Lombardiya’daki Adda Nehri üzerinde, 500 yılı aşkın süredir nehrin iki yakasını birbirine bağlayan bir feribot işliyor. Bu, 1513’te Leonardo da Vinci tarafından tasarlanan, motoru olmayan Rönesans dönemi bir tekne olan, sözde “Leonardo feribotu”.
Bugün Lecco iline bağlı Imbersago ile nehrin Bergamo yakasındaki Villa d'Adda’yı birbirine bağlıyor. Bu türden çalışır durumda kalan son örnek.
Leonardo da Vinci “Leonardo feribotu”nu icat etmedi
Beş asırdır hizmet veren bu araç, sınırları o dönemde Adda tarafından çizilen Milano Dükalığı ile Venedik Cumhuriyeti arasında, 18. yüzyılın sonuna kadar insan ve yük taşıdı.
Adına bakılırsa feribotu tasarlayanın Leonardo olduğu düşünülebilir, ancak bu tür bir ulaşım aracı 15. yüzyılda zaten yaygındı. Yine de tekne, Leonardo’nun dehasını öylesine etkilemişti ki, onu “Adda manzarası, feribot ayrıntısıyla” başlıklı bir çizimde ölümsüzleştirdi; bu çalışma, Birleşik Krallık’taki Windsor Kalesi’nin Royal Collection koleksiyonunda saklanıyor.
Tarihçi Erminio Bonanomi’ye göre, Leonardo olsa olsa, feribotun işleyişini inceledikten sonra Imbersago limanını tasarlamış olabilir.
Feribotun işletmesi çeşitli soylu ailelerin elinden geçtikten sonra sonunda Imbersago Belediyesi’ne geçti. Adda üzerinde bu tip teknelerden beş tane vardı, ancak 1889’da Paderno d'Adda’da ilk köprü inşa edilince, karşıya geçişin gereksiz hale gelmesiyle kullanılmamaya başlandılar.
Imbersago’daki örnek, ayakta kalan son feribot.
Bu tekneyle Adda’yı geçenler arasında, daha sonra Papa XXIII. Ioannes olacak Angelo Giuseppe Roncalli de vardı. Bölgenin yerlisi olan Papa, Imbersago’daki Madonna del Bosco Mabedi’ne yaptığı hac yolculuklarında feribotu sık sık kullanıyordu.
Leonardo feribotu ne zaman yeniden keşfedildi?
Lombardiya’daki işe gidiş geliş yolcuları, bölgedeki az sayıdaki geçişten biri olan Brivio köprüsünün, 2027’ye kadar sürecek çalışmalar için mayıs başında trafiğe kapatılmasının ardından feribotu yeniden keşfetti.
Üç kilometre mesafedeki San Michele köprüsündeki trafik arttı; özellikle yoğun saatlerde, günde 8 bin araca kadar çıkan akışla birlikte iki kilometrelik kuyruklar oluşuyor.
Eskiden hafta sonları turistik bir merak unsuru olarak işleyen feribot, trafikten kaçmak için bir fırsata dönüştü. Köprünün kapanmasının ardından seferler hafta içi günleri de kapsayacak biçimde genişletildi.
“Şu anda en hızlı, ama her şeyden önce en keyifli ulaşım yöntemi; çünkü size üç dakikalık bir huzur armağan ediyor” diyerek anlattı Gianpaolo Graffagnino Associated Press’e. Köprü kapanalı beri bisikletle gidip gelmeye ve feribotu kullanmaya başlamış.
Feribotu yerel bir gönüllü grubu işletiyor. Aralarında 20 yaşında üç genç (mühendislik ve iktisat öğrencileri), bir emekli ve Imbersago’nun belediye başkanı Fabio Vergani de bulunuyor.
“Bu, 500 yıldır var olan ve Adda’nın iki yakasını daima birbirine bağlamış bir ulaşım aracı” diye açıklıyor gönüllülerden Massimo Zoia. “Bugün yeniden ilk işlevine döndü: nehrin karşı kıyılarında yaşayan iki topluluğu birbirine bağlamak.”
Leonardo feribotu sürdürülebilir ulaşım için bir model
Tekne, tamamen çevreci ve çevreye etkisi olmayan bir ulaşım aracı; çünkü motoru ve yakıtı olmadan, yalnızca nehrin akıntısıyla çalışıyor.
Ahşaptan yapılan sal, Adda’nın iki yakasına gerilmiş bir çelik kabloya (eskiden halat kullanılıyordu) bağlı. Kalkış için dümende duran kişi, tekneyi nehrin ortasına doğru çeviren bir halatı çekiyor. Ardından feribotçu tekneyi akıntıya eğik duracak şekilde konumlandırıyor ve akıntı onu karşı kıyıya doğru itiyor.
Suyun gücü teknenin bordasına çarpıyor; tekne, Leonardo’nun dehasını büyüleyen kuvvetlerin bileşenlerine ayrılması ilkesinden yararlanarak ilerliyor.
Feribotun çalışması için yalnızca bir görevli gerekiyor ve geçiş yaklaşık beş dakika sürüyor.
Platform; yayaları, bisikletleri, motosikletleri ve otomobilleri taşıyabiliyor. Bilet ücreti 1,5 avro (arabayla geçiliyorsa 3,5 avro). Rüzgâr çıktığında seferler durduruluyor.
