Anayasa’dan almayan bir yetki tanındığı belirtilerek, Anayasa uyarınca hiçbir organın kaynağını Anayasa’dan almayan bir devlet yetkisi kullanamayacağı ifade edildi.
AYM'NİN İPTAL GEREKÇESİ: HUKUKİ BELİRLİLİK İLKESİYLE BAĞDAŞMIYOR
Anayasa Mahkemesi, yaptığı inceleme sonucunda söz konusu kuralın mevcut kanunlarda düzenlenen teşviklerden daha farklı teşviklerin yatırımlara verilmesini amaçladığının anlaşıldığını belirtti. Ancak Yüksek Mahkeme, yasal düzenlemede bu yetkinin sınırlarının çizilmediğine dikkat çekerek şu değerlendirmelerde bulundu:
"Kural; yeni teşviklerin konusu, kapsamı ve şartları ile ilgili olarak herhangi bir düzenleme içermemektedir. Başka bir ifadeyle yeni teşviklerin neler olduğu, hangi şartlarla yatırımcıların bu yeni teşviklerden yararlanacağı, yeni teşviklerden yararlanma ve teşviklerin iptal edilmesi şartları konusunda kuralda ya da farklı bir kanunda herhangi bir belirleme yapılmamıştır. Dolayısıyla Cumhurbaşkanına tanınan yetkinin genel çerçevesi çizilmediği, temel ilke ve esasları belirlenmediği anlaşılmaktadır. Bu suretle kuralın yatırımcılar açısından ek teşviklerden hangi şartlarla yararlanabileceklerini öngörebilmelerine imkân tanımadığı açıktır."
Yüksek Mahkeme, ilkelerin açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel bir şekilde düzenlenmeksizin Cumhurbaşkanı’na ek teşvik belirleme hususunda yetki verilmesini hukukun evrensel ilkelerine aykırı buldu. AYM, bu haliyle düzenlemenin "hukuki belirlilik ilkesi" ile bağdaşmasının mümkün olmadığına hükmederek kuralın iptaline karar verdi.
