DeepSeek’in ardından Çinli bir yapay zeka girişimi daha küresel teknoloji pazarına girdi. 32 yaşındaki Yang Zhilin liderliğindeki Moonshot AI’ın ücretsiz ve açık kaynaklı olarak sunduğu "Kimi K3" modeli, OpenAI ve Anthropic'in en gelişmiş sistemlerini yakalayınca yoğun talepten kilitlendi.
CNN International'ın haberine göre Kimi K3’ün gördüğü bu beklenmedik ilginin arkasında; OpenAI’ın en son GPT modelleri ve Anthropic’in Claude Fable 5 gibi en gelişmiş ABD’li rakiplerine ücretsiz olarak kafa tutabilmesi, hatta bazı alanlarda onları geride bırakabilmesi yatıyor.
Modelin yükselişi, ABD ile Çin arasında halihazırda kızışmış olan yapay zeka hakimiyeti yarışını daha da tırmandırdı. Washington, Çin'in askeri gücünü besleyebilecek yapay zeka ve çip gelişimini yavaşlatmak amacıyla son yıllarda ihracat kısıtlamalarını artırmıştı.
Kimi K3’ün piyasaya sürülmesinin ardından ABD’li yetkililer ve Anthropic, Moonshot’ı bir yapay zeka modelinin çıktılarının başka bir modeli eğitmek için kullanıldığı "distilasyon" (distillation) yöntemiyle Amerikan teknolojisini kopyalamakla suçladı.
Ambargolar çöküyor mu?
ABD’li şirketler ve hükümet yetkilileri arasında yayılan endişeler, yapay zeka rekabetinin ne kadar kritik bir seviyeye ulaştığını ve bunun ekonomi, savunma ve ulusal güvenlik üzerindeki derin etkilerini bir kez daha göz önüe serdi.
Kimi K3’ün yetenekleri, Washington’ın teknoloji ihracatı kısıtlamalarının ne kadar etkili olduğu yönündeki soruları yeniden gündeme taşıyor. Yeni model ayrıca, en ileri düzey yapay zekanın milyarlarca dolarlık veri merkezleri ve ABD’nin erişimini kısıtladığı gelişmiş çipler gerektirdiği yönündeki sektör inancına da meydan okuyor.
Amerikan şirketlerinin ücretli ve kapalı modellerinin aksine Kimi K3, "açık ağırlıklı" (open-weight) bir sistem olarak yayınlandı.
Bu durum, geliştiricilerin modeli ücretsiz olarak indirip kendi sunucularında çalıştırmalarına ve özelleştirmelerine imkan tanıyor. ABD'li firmalara kıyasla çip ve yatırım erişimi kısıtlı olan Çin, pazar payını genişletmek için açık kaynaklı modellere ağırlık veriyor.
Bu yapay zeka atılımının arkasında kim var?
Moonshot AI, üç yıl önce Çin'in güneydoğusundaki Shantou kentinden gelen 32 yaşındaki yazılım mühendisi Yang Zhilin tarafından kuruldu. Çin’in en prestijli mühendislik okulu Tsinghua Üniversitesi’nde okurken potansiyelini gösteren Yang, daha sonra Carnegie Mellon Üniversitesi’nde bilgisayar bilimleri doktorası yaptı. Buradaki eğitimi sırasında Meta ve Apple’ın eski yapay zeka yöneticilerinden Ruslan Salakhutdinov ile çalıştı.
Salakhutdinov'un aktardığına göre Yang, mezun olurken Tim Cook'a doğrudan rapor veren üst düzey bir Apple yöneticisinden gelen iş teklifini reddetti. Eski profesörü, Yang’ın kendisine "Kendi şirketimi kurmayı denemezsem hayatımın sonuna kadar pişman olacağımı biliyorum" dediğini belirtti.
ABD'den casusluk ve yaptırım iddiaları
Amerikan teknoloji şirketleri için K3 gibi ücretsiz ve denk performans sunan Çinli modeller, kendi ticari ürünlerini tehdit ediyor. OpenAI ve Anthropic uzun süredir Çinli laboratuvarları kopyalama yapmakla suçluyordu.
Çarşamba günü Beyaz Saray Bilim ve Teknoloji Politikaları Ofisi Direktörü Michael Kratsios, "Moonshot AI'ın modelini geliştirmek için Anthropic'in Fable modelini distile ettiğine dair elimizde bilgiler var.
Amerikan teknolojisini çalmayı hedefleyen geniş çaplı endüstriyel kopyalama kabul edilemez" açıklamasını yaptı. Anthropic Politika Başkanı Sarah Heck de Moonshot’ı "fikri mülkiyet hırsızlığı ve endüstriyel casuslukla" suçladı.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ise Çinli firmalara yönelik yeni yaptırımların ve kara liste kararlarının masada olduğunu vurguladı.
