Kanada Dışişleri Bakanı Anita Anand, Ankara'da düzenlenen NATO liderler zirvesinin oturum aralarında yaptığı açıklamada, küresel savunma bankası girişimini kurucu ülkelerin listesiyle birlikte resmen duyurmadan önce daha fazla devletin projeye destek vermesini istediklerini açıkladı.
Başbakan Mark Carney liderliğindeki Kanada hükümeti, çok taraflı Savunma, Güvenlik ve Dayanıklılık Bankasının kurulması için tanıtım faaliyetlerini sürdürüyor.
Kanada'nın başmüzakerecisi geçen hafta yaptığı açıklamada, zirveye kadar yaklaşık 10 kurucu ülkeyi duyurmayı hedeflediklerini belirtmişti.
Kurulması planlanan banka, müttefik ülkelerin savunma kapasitelerini güçlendirmek amacıyla ucuz finansman yoluyla 100 milyar sterline kadar kaynak yaratmayı hedefliyor.
Girişimin geleceği, kuruluş sermayesini sağlaması istenen diğer ülkelerden gelecek daha geniş desteğe bağlı bulunuyor.
Dışişleri Bakanı Anand, müzakere yürütülen ülkelerin isimlerini paylaşmadı ancak projenin Kanada dışındaki tek resmi destekçisi olan Lüksemburg'un bu süreçte büyük çaba sarf ettiğini aktardı.
Anand, projeye katılım konusunda şu ifadeleri kullandı:
"Bir açıklamada bulunmadan önce daha fazla ülkenin bu yapıya dahil olmasını istiyoruz. Birçok ülkeyle görüşmelerimiz devam ediyor. Elbette şu anda da kritik bir ülke çoğunluğuna sahibiz ancak küçük ve orta ölçekli işletmelerin üretim kapasitelerini artırabilmesini güvence altına almak adına ne kadar çok olursak o kadar iyi."
En yüksek kredi notu olan üçlü A (AAA) seviyesini hedefleyen bankanın, özellikle ucuz finansmana erişmekte zorlanan ülke ve şirketlere düşük faizli krediler sağlaması planlanıyor.
Yapı ayrıca, savunma sanayisinin ölçek büyütmesini desteklemek amacıyla özel bankalara kredi garantileri sunacak.
Kanada, savunma bankası girişiminin yanı sıra deniz askeri gücünü yenilemek üzere milyarlarca dolarlık yeni denizaltı filosunun inşası için Almanya merkezli Thyssenkrupp Marine Systems (TKMS) firmasını seçti.
Başbakan Mark Carney, Türkiye'deki NATO zirvesine hareket etmeden önce yaptığı açıklamada, müttefiklerin ABD Başkanı Donald Trump'a savunma harcaması taahhütlerini yerine getirdiklerini göstermeyi amaçladıkları bir dönemde bu kararın alındığını bildirdi.
Kanada'nın mevcut İngiliz yapımı Victoria sınıfı eskiyen denizaltı filosunun önümüzdeki 10 yıl içinde hizmet dışı kalması öngörülüyor.
Ottawa yönetimi, 2024 yılında 12 adet yeni denizaltı tedarik etmek üzere süreç başlatmış ve geçen ağustos ayında sözleşme için finalist olarak Alman TKMS ile Güney Koreli Hanwha Ocean firmalarını belirlemişti.
Başbakan Carney, Halifax kentinde yaptığı açıklamada, TKMS'nin Güney Koreli rakibini geride bıraktığını duyurarak Alman firmasını "tercih edilen tedarikçi" olarak ilan etti.
Ottawa'nın 12 adede kadar denizaltı tedariki için TKMS ile yaklaşık 18 ay sürebilecek özel müzakerelere başlayacağını kaydeden Carney, bu görüşmelerin başarısızlıkla sonuçlanması halinde (bunun düşük bir ihtimal olduğunu ekleyerek) Kanada'nın yeniden Hanwha firmasına dönme hakkının saklı olduğunu ifade etti.
Carney, ticari gizlilik gerekçesiyle bütçe detaylarına girmekten kaçınırken anlaşmanın Kanada ekonomisine milyarlarca dolar kazandıracağını aktardı.
Güney Kore tarafı, ihaleyi kazanmak için Kanadalı çelik ve otomotiv üreticileriyle ortaklıkları da içeren geniş kapsamlı teşvik paketleri sunmuştu.
Ancak AFP'ye konuşan Uluslararası Yönetişim İnovasyon Merkezinden savunma politikaları uzmanı Wesley Wark, Carney hükümetinin Avrupalı bir NATO müttefikiyle ortaklık kurma arzusunun Alman TKMS firmasını avantajlı kıldığını ve nihai kararda NATO unsurunun belirleyici olduğunu değerlendirdi.
Almanya Şansölyesi Friedrich Merz de kararın ardından yaptığı açıklamada, bu adımı savunma sanayisinde transatlantik ve Avrupa işbirliğini destekleyen güçlü bir sinyal olarak nitelendirerek memnuniyetini dile getirdi.
Kanada, geçen yıl müttefiklerin savunma harcamalarını 2035 yılına kadar gayrisafi yurtiçi hasılalarının yüzde 5 seviyesine çıkarma taahhüdünün ardından askeri bütçesinde tarihi artışlara gitti.
Başbakan Carney, Kanada'nın güvenlik alanında ABD'ye olan bağımlılığını azaltması gerektiği yönünde uyarılarda bulunurken ülkesi, Avrupa Birliği üyesi olmadığı halde Avrupa savunma tedarik programına katılan ilk devlet oldu.
Uzman Wesley Wark, Kanada'nın transatlantik ve Avrupa güvenliğine doğru bir eksen kayması yaşadığını, bu durumun Alman teklifini cazip hale getirdiğini ifade etti.
Carney de açıklamasında TKMS firmasının NATO ittifakının üçte birinden fazlasına denizaltı sağladığı bilgisini paylaştı.
Wark, Güney Kore'nin tercih edilmemesinin diplomatik bir maliyeti olabileceğini, özellikle Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae Myung'un da katıldığı Ankara'daki zirvede Kanada heyetini hassas diplomatik temasların beklediğini ekledi.
