Sırp lider Milorad Dodik'in görevden uzaklaştırılmasıyla çalkalanan Bosna Hersek'te, mayıs ayında istifa eden Yüksek Temsilci Christian Schmidt’in yerine gelecek isim transatlantik bloku birbirine kattı.
Bosna Hersek’teki uluslararası barış sürecini denetleyen Barış Uygulama Konseyi (PIC), yeni Yüksek Temsilciyi belirlemek için toplandığı ilk iki oturumdan sonuç çıkaramadı.
ABD, İtalya’nın eski Sırbistan ve Rusya Büyükelçisi Antonio Zanardi Landi isminde ısrar ederken, AB ülkeleri ise Fransa’nın eski Saraybosna Büyükelçisi Rene Troccaz’ın arkasında durdu.
ABD'NİN AGRESİF TUTUMU AB'Yİ ZORA SOKTU
Süreci değerlendiren Uluslararası Saraybosna Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Jahja Muhasilovic, Dayton Antlaşması'nın 10. maddesiyle kurulan bu ofis için yapılan oylamalarda ABD ve AB'nin ilk kez karşı karşıya geldiğine dikkat çekerek, krizin perde arkasını anlattı:
"Sürecin tıkanmasının temel sebebi, ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin süreçte biraz fazla agresif bir tutum sergilemesi ve kendi adayını müttefiklerine empoze etmeye çalışmasıdır. Washington'ın bir önceki temsilci Christian Schmidt’e yaptığı baskılar da hafızalarda tazeliğini koruyor. Dolayısıyla AB bu kez geri adım atmadı, inatlaştı ve Washington'a 'Balkanlar'da biz de varız' mesajını verdi."
MASADAKİ İKİ İSİM: İTALYAN LANDİ VE FRANSIZ TROCCAZ
ABD'nin hararetle desteklediği 76 yaşındaki İtalyan diplomat Antonio Zanardi Landi, daha önce Sırbistan-Karadağ, Vatikan ve Rusya gibi kritik merkezlerde büyükelçilik yapmış, Balkanlar dengesini çok iyi bilen tecrübeli bir isim olarak öne çıkıyor. AB'nin adayı Fransız diplomat Rene Troccaz ise henüz çok yakın bir dönemde, 2022-2025 yılları arasında Fransa'nın Saraybosna Büyükelçisi olarak görev yaptı. Sahadaki sıcak ilişkilere ve ülkenin iç dinamiklerine hakimiyeti, Troccaz'ı Brüksel'in gözünde vazgeçilmez kılıyor.
Bosna Hersek kulislerinde ise iki güç arasında mutlak bir uzlaşı sağlanamaması durumunda, kimliği şu an için gizli tutulan İtalyan kökenli üçüncü bir "ortak aday" formülünün de masada olduğu konuşuluyor.
Washington’ın atamada neden bu kadar ısrarcı ve agresif olduğunun arkasında ise devasa bir enerji projesi yatıyor. Yapımını ABD’li bir şirketin üstleneceği ve Hırvatistan'ın Krk Adası'ndaki LNG (sıvılaştırılmış doğal gaz) terminalinden Bosna Hersek'e gaz ulaştıracak olan 'Güney Gaz Bağlantı Projesi', ABD'nin bölgedeki en stratejik hamlesi konumunda. Hırvatistan'ı Güneydoğu Avrupa'nın enerji merkezi yapacak bu projeyi pürüzsüz yürütmek isteyen Trump yönetiminin, OHR koltuğunda 'kendi adamını' görmek istediği öne sürüldü.
14 TEMMUZ'A KADAR "GEÇİCİ" TEMSİLCİ ATANDI
Kriz çözülene kadar PIC, Schmidt'in ayrılmasıyla boşalan koltuğa ABD'li Yüksek Temsilci Yardımcısı Louis Crishock'u "geçici" olarak atadı. Eğer 14 Temmuz'a kadar taraflar bir isim üzerinde uzlaşamazsa, geniş yasa çıkarma ve devlet başkanlarını görevden alma yetkilerine sahip olan bu kritik ofisin meşruiyeti uluslararası alanda büyük bir tartışma konusu haline gelecek.
