Fransa'nın güneybatısındaki Gironde ilindeki orman yangınları, Bordeaux çevresindeki stratejik öneme sahip savunma ve havacılık tesislerinde tahliyelere ve koruyucu önlemlere yol açarak, ülkenin en önemli sanayi kümelerinden birini sekteye uğrattı.
Etkilenen şirketler arasında ArianeGroup, Dassault Aviation, Airbus Atlantic ve füze tahrik sistemleri uzmanı Roxel yer alıyor.
Fransa Savunma Bakanlığı, acil müdahaleye destek için cumartesiden bu yana 1.500 askerin görevlendirildiğini açıkladı. Bakanlık, diğer devlet kurumlarıyla koordinasyon içinde sanayi tesislerinin güvenliğini sağlamak üzere “uzmanlar ve kaynaklar”ın da bölgeye gönderildiğini belirtti.
Bölgede Avrupa'nın Ariane roketleri ile Fransa'nın M51 balistik füzeleri için itki sistemleri üreten tesisleri bulunan ArianeGroup, pazartesi günü AFP'ye yaptığı açıklamada şirketin yerel ve ulusal makamlarla sürekli temas halinde olduğunu bildirdi. Şirket, AFP'ye “ArianeGroup tesislerinin korunmasına ilişkin konular ele alınıyor” dedi.
Fransız kanalı TF1'in haberine göre, Avrupalı füze üreticisi MBDA'nın iştiraki Roxel, taktik füzeler için katı yakıtlı tahrik sistemleri ürettiği Saint-Médard-en-Jalles'teki yüksek riskli sanayi kompleksinde faaliyet gösteriyor. Birkaç kilometre ötede bulunan Dassault, Safran ve Thales'e ait tesislerin de kırılgan olduğu belirtiliyor. Roxel, operasyonlarını ve çalışanlarını korumak için gerekli önlemlerin yetkililerin desteğiyle alındığını Le Monde'a açıkladı.
Defense News'e göre Dassault Aviation, Martignas tesisinden ve Cestas lojistik merkezinden hassas ekipmanları Mérignac sahasına ve yakınındaki 106. Hava Üssü'ne taşıdığı için, Fransa Silahlanma Genel Müdürlüğü ve valilik yetkilileriyle birlikte çalışıyordu.
Şirket ayrıca AFP'ye, Mérignac ve Martignas tesislerindeki çalışanların çoğunun evde kaldığını söyledi. Dassault'nun Mérignac tesisi, Rafale savaş uçaklarının ve Falcon iş jetlerinin nihai montajı ile uçuş testlerini yürütürken, Martignas fabrikası uçak gövde ve yapı parçalarında uzmanlaşıyor.
Airbus Atlantic de yetkililerin talebi üzerine Salaunes tesisindeki çalışanlarını tahliye etti. Bu tesis, Airbus A220 ve A350 uçakları için gövde bileşenleri üretiyor.
‘Ekonomik bir şok dalgası’
Stratejik sanayideki aksama, Gironde genelinde yaşanan çok daha geniş çaplı ekonomik sarsıntının bir parçası.
Resmi verilere göre, 22 Temmuz'da başlamasından bu yana yangın yaklaşık 42 bin hektarlık alanı kül etti, yaklaşık 220 bin kişinin tahliyesine yol açtı ve yaklaşık 240 evi tahrip etti.
Gironde valiliğine göre, nispeten sakin geçen bir gecenin ardından yangın salı sabahı itibarıyla “stabil” durumda kaldı. Yetkililer yine de artan sıcaklıklar ve düşen nem oranının koşulları yeniden kötüleştirebileceği uyarısında bulundu.
Fransa Ekonomi Bakanlığı'na göre, Gironde'daki tahliye bölgelerinde yaklaşık 7 bin zanaat işletmesi ve 6 bin 300 perakendeci de dahil olmak üzere 13 binden fazla işletme bulunuyor. Tahliye kararları nedeniyle normal şekilde faaliyet gösteremiyorlar.
Bordeaux-Gironde Ticaret ve Sanayi Odası, yaklaşık 130 bin çalışanın normal şekilde çalışmasının engellendiğini tahmin ediyor.
Ekonomi Bakanı Roland Lescure, yangınları “buna hiç ihtiyacı olmayan bir bölgeyi vuran ekonomik bir şok” olarak nitelendirdi.
ING'nin küresel makroekonomi birimi başkanı Carsten Brzeski, kaybedilen çalışma saatlerine, düşen verimliliğe ve lojistikteki aksamalara işaret ederek toplam ekonomik etkinin “ölçülebilir hâle gelmesi gerektiğini” söyledi.
Fransız hükümeti pazartesi günü Gironde, Landes ve Var'daki yangınlardan etkilenen işletmeler için acil destek paketi açıkladı. Tahliye bölgelerindeki şirketler, devlet destekli kısa çalışma uygulamasından yararlanabilecek.
France Assureurs ayrıca hasar başvurularının yapılması için son tarihi 31 Ağustos'a kadar uzattı.
Sanayi Bakanı Sébastien Martin, BFMTV-RMC kanalına yaptığı açıklamada, etkilenen şirketlere “daha net yanıtlar” vermek amacıyla perşembe günü Ekonomi Bakanlığı'nda bir toplantı düzenleneceğini söyledi.
Turizm, ormancılık ve şarapçılıkta kayıplar kapıda
Turizm işletmeleri, yılın en yoğun dönemlerinden birinde olması beklenen tarihte iptaller ve kapanmalarla karşı karşıya. Etkilenen bölge genelindeki şirketler de bozulmuş stoklar, kesintiye uğrayan tedarik zincirleri ve çalışan yoklukları bildirdiklerini aktarıyor.
Yangın, Fransa'nın ticari kereste sanayisinin başlıca merkezlerinden biri olan Landes de Gascogne ormanındaki faaliyetleri de aksatıyor.
Kereste sektörü, Nouvelle-Aquitaine bölgesinin üçüncü büyük sanayi sektörü. Yaklaşık 34 bini Landes de Gascogne ormanıyla bağlantılı olmak üzere yaklaşık 56 bin kişiye istihdam sağlıyor ve yılda tahminen 10 milyar avro gelir üretiyor.
Le Monde'a göre 27 Temmuz itibarıyla Bordeaux bağları doğrudan yangın hasarından kurtulmuş durumdaydı. Şarap üreticileri yine de dumanın üzümleri lekeleyebileceği ve gelecek rekoltelerin kalitesini etkileyebileceği uyarısında bulunuyor.
Sigortalı hasarların ötesine geçen maliyet
Nihai ekonomik maliyetin, gözle görülür yıkımın ve sigorta kapsamındaki kayıpların çok ötesine uzanması bekleniyor.
Allianz Research'e göre, 1980 ile 2022 yılları arasında Avrupa'da sıcak hava dalgaları, kuraklıklar, orman yangınları ve diğer iklim kaynaklı olaylardan kaynaklanan ekonomik kayıpların yalnızca yaklaşık yüzde 10'u sigortalıydı. Buna karşılık, fırtına, dolu ve kuvvetli rüzgarların yol açtığı kayıpların üçte birinden fazlası sigorta kapsamındaydı.
Bu hesaplamalar yalnızca varlıklardaki doğrudan hasarı kapsıyor. Sıcak hava dalgaları ve orman yangınlarının maliyetinin önemli bir bölümünü oluşturabilen can kayıpları, sağlık harcamaları ve verimlilik kaybı ise bu rakamlara dahil edilmiyor.
Nature Sustainability dergisinde yayımlanan bir çalışma, California'da 2018'de çıkan orman yangınlarının toplam 148,5 milyar dolar zarara yol açtığını tahmin ediyor. Bu tutarın yüzde 19'unu doğrudan sermaye yıkımı, yüzde 22'sini sağlık maliyetleri ve yüzde 59'unu ise dolaylı ekonomik kesintiler oluşturdu.
Çalışma, tedarik zinciri etkilerinin yangın bölgesinin çok ötesine yayıldığını, dolaylı kayıpların yarısından fazlasının California dışındaki bölgelerde gerçekleştiğini ortaya koydu.
Avrupa Merkez Bankası'nın ayrı bir tahminine göre, AB'de iklimle bağlantılı felaketlerden kaynaklanan kayıpların 1980-2023 döneminde yalnızca yaklaşık dörtte biri sigortalıydı.
Insurance Europe, Munich Re verilerine dayanarak, 2015-2024 döneminde Fransa'da ortalama koruma açığını – yani sigortasız kalan kayıp oranını – yüzde 53, İspanya'da ise yüzde 60 olarak hesaplıyor.
Brzeski, “Orman yangınlarında da, diğer doğal afetlerde olduğu gibi, yeniden inşa süreci başladığında aslında olumlu ekonomik faaliyete yol açacak olması, acı-tatlı bir sonuç” dedi.
Ancak yeniden inşanın maliyetini nihayetinde hanehalklarının, sigorta şirketlerinin ve devletin üstlenmek zorunda kalacağını da sözlerine ekledi.
Sıcaklıkların bu hafta yeniden yükselmesinin beklendiği ortamda, işletmeler ve sanayi tesisleri tahliyelerin ve üretim kesintilerinin uzayabileceği gerçeğiyle karşı karşıya.
