Türkiye otomobil pazarı son yıllarda büyük bir dönüşüm yaşıyor. Yeni nesil otomobillerle birlikte artık, özellikle elektriklilerde manuel vites kavramı bitti. Otomotiv Distribütörleri ve Mobilite Derneği (ODMD) verileri de küresel araştırmalarla birlikte incelendiğinde mevcut durum daha net görülüyor.
5 yılda vites atmak tarihe karıştı
2020 yılında Türkiye’de satışta bulunan 263 otomobil modelinin 45’inde manuel şanzıman seçeneği yer alıyordu. Bu da manuel araç payının yüzde 17,1 seviyesine olduğunu gösteriyor. Yani her 100 otomobilin 17’si 2020 Türkiye’sinde manuel olarak satılıyordu. Aradan geçen süreçte, manuel model sayısı 45’ten 10’a kadar düştü. Toplam pay yaklaşık 14 puan geriledi. Pazardaki ağırlık 4’te 1 seviyesinden yok denecek noktaya indi. Bu değişim, Türkiye otomotiv pazarında çok hızlı bir dönüşüm yaşandığını ortaya koydu.
Türkiye’de 2026 yılı itibarıyla satışılan model sayısı 290 adet. Bunun sadece 10’u düz vites yani manuel. Mevcut veriler, manuel vitesin toplam otomobil modeli havuzu içindeki payının yüzde 3,7 seviyesine kadar indiğini ortaya koyuyor. Yani showroomlara giren her 100 otomobilin sadece 4’ü manuel. Geri kalan ise tamamen otomatik. 5 yıl önce ise manuel vites oranı piyasada yüzde 20’ye çok yakındı. Mevcut eğilim devam ederse, manuel vites önümüzdeki birkaç yıl içinde tamamen niş, ardından ise nostaljik bir teknolojiye dönüşecek.
Nitekim bu yılın ilk 5 aylık döneminde Türkiye’de satılan otomobillerin 347 bin 345 adedi yani yüzde 97,5’i otomatik. 8 bin 911 adedi yani yüzde 2,5’i düz vitesli araçlardan oluşuyor. ODMD verilerine göre, bu tablo artık manuel vitesin pazarda neredeyse yok olduğunu açık şekilde ortaya koydu. Satış tarafına bakıldığında Türkiye’de satılan her 100 otomobilin sadece 3’e yakını manuel. Geçen yılın aynı dönemine göre, otomatik araçların payı yüzde 94,6 seviyesindeydi. Düz vitesli araçlar da pazardan yüzde 5,4 pay alıyordu. Yani manuel vitesin payı bir yılda yarıdan fazla eridi.
Seçenekler azaldı, talep düştü
Pazarın dinamiklerine bakıldığında manuel vites sayısıyla, satılan manuel vites sayısındaki pay örtüşüyor. Model bazında manuel oranı yüzde 3,7 seviyesinde. Satış bazında ise bu oran yüzde 2,6 olarak dikkat çekiyor. Manuel olan otomobiller çok düşük adetlerde satılıyor. Sorun sadece seçeneklerin azalması değil, talebin de ciddi bir şekilde düşmesi. Artık birçok modelde otomatik şanzıman standart haline gelirken, birçok segment de fiilen yok oldu. Artık azalma değil, bir yok olma dönemi çoktan başladı.
Elektrikli pazarı yüzde 100 otomatik
Otomotiv sektöründeki en büyük kırılma noktası ise elektrikli araçlar oldu. Tam elektrikli araçlarda düz vitesli şanzımanlara yer verilmiyor. Hibrit sistemlerde de manuel neredeyse tamamen terk edildi. SUV ve elektrikli araçların payı arttıkça manuel doğal olarak eridi. İngiltere kaynaklı veriler de bu dönüşümü destekliyor. Elektrikli araçların yaygınlaşması, manuel vitesin teknolojik olarak gereksiz hale gelmesine yol açıyor.
Avrupa bu konuda daha seçici
Türkiye’deki bu dönüşüm aslında küresel bir trendin parçası. Aynı zamanda üretimler de ağırlıklı olarak otomatik. İngiltere merkezli araştırmalar ve otomotiv yayınları, manuel vitesin hızla yok olduğunu net şekilde ortaya koydu. Yapılan analizlere göre, İngiltere’de manuel sunulan model sayısı bir yılda 82’den 64’e düştü.
İncelenen yaklaşık 300 modelin 230’u yalnızca otomatik olarak satılıyor. Manuel aracın pazar payı böylece yüzde 25’in altına geriledi. 2011’de yeni araçların sadece yüzde 25’i otomatikken, 2020’ye gelindiğinde bu oran yüzde 80’e çıktı. Bu da manuel vitesin yalnızca gelişmekte olan pazarlarda değil, Avrupa’nın köklü otomotiv ülkelerinde bile hızla gerilediğini gösteriyor. Ama Türkiye otomobil pazarında düşüş daha dramatik.
3 sınıfta sadece otomatik satıyor
Artık tüketiciler de fiyata çok takılmıyor. Bir anlamda yıllardır süregelen bir algı da sona erdi. Eskiden manuel araçlar daha ucuzdu, daha az yakardı ve daha yaygındı. Bugün ise otomatik şanzımanlı araçlar fiyat olarak daha erişilebilir. Eskisi gibi büyük fiyat farkları yok. Yakıt tüketimi ölçütü değişti. Artık otomatik vitesli araçlar da oldukça az yakmasının yanında manuel araçlardan bile düşük hale geliyor. Kampanyalar güçlü, kredi seçenekleri var. Bu yüzden düz vites aracı tercih etmek için pek de neden kalmıyor. Bugün bakıldığında Türkiye’de satılan en ucuz otomobiller arasında manuel otomatik farkı da 300 bin lira seviyesinde. Bu da farkın düştüğünü gösteriyor
Manuel ile otomatik farkı 300 bin lira seviyesinde
Veriler segment bazında da oldukça dikkat çekici. Verilere göre, artık manuel vitesli otomobillerin hiçbir segmentte ana segmet olmadığı görüldü. Giriş segmentinde bile artık manuel yok. ODMD verilerine göre, A (mini), D (orta), E (lüks) segmentlerinde otomatik oranı yüzde 100. F (üst lüks) segmentte otomatik oranı yüzde 99,7 iken manuelin payı yüzde 0,3. B sınıfında da otomatik araçların payı yüzde 98,6 iken manuel bu satış serisinden yüzde 1,4 pay aldı. En fazla manuel aracın satıldığı sınıf ise kompakt C segmenti. Burada otomatik araçların payı yüzde 96,4. Düz vites araçların aldığı pay da 3,6. Türkiye’de en çok tercih edilen C segmentinde bile bu geçişin oldukça yüksek olması dönüşüm hakkında ipucu veriyor.
