ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İran ile yürütülecek barış görüşmelerine katılmak üzere Pazar günü İsviçre’ye ulaştı.
Görüşmeler, iki ülke arasında yaklaşık dört aydır devam eden çatışmaların ardından sağlanan ateşkesi kalıcı bir anlaşmaya dönüştürme amacı taşıyor.
ABD’den ayrılmadan önce Fox News’e konuşan Vance, ateşkesin devam edeceğinden emin olduğunu belirterek Hürmüz Boğazı'nın kapatıldığına ilişkin herhangi bir kanıt görmediğini söyledi.
Vance, Maryland’de bulunan Joint Base Andrews Üssü’nde gazetecilere yaptığı açıklamada, müzakerelerin birkaç gün sürmesinin beklendiğini ifade etti. Görüşmelerde nükleer program ve Lübnan’daki ateşkes konularının da ele alınacağını belirtti.
ABD ve İran, müzakereler sürerken 60 günlük bir ateşkes üzerinde anlaşmaya varmıştı. Ancak İran’a bağlı İslam Devrim Muhafızları Ordusu Cumartesi günü (dün) Hürmüz Boğazı'nın tekrar kapatıldığını ilan etti. Buna karşın, ABD ordusu ticari gemilerin su yolunda faaliyetlerine devam ettiğini bildirdi.
Bu gelişmeler, her iki tarafın da Pakistan'ın arabuluculuğuyla sağlanan geçici anlaşmayı bir kez daha karmaşık hale getirdi. Çarşamba günü ABD Başkanı Donald Trump ve İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan yaklaşık dört aydır süren savaşı sona erdirmeyi amaçlayan mutabakatı imzalamıştı.
İsrail Devrim Muhafızları, ABD'nin ateşkes taahhütlerini ihlal eden Lübnan'daki "suçlarına" işaret ederek, küresel petrol ve doğalgaz tedariki için hayati bir geçiş noktası olan boğaza yaklaşan gemilerin risk altında olacağı konusunda uyardı. Ancak ABD Merkez Komutanlığı, Cumartesi günü 55 ticari geminin küresel pazarlara yönelik 17 milyon varilden fazla petrolle boğazdan geçtiğini açıkladı.
Hürmüz Boğazı ve Lübnan, gerilim noktaları olmaya devam ediyor
ABD Merkez Komutanlığı, Hürmüz Boğazı'ndaki ticari deniz trafiğinin devam ettiğini ve ABD güçlerinin geçiş güvenliğini sağlamayı sürdüreceğini açıkladı.
ABD Başkanı Donald Trump, 60 günlük ateşkes süresi boyunca ve sonrasında boğazdan geçişler için herhangi bir ücret alınmayacağını belirtti. Trump, sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımda, barış görüşmelerinin başarısız olması halinde ABD'nin Ortadoğu ülkelerine sağladığı güvenlik hizmetleri karşılığında ücret uygulayabileceğini ifade etti.
İran lideri Ayetullah Mücteba Hamaney'in danışmanı Muhammed Muhbir ise X platformundaki paylaşımında ABD'yi, İran ile varılan 14 maddelik geçici anlaşmanın ilk maddesi olan tüm cephelerde ateşkes yükümlülüğünü yerine getirmemekle suçladı.
Muhbir, anlaşmanın uygulamaya geçirilmemesi halinde Ortadoğu'dan enerji akışının kesintiye uğramaya devam edeceğini söyledi.
Lübnan'da ise ateşkesin kırılganlığı sürüyor. İsrail güçleri ile İran destekli Hizbullah unsurları arasında karşılıklı saldırılar yaşandığı bildirildi.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, İsviçre'deki görüşmelerde anlaşma hükümlerinin uygulanması konusunda baskı yapacaklarını açıkladı. Bekayi, geçmişte bazı anlaşmaların uygulanmadığını öne sürdü.
Pakistan Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamaya göre, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ile Ordu Komutanı Asim Munir, hafta sonu düzenlenecek oturumlara katılacak.
İran medyasında yer alan haberlere göre, İran heyetine Meclis Başkanı Kalibaf başkanlık edecek. Heyette ayrıca Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ile üst düzey güvenlik, merkez bankası ve petrol yetkilileri yer alacak.
ABD heyetinde ise Başkan Yardımcısı JD Vance'ın yanı sıra Özel Temsilci Steve Witkoff ve Trump'ın damadı Jared Kushner yer alıyor.
İsrail saldırılarına devam ediyor
Lübnan’daki çatışmaların sona erdirilmesi, İran’ın nükleer programı ve bölgesel güvenlik başlıklarıyla birlikte ABD ile İran arasında yürütülen görüşmelerin temel gündem maddelerinden biri olmaya devam ediyor.
Ancak Lübnan Sivil Savunması, ateşkesin yürürlüğe girmesinden birkaç saat sonra İsrail’in Cumartesi günü düzenlediği saldırılarda 20 kişinin hayatını kaybettiğini açıkladı.
İsrail, saldırıların Hizbullah’ın eylemlerine karşılık olarak gerçekleştirildiğini belirtirken, İran destekli Hizbullah hareketi İsrail’in Lübnan’da serbest şekilde hareket etmesine izin vermeyeceğini duyurdu.
İsrail tarafı ise ABD ile İran arasında varılan anlaşmanın tarafı olmadığını ve kontrol ettiği bölgelerdeki güçlerini korumayı sürdüreceğini bildirdi.
İsrail ordusundan yapılan açıklamada, ateşkese bağlı kalındığı ancak İsrail’e veya İsrail güçlerine yönelik tehditlere karşı operasyonların devam edeceği ifade edildi.
İsrail televizyonu Channel 12’nin haberine göre, Başbakan Benjamin Netanyahu ve Savunma Bakanlığı, orduya Lübnan’da ateşkese uyulması yönünde talimat verdi. Haberde, İsrail güçlerinin kontrol altına aldığı bölgelerden çekilmeyeceğinin de bildirildiği aktarıldı.
Reuters ile paylaşılan İsrail İbrani Üniversitesi'nin bir anketine göre, İsraillilerin yüzde 92’si İran’ın İsrail-ABD ortak askeri harekâtından İsrail’den daha fazla fayda sağladığını düşünüyor. Ankete katılanların yüzde 8’i ise İsrail’in zafer kazandığı görüşünü paylaştı.
Araştırmada, katılımcıların yaklaşık yüzde 90’ı savaşın hedeflerine ulaşmadığını belirtirken, yüzde 70’ten fazlası Başbakan Netanyahu’nun önemli başarılar elde edildiği yönündeki açıklamalarına katılmadığını ifade etti.
Lübnan devlet haber ajansı NNA, İsrail savaş uçakları ve insansız hava araçlarının Cumartesi günü ülkenin güneyindeki çeşitli noktalar ile Hizbullah’ın güçlü olduğu Bekaa Vadisi’ni hedef aldığını bildirdi.
İsrailli bir askeri yetkili ise Hizbullah’ın gece boyunca Güney Lübnan’daki İsrail güçlerine 50’den fazla füze fırlattığını, İsrail ordusunun da buna karşılık olarak Hizbullah hedefleri olduğunu belirttiği noktalara saldırılar düzenlediğini söyledi.
Lübnan Sağlık Bakanlığı, 2 Mart’tan bu yana İsrail saldırılarında sağlık çalışanları, kadınlar ve çocuklar da dahil olmak üzere 4.057 kişinin hayatını kaybettiğini açıkladı. Bakanlık, ölenlerin kaçının silahlı gruplara mensup olduğuna ilişkin bilgi paylaşmadı.
İsrail yetkilileri ise Hizbullah ile yaşanan çatışmalarda en az 32 askerin ve dört sivilin öldüğünü bildirdi.
