Evrenin en gizemli bileşenlerinden olan ve "hayalet parçacık" olarak adlandırılan nötrinoları anlamak amacıyla inşa edilen devasa yeraltı dedektörü, ilk büyük sonuçlarını çarşamba günü kamuoyuna açıkladı.
AP'nin haberine göre Çin’deki Jiangmen Yeraltı Nötrino Gözlemevi (JUNO), Büyük Patlama’ya kadar uzanan ve her saniye trilyonlarcası insan vücudundan zarar vermeden geçen bu mikro kozmik parçacıkları incelemek üzere ağustos ayında veri toplamaya başlamıştı.
Nötrinoların neredeyse hiç kütleye sahip olmaması, bilim dünyasında tespit edilmelerini bugüne kadar son derece zor kılıyordu.
Ünlü bilimsel dergi Nature’da çarşamba günü yayımlanan çalışmada JUNO ekibi, iki aylık veri toplama sürecinden elde edilen ilk bulguları paylaştı. Bu bulgular arasında, nötrinoların uzayda yol alırken üç farklı tür ya da bilimsel adıyla "çeşni" (flavor) arasında nasıl geçiş yaptığına dair bugüne kadar yapılmış en hassas ölçümler yer alıyor.
Araştırmada görev almayan Duke Üniversitesi'nden fizikçi Kate Scholberg, "Bu sonuçlar gelecekteki daha heyecan verici keşifleri şimdiden dört gözle beklememi sağlıyor" diyerek çalışmanın önemini vurguladı.
Yerin 700 metre altında nükleer takip
Küre şeklindeki devasa JUNO dedektörü, yerin tam 700 metre (2.297 fit) altında bulunuyor. Tesis, bölgeye yakın iki nükleer güç santralinin içindeki çarpışmalardan yayılan "antineötrinoları" inceliyor.
Antineötrinolar, bilim insanlarının nötrinoların çalışma mekanizmasını ve davranışlarını çözmek için rehber olarak kullandığı, en az onlar kadar gizemli olan zıt ikizleri (karşıt parçacıkları) olarak biliniyor. Bu antineötrinolar dedektörün içindeki özel parçacıklarla temas ettiğinde, tesis içinde küçük ışık patlamaları üretiyor.
Küresel fizik dünyasını bölen kütle detayı
Bilim insanları, bu devasa yeraltı dedektörünün yardımıyla her bir nötrino çeşnisinin ne kadar ağır olduğuna dair uzun süredir çözülemeyen bir gizemi ortadan kaldırmayı hedefliyor.
Mevcut teorilere göre bu üç çeşniden ikisinin ağırlığı birbirine oldukça yakınken, üçüncüsü tamamen farklı bir yapı sergiliyor.
Araştırmacılar hala bu çeşitlerden ikisinin mi ağır, yoksa sadece birinin mi hafif olduğu konusunda kesin bir yanıta sahip değil.
Çalışmanın ortak yazarlarından ve JUNO iş birliği üyesi Liangjian Wen, ilk sonuçların bu temel soruyu henüz tamamen yanıtlamadığını ancak dedektörün neler yapabileceğini kanıtladığını belirtti.
Wen, sistemin nötrino çeşnileri ile kütlelerini birbirinden ayıran en ince dalgalanmaları bile test edebilecek kapasitede olduğunu ifade etti.
