Artı Gerçek - Mardin'in Midyat ilçesine bağlı kırsal Heştrek Mahallesi'nde yürütülen peyzaj çalışmaları sırasında ortaya çıkan tarihi kalıntıların, 4. yüzyıla tarihlenen Mor Aday Kilisesi'ne ait olduğu tespit edildi. Turabdin Enstitüsü ile Müze Müdürlüğü ekiplerinin yaptığı incelemelerde, toprak altından çıkarılan kitabelerin Klasik Süryanice'nin eski yazı biçimlerinden Estrangelo alfabesiyle yazılmış mezar kitabeleri olduğu belirlendi.
Uzman Süryolog ve Turabdin Enstitüsü Başkanı Adem Coşkun'un alanda gerçekleştirdiği incelemelerin ardından yapılan açıklamada, buluntuların daha önceki araştırmalarla da örtüştüğü belirtildi. Açıklamada, araştırmacı Gertrude Bell arşivleri, Süryani kronikleri ve bölge sakinlerinden edinilen bilgilerin doğrulandığı ifade edilerek, kalıntıların Süryanilere ait Mor Aday Kilisesi'nin bulunduğu alana işaret ettiği kaydedildi.
SEKİZ KİTABE TESPİT EDİLDİ
Alanda toplam 11 blok taşın tespit edildiği belirtilen açıklamada, bunlardan altısında kitabe bulunduğu, ayrıca yakınlardaki bir bostan duvarında iki kitabenin daha ortaya çıkarıldığı bildirildi. Böylece bölgede toplam sekiz kitabe tespit edilmiş oldu.
Kitabelerin ilk okuma ve çözümlemelerinin Adem Coşkun tarafından yapıldığı belirtilen açıklamada, yazıtların Miladi 8 ile 14. yüzyıllar arasına tarihlendiği ve burada görev yapan papazlar, öğretmenler, hizmetkârlar ve diğer kilise görevlilerinin defin süreçlerine ilişkin bilgiler içerdiği aktarıldı.
EN ESKİ TARİH 772 YILINA AİT
Buluntuların Turabdin Süryani kültür mirasına ait erken dönem mezar taşı yazıtları olduğu vurgulanan açıklamada, kitabelerde tespit edilen en eski tarihin Selefkos takvimine göre 1083 yılına, yani Miladi 772 yılına denk geldiği belirtildi.
Söz konusu kitabede, "papazların el birliğiyle kiliseyi yeniden ayağa kaldırdığına" ilişkin tarihi bir notun yer aldığı ifade edildi. Yazıtlarda Şmuel, Yuhanon, Doniel ve Saliba isimli papazların adlarının geçtiği, bazı kitabelerin ise Muşe adlı bir kişi tarafından kaleme alındığının anlaşıldığı kaydedildi.
BAKANLIK İZNİ BEKLENİYOR
Turabdin Enstitüsü, alanda daha kapsamlı saha çalışmaları yapılabilmesi için Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın izin ve onayının beklendiğini açıkladı.
Açıklamada ayrıca Ortaca (Eştrako) köyünde geçmişte Mor Aday, Mor Dimet, Mor Sobo ve Meryem Ana kiliseleri ile bir Süryani mezarlığının bulunduğu belirtilerek, mezarlığın bir bölümü ile bazı kilise kalıntılarının ekip tarafından yerinde tespit edildiği bilgisi paylaşıldı. (MA)
