Yazıda, bilim dünyasının tarih boyunca hiyerarşik bir yapıya sahip olduğu; Nobel ödüllü isimlerin, büyük hibeleri alan araştırmacıların ve ders kitaplarını değiştiren bilim insanlarının alanın yönünü belirlediği vurgulanıyor. Albert Einstein örneği üzerinden, genç yaşta gelen “devrimci buluşlar” ile ileri yaşlarda ortaya çıkan daha temkinli yaklaşım arasındaki fark anlatılıyor.
EINSTEIN'IN GENÇLİK FİKİRLERİ
Einstein’ın 1905 yılında henüz 26 yaşındayken özel görelilik, fotoelektrik etki ve Brown hareketi üzerine yayımladığı makalelerle fiziği değiştirdiği; ancak hayatının ilerleyen dönemlerinde kuantum mekaniğine karşı çıktığı hatırlatılıyor. Yazıya göre bu durum, bilim tarihinde sık görülen bir döngünün örneği olabilir: Genç araştırmacılar daha “yıkıcı” fikirler üretirken, yaş ilerledikçe bilim insanları mevcut paradigmayı korumaya daha yatkın hale geliyor.
12 MİLYON BİLİM İNSANI İNCELENDİ
Makalenin merkezinde, University of Pittsburgh ve University of Chicago araştırmacılarının yaptığı geniş kapsamlı çalışma yer alıyor. Araştırmacılar, 1960 ile 2020 yılları arasında 12 milyondan fazla bilim insanının çalışmalarını analiz etti. Sonuçlara göre yaş ilerledikçe bilim insanlarının “bağlantılı yenilik” kapasitesi artıyor; yani mevcut bilgileri birleştirip geliştirmede daha başarılı hale geliyorlar. Ancak “yıkıcı yenilik”, yani alanın yönünü tamamen değiştiren Einstein tipi devrimci fikirler üretme kapasitesi azalıyor.
DOUGLAS ADAMS VE “ENTELEKTÜEL YAŞLANMA”
Araştırmacılar yazıda, bilimkurgu yazarı Douglas Adams’ın teknolojiyle ilgili ünlü yaklaşımına da gönderme yapıyor. Adams’a göre insan doğduğunda var olan şeyler “normal”, kariyerinin başında ortaya çıkan yenilikler “devrimci”, ileri yaşta ortaya çıkanlar ise “şüpheli” görünür. Çalışma da benzer bir sonuca işaret ediyor: Bilim insanları yaşlandıkça kariyerlerini üzerine kurdukları fikirlere daha fazla bağlanıyor ve bu da yeni paradigmaları kabul etmelerini zorlaştırıyor.
“BİLİM CENAZEYLE İLERLER”
Yazının sonunda ise Nobel ödüllü fizikçi Max Planck’ın ünlü sözüne yer veriliyor: “Bilim her seferinde bir cenaze töreniyle ilerler.”
Planck bu ifadeyle, eski kuşak bilim insanlarının yeni fikirleri kabul etmekte zorlandığını anlatıyordu. Yazıya göre yeni araştırma da bu görüşü destekliyor: Bilimdeki büyük sıçramalar çoğu zaman genç kuşaklardan geliyor, eski kuşağın rolü ise zamanla daha çok mevcut bilgiyi korumaya dönüşüyor.
Odatv.com
