Harvard Tıp Fakültesi araştırmacıları, kanser tedavisinin en önemli ayağını oluşturan immünoterapi sürecinde çığır açacak yeni bir yapay zeka sistemini duyurdu. Nature Medicine dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, COMPASS adlı yapay zeka modeli, hastaların bağışıklık kontrol noktası inhibitörlerine vereceği yanıtı tedaviye başlanmadan önce tespit edebiliyor. Model, mevcut tahmin yöntemlerine kıyasla yüzde 8,5 daha yüksek doğruluk oranına ulaştı.
16 BİN GENİN AKTİVİTESİ ANALİZ EDİLİYOR
Bağışıklık sisteminin kanser hücrelerini yok etmesini sağlayan ve PD-1, PD-L1 ile CTLA-4 gibi proteinleri hedef alan ilaçlar, ileri evre kanser hastalarında hayat kurtarıcı olabiliyor. Ancak klinik verilere göre bu tedaviler hastaların yalnızca %10 ila %40'ında başarı sağlıyor. Tedaviye yanıt vermeyen hastalar ise hem vakit kaybediyor hem de ağır yan etkilere maruz kalıyor.
COMPASS bu sorunun önüne geçmek için tümörlerdeki yaklaşık 16 bin genin aktivitesini detaylıca inceliyor. Model; bağışıklık hücrelerinin mevcut durumunu, tümörle etkileşimini ve hücresel sinyal yollarını bütüncül bir yaklaşımla değerlendiriyor.
"KARA KUTU" DEĞİL, AÇIKLANABİLİR YAPAY ZEKA
COMPASS'ı geleneksel yapay zeka modellerinden ayıran en büyük avantajı, "concept bottleneck transformer" mimarisine sahip olması. Sistem yalnızca "yanıt verir" veya "yanıt vermez" demekle kalmıyor; ulaştığı kararın arkasındaki biyolojik gerekçeleri de doktorlara sunabiliyor.
10 BİNDEN FAZLA TÜMÖR ÖRNEĞİYLE EĞİTİLDİ
Modelin eğitilmesinde The Cancer Genome Atlas veri tabanında yer alan 33 farklı kanser türüne ait 10.184 tümör örneği kullanıldı. Yedi farklı kanser türünü içeren 16 klinik kohortla test edilen COMPASS; farklı biyopsi bölgeleri, gen dizileme platformları ve ilaç türlerinde de tutarlı performans sergiledi.
Klinik onay süreçlerinin tamamlanmasının ardından COMPASS'ın hastanelerde doktorlara karar desteği sunması, klinik araştırmalara doğru hastaların seçilmesini kolaylaştırması ve yeni kanser ilaçlarının keşfine katkı sağlaması bekleniyor.
