Hükümet denetimine karşı dirençli yapısıyla bilinen popüler mesajlaşma uygulaması Telegram, otoriter yönetimlerden kaçmaya çalışan protestocular ve haber kuruluşları tarafından yaygın şekilde kullanılıyor. Ancak platform, terörizm, suç faaliyetleri ve dezenformasyona zemin hazırladığı gerekçesiyle de eleştiriliyor.
Dünyanın farklı ülkelerindeki hükümetler, Telegram’ı yasaklar, kısıtlamalar ve cezai soruşturmalar yoluyla sınırlandırmaya çalıştı. Bu ülkeler arasında, uygulamanın kurucusunun ceza davalarıyla karşı karşıya kaldığı Fransa da bulunuyor.
Telegram; siyasi muhalefetin örgütlenmesinde kullanıldığı gerekçesiyle Rusya’da yasaklandı, ulusal güvenlik endişeleri nedeniyle Ukrayna’da devlet tarafından verilen cihazlarda kullanımına kısıtlama getirildi ve Brezilya’da yasa dışı faaliyetleri engellemekte yetersiz kaldığı gerekçesiyle geçici olarak askıya alındı.
Son örnek ise Hindistan’da yaşandı. Hindistan hükümeti, yaklaşan ulusal tıp fakültesi giriş sınavına ait olduğu öne sürülen sızdırılmış soru sayfalarının satılmasına yönelik dolandırıcılık girişiminde Telegram’ın kullanıldığını tespit ettiğini belirterek uygulamayı 22 Haziran’a kadar yasakladı.
İşte Telegram’ın düzenleyici engellerle karşılaştığı bazı ülkeler:
Hindistan
Telegram’ın en büyük pazarlarından biri olan ve 150 milyondan fazla kullanıcının bulunduğu Hindistan’da uygulama, hükümetin öğrencileri hedef alan bir dolandırıcılık girişimini durdurmak için attığı son adım olarak tanımladığı kararla geçici olarak yasaklandı.
Milyonlarca aday mayıs ayında tıp fakültelerine giriş sınavına katıldı. Ancak Hindistan Ulusal Test Ajansı, salı günü yaptığı açıklamada Telegram kanallarının adaylara ve ailelerine sızdırılmış sınav soruları olduğunu iddia ettikleri içerikleri sattığını, ancak bunların sahte çıktığını duyurdu. Kurum ayrıca sınav sonuçlarını iptal etti ve yeniden sınavın pazar günü yapılacağını açıkladı.
Bu gelişme, hükümetin sınav sistemini kötü yönettiğini savunan gençler arasında memnuniyetsizliğe ve protestolara yol açtı.
Telegram’ın kurucusu Pavel Durov, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada yasağı eleştirerek bunun dolandırıcılık yapanları değil, sıradan Telegram kullanıcılarını cezalandırdığını söyledi. Durov ayrıca Telegram’ın Hindistan’da sınav materyalleri ve bu konudaki dolandırıcılık faaliyetleriyle bağlantılı yüzlerce kanalı kaldırdığını belirtti.
Rusya
Durov’un doğduğu ülke olan Rusya da Telegram’ı yasaklayan ülkeler arasında yer alıyor. Bir Rus mahkemesi 2018 yılında, Telegram’ın kullanıcıların şifreli mesajlarına erişim talebini reddetmesinin ardından hükümete uygulamayı engelleme yetkisi verdi. Durov, 2014 yılında ülkeden ayrılmıştı ve Telegram’ın şifreleme sistemleri nedeniyle şirketin hükümetin taleplerini yerine getirmesinin teknik olarak mümkün olmadığını savunmuştu.
Ancak yasak çeşitli teknik sorunlarla karşılaştı. Ayrıca Telegram’ın Rus devlet kurumları tarafından yaygın biçimde kullanılması Kremlin’i zor durumda bıraktı. Rusya, Telegram’ın aşırılık yanlısı içeriklerin engellenmesi yönündeki çabalarını artırmayı kabul ettiğini açıklayarak 2020 yılında yasağı kaldırdı.
Bu yılın başlarında Rus hükümeti, Ukrayna savaşı sırasında internette ifade özgürlüğüne yönelik daha geniş çaplı baskıların bir parçası olarak Telegram’ı yeniden engellemeye çalıştı. Rusya’nın iletişim düzenleyicisi, Telegram’ı dolandırıcılıkla mücadelede yetersiz kalmakla, kişisel verileri koruyamamakla ve platformun teröristler ile suçlular tarafından kullanılmasını engelleyememekle suçladı.
Durov ise hükümetin Rus vatandaşlarını, kendi ifadesiyle “gözetim ve siyasi sansür amacıyla geliştirilmiş” devlet kontrolündeki bir uygulamaya yönlendirmek için Telegram’a erişimi kısıtladığını öne sürdü. Telegram şu anda ülkede fiilen engellenmiş durumda.
Ukrayna
Rusya’nın Ukrayna’ya karşı yürüttüğü savaş sırasında Telegram, yaklaşan Rus saldırıları hakkında bilgi almak veya gıda ve tıbbi yardım bulmak isteyen milyonlarca Ukraynalı için hayati bir iletişim aracı haline geldi. Ancak Ukraynalı yetkililer, platformun Rus dezenformasyonuna ve casusluk faaliyetlerine de zemin hazırladığı yönünde endişelerini dile getirdi.
Ukrayna yönetimi, 2024 yılında güvenlik gerekçeleriyle askerlerin, devlet görevlilerinin ve kritik altyapılarda çalışan kişilerin iş telefonlarında Telegram kullanmasını yasakladı. Bazı yetkililer ayrıca büyük anonim kanalların arkasındaki kişilerin kimliklerinin açıklanmasını zorunlu kılacak düzenlemeler önerdi.
Avrupa
Telegram, Avrupa’nın başka ülkelerinde de çeşitli engellerle karşılaştı. Norveç Adalet Bakanı, 2023 yılında yayımlanan resmi bir duyuruda devlet görevlilerinin iş cihazlarında Telegram veya TikTok bulundurmaması gerektiğini belirterek hükümetin bu uygulamaları ulusal güvenliğe yönelik tehdit olarak değerlendirdiğini açıkladı.
Fransa’da ise yetkililer, Durov’u 2024 yılında ülkeye giriş yaptığı sırada gözaltına aldı ve Telegram üzerindeki yasa dışı faaliyetleri önleyemediği gerekçesiyle çok sayıda suçlamayla karşı karşıya bıraktı. Ayrıca Durov’un ülkeyi terk etmesi de yasaklandı. Telegram, Fransa’da çocukların cinsel istismarı, uyuşturucu kaçakçılığı ve çevrim içi nefret suçlarıyla bağlantılı birçok ceza soruşturmasında gündeme geldi.
Telegram o dönemde yaptığı açıklamada Avrupa Birliği yasalarına uyduğunu savunmuş ve bir platformun ya da platform sahibinin, kullanıcıların kötüye kullanımından sorumlu tutulmasının mantıksız olduğunu belirtmişti.
Durov’a geçen yıl geçici olarak Fransa’dan ayrılma izni verildi. Durov daha sonra Birleşik Arap Emirlikleri’nin Dubai kentine döndüğünü açıkladı.
Brezilya
Brezilya Yüksek Mahkemesi, 2022 yılında yapılacak başkanlık seçimleri öncesinde Telegram’ı ülke genelinde yasakladı. Mahkeme, eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro’nun destekçilerinden biri hakkında yürütülen dezenformasyon ve Yüksek Mahkeme yargıçlarını tehdit etme soruşturması kapsamında bağlantılı hesapların kaldırılması yönündeki talimatların Telegram tarafından yerine getirilmediğini açıkladı.
Durov ise daha sonra yayımladığı özür mesajında, şirketin mahkeme tarafından gönderilen e-postaları kaçırması nedeniyle Brezilya Yüksek Mahkemesi’nin taleplerine her zaman yanıt veremediğini söyledi.
Telegram’ın mahkeme kararlarına uyması üzerine yasak kaldırıldı. Ancak bir Brezilya yargıcı 2023 yılında, neo-Nazi grup sohbetlerine ilişkin tüm kullanıcı verilerinin teslim edilmesini talep eden mahkeme kararlarına uyulmadığı gerekçesiyle Telegram’ın ülke genelinde yeniden engellenmesine hükmetti. Telegram ise söz konusu grupların silindiğini ve verilerin geri getirilemeyeceğini polise bildirdi.
Daha sonra bir temyiz mahkemesi bu kararı kaldırdı ancak Telegram’a verilen yüksek para cezasını onadı.
© 2026 The New York Times Company
