Ankara’da düzenlenen NATO Zirvesi’ne katılmak üzere Air Force One uçağı ile Türkiye’ye gelen ABD Başkanı Donald Trump, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından Etimesgut’ta yenilenen Ankara Havalimanı’nda resmi törenle karşılandı. Trump ile Erdoğan ile Beştepe’deki Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde önce baş başa, ardından heyetler arası görüşme gerçekleştirildi. Görüşmenin ardından gazetecilerin sorularını yanıtlayan Trump, Türkiye’nin Rusya’da S-400 hava savunma sistemleri satın almasın ardından ABD tarafından Türkiye’ye uygulanan CAATSA (Amerika’nın Düşmanlarına Yaptırımlar Yoluyla Karşı Koyma Yasası) yaptırımlarıyla ilgili bir soruya şöyle cevap verdi: “(Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın) bu soruyu yanıtlayarak zamanını boşa harcamasını istemiyorum, çünkü Marco Rubio ile çok yakın bir şekilde çalışıyoruz, yaptırımları kaldıracağız. Artık bunu yapmanın zamanı geldi.”
“Uçak motorlarını yenilemek yükümlülüğümüz”
Trump ayrıca, Türkiye Kaan Milli Muharip Uçağı’nda kullanılacak motorların teslimiyle ilgili bir soruya da, “Türkiye uçak satın aldı ve gerçekten en iyi uçak. ABD’den bir uçak satın aldığınızda, motoru yenileme gibi veya motorların bakımının devam ettirilmesi konusunda yükümlülüklerimiz var” diye cevap verdi. “Türkiye bizim için gerçekten çok harika bir müttefik oldu. “Şu anda Türkiye ile ilişkilerimizin hiç olmadığı kadar iyi olduğunu söyleyebilirim” diyen Trump, Cumhurbaşkanı Erdoğan hakkında, “Tüm dünyada saygı gören bir lidersiniz” mesajı verdi.
Trump, İran ile ilgili bir soruya da, “Türkiye, başka bir tarafta yer alabilirdi. İran’ı çok iyi tanıyorlar ve İran’la ilgili sorunların farkındalar. Ancak diğer birkaç ülkeyle birlikte yardım sağlamada çok önemli bir rol oynadılar. Türkiye savaşa girebilirdi. Bazılarının Türkiye’nin İsrail ile olan ilişkisi hakkında, savaşa girebileceğini söylediğini duyuyorum. Bunu yapmadılar. Belki de benim yüzümden yapmadılar, ama karşı tarafta savaşa girebilirdiler” yorumu yaptı. Trump, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın “F-35 konusunda NATO Liderler Zirvesi’nden hayırlı bir karar çıkacağına inanıyorum” sözleri üzerine de “Bu gerçekten de iki ülkenin (Türkiye-ABD) faydasına” diye konuştu.
“Zirve Türkiye’de olmasa katılmayabilirdim”
NATO konusunda “hayal kırıklığına uğradığını” belirten Trump, “Açıkçası (NATO Zirvesi) Türkiye’de düzenlenmemiş olsaydı ve dostum olan çok güçlü bir lider, çok güçlü bir kişi burada olmasaydı muhtemelen katılmayabilirdim” diye konuştu. Trump, NATO’ya “trilyonlarca dolar yatırım yaptıklarını” aktararak, “Neden? Avrupa ülkelerini, Kanada’yı ve diğerlerini korumak için. Genel olarak eskiden Sovyetler Birliği’nden, şimdi ise Rusya’dan gelebilecek tehditlere karşı ülkeleri korumak için. Ancak bunun karşılığında bize karşı iyi davranmadılar” ifadelerini kullandı.
"Ukrayna çözüme kavuşacak"
Trump, hem Rusya Devlet Başkanı Putin hem de Ukrayna Devlet Başkanı Zelensky ile görüştüğünü belirterek, "Bence ikisi de bir anlaşma yapmak istiyor. Bu kadar uzun sürmesi çok yazık, ama bence bir sonuç çıkacak ve Cumhurbaşkanı (Erdoğan) da bu konuda bize yardımcı oluyor. Umarım yakında bu meseleyi çözüme kavuşturacağız" dedi.
CAATSA’nın kalkması Türkiye’ye 20 milyar dolarlık katkı sağlar
CAATSA yaptırımlarının kaldırılması Türkiye ekonomisine doğrudan ve dolaylı milyarlarca dolarlık katkısı olacak. CAATSA’nın kalkmasıyla birlikte savunma sanayi ihracatı artacak maliyet azalacak. Bu durumda savunma sanayi ihracatına en az 2-3 milyar dolar katkı sağlayacak. Pakistan’a yapılması planlanan 1,5 milyar dolarlık ATAK helikopteri satışı ABD motor lisansı engeline takılmıştı. Yaptırımların kalkması, bu tür tıkanmış milyar dolarlık ihracat sözleşmelerinin önünü açacak. Türkiye F35 programına geri dönebilecek.
F35’e yeniden parça tedariki mümkün
Türkiye bugüne kadar Türkiye, F-35 programı için başlangıçta 1.4 milyar dolar civarında bir nakit ödeme yapmıştı. Ayrıca, Türk savunma şirketleri (TUSAŞ, Alp Havacılık vb.) F-35’in binlerce parçasını üretiyordu. Programdan çıkarılmayla Türk şirketlerinin kaybettiği iş hacminin 11 milyar dolar civarında olduğu hesaplanmıştı. Program ortaklığının parça tedariki boyutunda canlanması, sipariş akışı sağlayacak. CAATSA yaptırımlarının kalkması ile uluslararası finans çevreleri tarafından “jeopolitik risk altındaki ülke” konumunda tutulan Türkiye’nin CDS (Kredi Risk Primi) puanını aşağı çeker. Risk priminin düşmesi; Türkiye’nin Türk bankalarının ve büyük holdinglerin dışarıdan borç para alırken ödediği faiz oranlarının düşmesi anlamına gelir. Bu durum, Türkiye’nin dış borç faiz yükünü yıllık bazda yüz milyonlarca dolar azaltır. CAATSA ablukasının kalkması ayrıca, Türkiye’yi uluslararası doğrudan yatırımlar (FDI) için yeniden güvenli bir liman haline getirir. Bu da Borsa İstanbul’a (BIST) ve sanayi yatırımlarına taze döviz girişi sağlar. CAATSA’nın kalkması Türkiye’nin üretim maliyetlerini düşüren, ihracat kapılarını açan ve dışarıdan borçlanma faizini azaltan devasa bir ekonomik kaldıraç işlevi görür. Orta vadede Türkiye ekonomisine yaratacağı toplam rahatlama ve ticaret hacmi 15 ile 20 milyar doları bulabilecek bir ekosistemi tetikler.
