Avrupa Komisyonu, Ukrayna’nın silahlı kuvvetlerini güçlendirmeyi amaçlayan bir adımla, AB’nin geçici koruma programını Mart 2028’e kadar uzatırken askerlik çağındaki Ukraynalı erkeklerin program kapsamı dışında bırakılmasını önerdi.
Önlem, bazı AB üyesi ülkelerin entegrasyon sorunları ve Ukrayna’nın ek askeri personele duyduğu ihtiyacı gerekçe göstererek geçici koruma kurallarının sıkılaştırılması yönündeki baskılarının ardından geldi. Sıkıyönetim kapsamında 23 yaş ve üzerindeki çoğu erkeğin ülkeden ayrılmasını yasaklayan Kiev de öneriye destek verdi.
AB İçişleri Komiseri Magnus Brunner, "Önerimiz, Ukrayna’nın değişen savunma ihtiyaçlarını dikkate alıyor," dedi.
Sıkıyönetime rağmen, son yıllarda askere alınma çağındaki bazı Ukraynalı erkekler ülke sınırlarını yasa dışı yollarla geçerek AB ülkelerinde geçici koruma elde etti.
Yetişkin erkekler, Avrupa’daki Ukraynalı mültecilerin yüzde 26,6’sını oluşturuyor. Ancak bunların kaçının askerlik çağında olduğuna ya da kaçının ülkeye düzensiz yollarla geldiğine ilişkin veri bulunmuyor. Frontex verileri, bu yıl yaklaşık bin kişinin Ukrayna sınırını yasa dışı şekilde geçerek AB’ye girdiğini, 2025’te ise bu sayının 10 bini aştığını gösteriyor.
Perşembe günü Danimarka hükümeti de benzer bir kısıtlama önermişti. Buna göre 23 ila 60 yaş arasındaki Ukraynalı erkeklere, ancak askerlik hizmetinden muaf olduklarını belgelemeleri halinde ülkede oturma izni verilecek.
Rusya’nın 2022’de Ukrayna’ya yönelik geniş çaplı işgalinin ardından oluşturulan geçici koruma programı, dört milyondan fazla Ukraynalının AB üyesi ülkelerde yaşamasına ve çalışmasına imkan tanıdı.
Her yıl yenilenen bu istisnai önlem kapsamında Ukraynalılar, sığınma başvurusu yapmadan mülteci statüsüne benzer koruma elde edebiliyor. Avrupa Komisyonu cuma günü programın Mart 2028’e kadar uzatılmasını önerdi.
AB yetkililerine göre, şimdiye kadar koruma statüsü verilen kişiler yaşlarına bakılmaksızın bu statülerini kaybetmeyecek.
Önerinin, AB ülkeleri tarafından nitelikli çoğunlukla onaylanması gerekiyor. Bunun için 27 üye ülkeden en az 15’inin ve toplam AB nüfusunun en az yüzde 65’ini temsil eden ülkelerin desteği şart.
Komisyon ayrıca, Avrupa’da yaşayan ve ülkelerine dönmeyi tercih eden Ukraynalıları desteklemek için gönüllü geri dönüş programı önerdi.
