Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, yaklaşık 3 haftadır yeni hantavirüs vakasının bildirilmediğini, virüse ilişkin durumun istikrarlı kalmaya devam ettiğini duyurdu.
Ghebreyesus, X sosyal medya platformundaki hesabından, Hollanda bandıralı "MV Hondius" yolcu gemisinde tespit edilen hantavirüs vakalarına ilişkin paylaşımda bulundu.
DSÖ'ye bildirilen vaka sayısının 13 olarak kaldığını belirten Ghebreyesus, "Yaklaşık 3 haftadır yeni vaka bildirilmedi. Ölü sayısı 3'te kaldı ve bir aydan fazla süredir yeni can kaybı bildirilmedi." ifadelerini kullandı.
Ghebreyesus, hantavirüsle ilgili genel durumun istikrarlı kalmaya devam ettiğini kaydetti.
Hantavirüs nedir?
Hantavirüsü 1950’lerden bu yana bilinen bir virüs. Uzmanlar, hantavirüslerin kemirgenler tarafından taşınan ve insanlarda ağır hastalıklara yol açabilen bir virüs grubu olduğuna dikkat çekiyor. Virüs, çoğunlukla enfekte kemirgenlerle ya da bu hayvanların idrarı, dışkısı ve tükürüğüyle temas yoluyla insanlara bulaşıyor.
ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri’ne (CDC) göre dünya genelinde yaklaşık 40 farklı hantavirüs türü bulunuyor ve bunlar farklı hastalıklara yol açıyor. Hantavirüs enfeksiyonları hafif belirtilerden ölümcül tablolara kadar farklı klinik sonuçlara neden olabiliyor.
Amerika kıtasında görülen hantavirüs türleri, ciddi solunum yetmezliğine yol açabilen hantavirüs kardiyopulmoner sendromuna (HCPS) neden olurken, bu hastalıklarda ölüm oranının yüzde 50’ye kadar çıkabildiği belirtiliyor.
Güney Amerika’da görülen Andes virüsü ise, insanlar arasında sınırlı da olsa bulaş gösterebildiği belgelenmiş tek hantavirüs türü olarak öne çıkıyor. Uzmanlara göre bu bulaş, genellikle yakın ve uzun süreli temas halinde gerçekleşiyor.
Avrupa ve Asya’da görülen hantavirüs türleri ise farklı bir klinik tabloya yol açıyor. Bu bölgelerde virüs, böbrekleri etkileyen ve kanamalı ateşle seyreden hemorajik ateş ile renal sendroma (HFRS) neden olabiliyor.
Uzmanlar, MV Hondius adlı kruvaziyer gemisinde görülen türün Andes varyantı olduğunu belirtiyor.
Hantavirüs belirtileri neler?
Hantavirüs enfeksiyonunun ilk evresi genellikle grip benzeri belirtilerle başlar ve bu belirtiler çoğu zaman diğer viral hastalıklarla karıştırılabilir. Bu dönem genellikle enfeksiyondan sonraki 1 ila 2 hafta içinde başlar. En sık görülen Hantavirüs belirtileri şunlardır:
- Yüksek ateş (38–40 °C)
- Şiddetli baş ağrısı
- Kas ve eklem ağrıları (özellikle sırt, kalça ve uyluklarda)
- Halsizlik, yorgunluk
- İştahsızlık
- Mide bulantısı ve kusma
- Karın ağrısı
- İshal (bazı vakalarda)
Bu belirtiler birkaç gün sürebilir ve bu süreçte hastalık, sıradan bir grip ya da mide-bağırsak enfeksiyonu gibi algılanabilir. Ancak bazı hastalarda tablo hızla ilerleyebilir.
İleri dönem bulgular
Erken dönem belirtilerin ardından hastalığın ikinci evresi başlar. Bu dönemde belirtiler daha ağır hale gelir ve hayati risk oluşturabilecek organ tutulumları gelişebilir. İki ana klinik form gözlemlenir. Bu klinik formlar şu belirtilerle kendisini gösterir:
HantavirüsPulmoner Sendromu (HPS) – Akciğer Tutulumu Ağırlıklı
Genellikle Amerika kıtasında görülen bu formda belirtileri şu şekilde sıralanıyor:
- Şiddetli nefes darlığı
- Kuru öksürük
- Göğüste sıkışma veya dolgunluk hissi
- Akciğerlerde sıvı birikimi (pulmoner ödem)
- Solunum yetmezliği
- Düşük tansiyon ve şok
Bu formda hastalar genellikle birkaç saat içinde yoğun bakım gerektiren solunum sıkıntısı yaşayabilir.
Hemorajik Ateş ve Renal Sendrom (HFRS) – Böbrek Tutulumu Ağırlıklı
Daha çok Avrupa ve Asya’da gözlenen hantavirüs renal sendrom formunun belirtileri şöyle:
- Belirgin böbrek ağrısı
- İdrar miktarında azalma veya tamamen durması (oligüri/anjüri)
- Yüz ve ekstremitelerde ödem (şişlik)
- Kanama eğilimi (diş eti, burun, idrar veya ciltte)
- Tansiyon düşüklüğü ve şok
- Böbrek yetmezliği
Hantavirüs nasıl bulaşır?
Hantavirüs enfeksiyonu, temel olarak enfekte kemirgenlerin (özellikle fare ve sıçanların) idrarı, dışkısı ve salyası ile kontamine olmuş alanlardan bulaşır. En yaygın bulaşma şekli, bu salgıların kurumasıyla ortaya çıkan virüs içeren aerosol parçacıklarının solunmasıdır. Bu nedenle kemirgen istilasına uğramış kapalı alanlarda temizlik sırasında risk artar. Bulaşmış yüzeylere dokunduktan sonra ellerin ağız, burun ya da gözle temas etmesi sonucunda virüs vücuda girebilir. Hantavirüs bulaş yolları aşağıdaki gibidir:
- Virüs taşıyan kemirgenlerin idrar, dışkı ya da tükürüklerinin bulunduğu ortamlarda havaya karışan parçacıkların solunması
- Bu hayvanlarla doğrudan temas (nadir görülür)
- Isırık yoluyla (nadir görülür)
Hantavirüs, zoonotik hastalıklar sınıfında yer alır; yani hayvanlardan insanlara geçerek onları hasta eder.
