Rize’nin Pazar ilçesinde yaşayan Mustafa Çatan, Yusuf Çatan ve İbrahim Ergül, bölgede “likapa” ya da “mavi yemiş” olarak adlandırılan yaban mersini yetiştirmeye karar verdi. Tarım ve Orman İl Müdürlüğü desteğiyle kurulan bahçeye yaban mersini fidanları diken üreticiler, fidanların büyümesiyle hasat işlemlerine başladı. Bir süre sonra meyve bahçesi ayıların hedefi haline gelince, üreticiler ayılara karşı çareyi atadan kalma yöntemde buldu.
AYILARA KARŞI ATA YÖNTEMİNİ UYGULUYORLAR
Uzun bir ağacın bir bölümünü oyarak havuz haline getiren üreticiler, ortadan tahterevalli şeklinde yere sabitledi. Havuzun üzerine suyun akmasını sağlayan üreticiler, aynı yere odun değdiği zaman ses çıkaracak tenekeler yerleştirdi. Su aktığında havuz doluyor ve ağaç suyun ağırlığıyla yere kadar iniyor. Suyun boşalmasıyla tekrar yukarıya çıkan ağaç, bu defa tenekelere vurarak yüksek bir ses çıkarıyor. Böylece ayı sesten ürküyor ve bahçelere giremiyor.
“ÇOK MEŞAKKATLİ BİR İŞ BU”
Çaya ek gelir olsun diye yaban mersini üretimine başladıklarını söyleyen Mustafa Çatan, mahsulleri korumak için ata yöntemine başvurduklarını belirterek, "Ancak çok meşakkatli bir iş bu. Yağışlı bir bölgede yaşıyoruz. Soğuk hava depomuz olmayınca toplayıp hemen tüketilmesi gerekiyor. Bunun üzerine bir de ayı saldırılarına maruz kaldık. Likapa fidanlarımızı koparıp, bahçeyi talan etmeye başladı. Şimdiye kadar böyle bir şey olmuyordu. Geçen yıl bir kez saldırı olmuştu. Bu yıl ise üst üste ayı saldırıları başlayınca, atalarımızın geçmiş dönemde kullandığı ilkel bir ayı savar sistemi kurduk. Şimdilik işe yaradı. Bakalım ilerleyen süreçte bir sıkıntı yaşar mıyız bilemiyoruz" ifadelerini kullandı.
Yöredeki adı “carimangana” olan düzeneği kuran İbrahim Ergül ise Biz buna ayı savar diyoruz. Geçmiş yıllarda atalarımız ektikleri patates ve mısırları yaban hayvanlarından korumak için bunu yapardı. Suyun çanağı doldurması ve ağırlık artınca boşalıp tekrar geri basması ile çıkan çarpışmadan kaynaklı ses, ayıyı ürkütüp, bu alana gelmesini engelliyor" diye konuştu. Kurduğu yaban mersini bahçesinin ayı saldırısı sonucu tahrip olmasından dolayı canının yandığını söyleyen Yusuf Çatan ise, "Likapa, üretmesi ve toplaması çok zahmetli bir ürün. Bazı arkadaşlarımız ’Biraz getirsen’ diyor. ’Çık topla, ye’ diyorum. Tek tek elle toplanıp muhafaza edilmesi gerekiyor. Bu kadar emek verdiğimiz, gözümüz gibi baktığımız ürünün bir de ayı saldırısına uğraması hepimizi üzdü. Mahvetti ortalığı" dedi.
