Dijital ödemeler, Özbekistan’da günlük hayatın giderek daha yaygın bir parçası haline geliyor. Bu durum, daha fazla tüketicinin resmi finansal sisteme dahil olmasına yardımcı olurken, temel işlemlerin ötesindeki hizmetlere yönelik talebi de artırıyor.
Özbekistan Merkez Bankası’nın Asya Kalkınma Bankası’nın desteğiyle yürüttüğü finansal kapsayıcılık anketine göre, katılımcıların yüzde 71,17’si 2025’te en az bir dijital ödeme yaptığını ya da aldığını bildirdi. Bu oran 2021’de yüzde 39 seviyesindeydi.
Artış, finansal kapsayıcılığı genişletmeyi, elektronik ödemeleri teşvik etmeyi ve banka müşterileri için uzaktan kimlik doğrulama sistemleri gibi dijital araçları devreye almayı amaçlayan birkaç yıllık politikaların ardından geldi.
Euronews’ün Taşkent Uluslararası Yatırım Forumu (TIIF) kapsamında yaptığı görüşmeler, dijital ödemelerin hızla benimsenmesinin artık finans sektörünün daha geniş alanlarını etkilemeye başladığını gösteriyor. Bu alanlar arasında krediler ve sigortadan yatırım ürünlerine ve işletmelere yönelik bankacılık hizmetlerine kadar farklı başlıklar yer alıyor.
Dijital ödemeler yaygınlaşıyor
Sektör yöneticileri, dijital finansal hizmetlerdeki büyümenin arkasında demografik, teknolojik ve düzenleyici faktörlerin bir araya gelmesinin bulunduğunu belirtiyor.
E-ticaret, dijital ödemeler ve finansal hizmetler alanlarında faaliyet gösteren Uzum’un kurucu ortağı Nikolay Seleznyov, bu genişlemenin daha fazla insanı bankacılık sistemine dahil ettiğini söyledi.
Seleznyov, "Giderek daha fazla insan banka müşterisi oluyor. Ve bu eğilim geri döndürülemez," ifadelerini kullandı.
TBC UZ ve Payme uygulamaları üzerinden faaliyet gösteren dijital banka TBC Uzbekistan’ın Yönetim Kurulu Başkanı Oliver Hughes, ülkenin genç nüfusuna ve mobil teknolojinin yaygın kullanımına işaret ederek, bunların dijital hizmetlere geçişi destekleyen faktörler olduğunu söyledi.
Bu eğilim, yerleşik bankaları da etkiliyor.
2023’te Macaristan merkezli OTP Group’un parçası haline gelen Ipoteka Bank’ın Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Dmitry Sapronov, dijital hizmetlere yönelik müşteri talebinin son yıllarda önemli ölçüde arttığını ve bunun bankaları ürünlerini sunma ve müşterilerle etkileşim kurma biçimlerini yeniden düşünmeye zorladığını söyledi.
Düzenlemeler ve altyapı
Yöneticiler, dijital finansın büyümesinin hem düzenleyici değişiklikler hem de dijital altyapıya yapılan yatırımlarla desteklendiğini söyledi.
Merkez Bankası ve diğer kurumlar, finansal kapsayıcılığı artırmayı ve elektronik ödemeleri teşvik etmeyi amaçlayan önlemler alırken, dijital kimlik sistemleri tüketicilerin bankacılık ürünlerine uzaktan erişimini kolaylaştırdı.
Seleznyov, "Dijital kimlik ürünü, finansal hizmetler sektöründeki tüm oyuncular için buradaki en büyük kolaylaştırıcılardan biri oldu," dedi.
Seleznyov’a göre dijital kimlik doğrulama, müşteri kabul süreçlerini günlerden saniyelere indirerek finans kuruluşlarının müşterileri uzaktan doğrulamasına ve hizmetlere erişimi genişletmesine olanak sağladı.
Hughes ise daha fazla finansal faaliyetin çevrim içine taşınmasıyla düzenlemenin sektörün gelişiminde kritik bir unsur olmaya devam ettiğini savundu.
"Düzenleme her zaman önemlidir çünkü söz konusu olan insanların parası ve insanların verileri."
Sapronov da bankacılık teknolojisine yatırımın sürdürülmesi gerektiğine dikkat çekerek, gelişim hızının kurumlar üzerinde sistemlerini modernize etme baskısı yarattığını söyledi.
Günlük ödemelerin ötesinde
Dijital işlemler daha yaygın hale gelirken yöneticiler, birçok finansal ürünün hâlâ gelişimin daha erken bir aşamasında olduğunu söyledi.
Dönüşümün bireysel ürünlerin ötesine geçtiğini vurgulayan Sapronov, bankaların çalışma biçimini, hizmet sunumunu ve müşterilerle etkileşimini etkilediğini belirtti.
Sapronov, "Bu dönüşüm bankacılık faaliyetlerinin tüm yönlerine, ürünlere, süreçlere, dijitalleşmeye, şube ağına, neredeyse her şeye dokundu," diye konuştu.
Sapronov’un sözleri, müşterilerin hizmetlere giderek daha fazla dijital kanallar üzerinden erişmeyi beklemesiyle sektörde yaşanan daha geniş bir değişimi yansıtıyor.
Sigorta, yatırım ürünleri ve mikro, küçük ve orta ölçekli işletmelere yönelik hizmetleri, benimseme düzeyinin görece sınırlı kaldığı alanlar olarak öne çıkaran Hughes, "Bankacılık hizmetlerinin yaygınlık düzeyi hâlâ oldukça düşük," dedi.
Hughes ayrıca, mobil uygulamalar üzerinden sunulan bireysel yatırım ürünlerinin Özbekistan’da henüz yeni ortaya çıkmaya başladığını savundu.
Hâlâ geliştirilmesi gereken alanlar
Dijital ödemelerdeki hızlı büyümeye rağmen yöneticiler, daha fazla gelişmeye ihtiyaç duyulan çeşitli alanlara işaret etti.
Seleznyov ayrıca, tüketiciler nakit ve dijital işlemler arasında geçiş yapmaya devam ederken ödeme terminalleri ve nakde erişim noktaları dahil olmak üzere hem dijital hem de fiziksel altyapının korunmasının önemine dikkat çekti.
Ipoteka Bank’ın Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Dmitry Sapronov, teknolojiyi sektörün başlıca zorluklarından biri olarak tanımlayarak dijital hizmetlere yönelik talebin, sektör altyapısının bazı bölümlerinden daha hızlı büyüdüğünü savundu.
Sapronov, "Zorluklar teknolojiyle ilgili çünkü ülke çok hızlı gelişiyor ve teknoloji açısından bankacılık sektörü oldukça az gelişmiş durumda", sözlerini dile getirdi.
