Ankara’da düzenlenecek NATO Liderler Zirvesi’ne günler kala, müttefikler arasında Ukrayna’ya yönelik uzun vadeli askeri yardımlar konusunda kriz çıktı. Brüksel’deki elçiler toplantısında, 2026 yılı için Ukrayna'ya 70 milyar avroluk askeri destek verilmesi onaylansa da, İtalya’nı direnişi nedeniyle bu yardımın 2027 yılına uzatılmasını öngören tarihi taahhüt parantez içinde kaldı.
Alman basınından Frankfurter Allgemeine Zeitung (FAZ) gazetesinin iddiasına göre, Ankara Zirvesi’nin sonuç bildirgesi taslağı üzerindeki pazarlıklarda müttefikler büyük bir yol ayrımına geldi.
Salı günü Brüksel'de yapılan daimi temsilciler toplantısında, 2026 yılı için Ukrayna’ya askeri teçhizat, destek ve eğitim amacıyla 70 milyar avro ayrılması yönündeki madde onaylandı. Basit bir matematiksel hesaplamayla ortaya çıka paketin 30 milyar avroluk kısmı Avrupa Birliği’nin ortak bütçe teminatıyla sağladığı Ukrayna kredisinden aktarılırken, kalan 40 milyar avroluk kısmın ise müttefiklerin gönüllü ulusal yardımlarından karşılanması kararlaştırıldı.
İTALYA VE GÜNEY AVRUPALILAR MASAYA "KİLİT" VURDU
Alman basını FAZ'a göre, başta Almanya olmak üzere İsveç, Danimarka, Hollanda ve Baltık ülkelerinin ısrarla savunduğu "yardımı kalıcı hale getirme" planı, Güney Avrupa ülkelerinin direnişine takıldı. Bildirgede yer alması planlanan ve müttefiklerin 2027'de de en azından benzer bir seviyeyi sürdürme yönündeki egemen taahhütlerini içeren ikinci kısım, İtalya tarafından kesin bir dille reddedildi.
Fransa, İtalya ve İspanya gibi ülkeler, Estonya'nın ortaya attığı ve Ukrayna'ya gayri safi yurtiçi hasılanın yüzde 0,25'ini ayırmayı öngören formüle de karşı çıkarak, ortak AB bütçesi üzerinden üzerlerine düşen ekonomik sorumluluğu zaten fazlasıyla yerine getirdiklerini savunuyor. İtalya'nın 2027 taahhüdüne koyduğu engel nedeniyle ilgili madde sonuç bildirisinde hala parantez içinde tutulurken, krizi zirve öncesi çözmek adına NATO büyükelçilerinin Perşembe günü acil bir toplantı daha gerçekleştireceği öğrenildi.
"AVRUPA'NIN SIRTINDAKİ %98'LİK YÜK"
Ukrayna'ya yönelik uzun vadeli taahhüt krizinin kökleri aslında geçmiş zirvelere dayanıyor. 2024'te dönemin NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg yardımları iki yıla yaymak istemiş, ancak halefinin ve Kongre'nin elini bağlamak istemeyen eski ABD Başkanı Joe Biden buna karşı çıkmıştı. Sürecin devamında Donald Trump liderliğindeki yeni Amerikan hükümetinin Ukrayna'ya askeri yardımları tamamen durdurma kararı alması, tüm mali yükün Avrupa ve Kanada’nın sırtına binmesine yol açtı.
Konuyu görüşmek üzere Washington’da ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile bir araya gelen Alman diplomatlar şu anda Kanada ve Avrupalı müttefiklerin askeri kaynaklara ilişkin mali yükün yüzde 98’ini tek başına üstlendiğini belirterek, Ukrayna’ya sadece bu yıl için değil gelecek yıl için de aynı desteğin garanti edilmesi gerektiğini, ancak bu sayede Putin'in müzakere masasına çekilebileceğine vurgu yaptı.
Alman basını FAZ’ın ulaştığı zirve bildirisi taslak metnine göre, tüm bütçe tartışmalarına rağmen belgede, "Ukrayna, transatlantik güvenliğe katkıda bulunuyor" cümlesi yer alıyor. Ancak Avrupalı müttefiklerin, Ukrayna’nın güvenliği ile Avrupa’nın güvenliği arasındaki varoluşsal bağı daha sert ifadelerle vurgulama talebi, masada yeni Amerikan yönetimi karşısında kabul ettirilemedi. Ankara'daki Savunma Sanayii Günü ve liderler oturumlarında, İtalya'nın başını çektiği bütçe ambargosunun nasıl aşılacağı müttefikler arasında krize yol açmış durumda.
