Astronomlar, elli yıl süren teknik çabaların ve araştırmaların ardından, Samanyolu galaksisinin tam merkezinde yer alan süper kütleli kara deliğin dışarıya doğru üflediği kozmik rüzgarı nihayet keşfetmeyi başardı. Yapılan incelemeler, bu rüzgarın devasa bir kozmik kasırgadan ziyade, oldukça hafif bir esinti kıvamında olduğunu ortaya koydu.
Reuters'ın haberinegöre Şili’de konuşlu ALMA teleskobu ile NASA’nın uzayda yörüngede bulunan Chandra X-ışını Gözlemevi’nden elde edilen verileri harmanlayan araştırmacılar, "Sagittarius A*" (kısaca Sgr A*) olarak adlandırılan bu devasa kara deliğin kozmik mahallesini mercek altına aldı.
Kara deliğin şekillendirdiği kozmik boşluk
Bilim insanları, Sgr A* kara deliğinin hemen bitişiğinde, içi sıcak ve elektrik yüklü gazla dolu devasa, koni şeklinde bir boşluk tespit etti. Yapılan analizler sonucunda bu boşluğun, kara delikten dışarıya doğru esen rüzgarlar tarafından şekillendirildiği; rüzgarın bölgedeki soğuk gazı süpürerek veya ısıtarak bu alanı temizlediği sonucuna varıldı
Araştırmacılar, böylesine devasa bir konik boşluğu yaratacak enerjiyi ancak ve ancak süper kütleli bir kara deliğin üretebileceğini vurguladı.
Kara delikler, yer çekimi güçleri ışığın bile kaçamayacağı kadar muazzam yoğunluğa sahip kozmik yapılar olarak biliniyor. Galaksilerin merkezinde yer alan bu süper kütleli yapılar, normal şartlarda çevrelerindeki gazı ve diğer tüm maddeleri kendilerine doğru çekiyor.
İlk kez kanıtlandı
Bilim insanları onlarca yıl önce, aktif bir süper kütleli kara deliğin fizik kuralları gereği çevreye ya odaklanmış bir jet (fışkırma) ya da dışarıya doğru yayılan bir rüzgar şeklinde gaz ve madde püskürtmesi gerektiğini öne sürmüştü. Uzmanlar, başka galaksilerdeki çok sayıda süper kütleli kara delikte bu davranışı daha önce defalarca gözlemlemiş olsa da kendi galaksimizin merkezindeki Sgr A*’nın da bunu yaptığını şimdiye kadar kanıtlayamamıştı.
Astrophysical Journal Letters dergisinde yayımlanan çalışmanın eş lideri ve Illinois'deki Northwestern Üniversitesi Fizik ve Astronomi Profesörü Lena Murchikova, "Bu keşif, yarım asırlık bir gizemi ortadan kaldırıyor" ifadesini kullandı.
Güneş'in 4 milyon kat daha büyük
Dünya’dan yaklaşık 26 bin ışık yılı (yaklaşık 247 trilyon kilometre) uzaklıkta bulunan Sgr A*, Güneş’in yaklaşık 4 milyon katı bir kütleye sahip. Diğer galaksilerdeki bazı devasa hemcinsleri kadar büyük olmayan bu kara deliğin, şu anda nispeten sakin ve sessiz bir evrede olduğu biliniyor.
Kara deliğin hemen yakınından başlayarak dışarıya doğru genişleyen koni şeklindeki bu boşluğun tam boyutu ise henüz net değil; çünkü yapı, teleskopların görüş alanının dışına kadar taşıyor. Ancak Profesör Murchikova, bu kozmik boşluğun uzunluğunun yaklaşık 6,5 ışık yılına kadar uzanabileceğini belirtiyor.
'Kasırga değil hafif bir esinti'
Sgr A* kara deliğinin mevcut uysal ve sakin durumu nedeniyle, ürettiği rüzgarlar diğer agresif süper kütleli kara deliklerde tanık olunanlar kadar şiddetli değil. Northwestern Üniversitesi astronomu ve çalışmanın diğer eş lideri Mark Gorski, bu durumu Dünya'daki hava olaylarına benzeterek şu açıklamayı yaptı:
"Süper kütleli kara deliğimizden gelen şey aslında hafif bir esinti. Galaktik merkezi kökten değiştirecek ya da yapısını bozacak kadar güçlü görünmüyor. Süper kütleli kara delikler zamanlarının çoğunu bu sessiz ve nazik durumda geçirirler.
Bazen, şiddetli fırtınalardan en acımasız kasırgalara kadar uzanan patlamalar yaşayabilirler. En yoğun rüzgarları veya jetleri, ev sahibi galaksilerini ve onların çok ötesindeki bölgeleri tamamen altüst edebilir."
