Pandeminin ardından küresel ekonomide yaşanan toparlanma süreci, toplumların büyük bölümü için refah artışı getirmedi. Oxfam, Dünya Eşitsizlik Veritabanı (World Inequality Database), UBS ve çeşitli uluslararası kuruluşların raporları, son yıllarda dünyanın en zengin kesiminin servetini tarihi seviyelerde artırdığını ortaya koydu. Teknoloji devlerinin hisselerindeki yükselişle birlikte Elon Musk, Jeff Bezos, Mark Zuckerberg ve Bernard Arnault gibi isimlerin kişisel servetleri yüz milyarlarca dolara ulaştı. Buna karşılık Dünya Bankası ve BM verileri, yüz milyonlarca insanın halen yoksulluk sınırında yaşadığını, gıda güvensizliği ve gelir kaybının birçok ülkede pandemi öncesine göre daha ağır hale geldiğini gösterdi. BM Aşırı Yoksulluk ve İnsan Hakları Özel Raportörü Olivier De Schutter, küresel ekonominin artık ultra zenginlerin ve dev şirketlerin "önemsiz ve yıkıcı taleplerine" hizmet ettiğini belirterek yeni bir ekonomik model çağrısında bulundu.
EKONOMİ ULTRA ZENGİNLERE HİZMET EDİYOR
BM Özel Raportörü Olivier De Schutter, mevcut ekonomik sistemin toplumların ihtiyaçlarından çok dünyanın en zengin bireylerinin ve şirketlerinin taleplerine göre şekillendiğini açıkladı. De Schutter, "Sahip olduğumuz sınırlı kaynaklar, ultra zenginlerin önemsiz arzularını karşılamak yerine yoksul insanların temel ihtiyaçlarına yönlendirilmeli" ifadelerini kullandı. BM yetkilisi, sosyal konutlar yerine dev malikaneler, toplu ulaşım yerine lüks araçlar üreten bir ekonomik sistemin hem verimsiz hem de sürdürülemez olduğunu vurguladı. De Schutter ayrıca yoksullukla mücadele için evrensel temel gelir, istihdam garantisi, borç silme programları ve aşırı servet vergisi gibi seçeneklerin değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
SERVET ZİRVEDE TOPLANDI
Oxfam'ın son eşitsizlik raporuna göre küresel gelirin önemli bölümü dünyanın en zengin yüzde 1'lik kesiminin elinde toplandı.UBS Küresel Servet Raporu da milyarderlerin toplam servetinin son yıllarda trilyonlarca dolar arttığını ortaya koyuyor. Dünya nüfusunun en zengin yüzde 10'u küresel gelirin yaklaşık yüzde 52'sini alırken, en yoksul yüzde 50 yalnızca yüzde 8,5'ini elde ediyor. Teknoloji şirketleri başta olmak üzere küresel firmaların piyasa değerleri rekor seviyelere çıkarken, birçok ülkede reel ücretler aynı hızla artmıyor. Elon Musk'ın uzay kolonileri projesi, Jeff Bezos'un uzay yatırımları ve Silikon Vadisi milyarderlerinin uzun vadeli teknoloji projeleri kamuoyunda konuşulurken, BM kuruluşları aynı dönemde yüz milyonlarca insanın temel sağlık, eğitim ve gıda hizmetlerine erişmekte zorlandığını raporladı. Dünya Gıda Programı'nın verilerine göre dünya genelinde 343 milyon insan akut gıda güvensizliği riski altında yaşamaya devam ediyor.
KÜRESEL GÜNEY YOKSULLUK KISKACINDA
BM raportörüne göre gelişmekte olan birçok ülke hastanelere, okullara ve altyapıya yatırım yapmak yerine dış borçlarını çevirebilmek için ihracata bağımlı hale geldi. Bu durum düşük ücretleri, çevresel tahribatı ve kırılgan ekonomileri beraberinde getirdi. Raportör, Kuzey-Güney eksenli küresel tedarik zincirleri yerine bölgesel ekonomik iş birliklerinin ve Güney-Güney ticaretinin güçlendirilmesi gerektiğini savundu.
YENİ EKONOMİK MODEL ÇAĞRISI
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres de yakın zamanda Gayri Safi Yurtiçi Hasıla'nın (GSYH) tek başına ekonomik başarı ölçütü olarak kullanılmasını eleştirmiş ve dünya liderlerini yeni kalkınma göstergeleri geliştirmeye çağırmıştı. De Schutter ise BM bünyesinde gelir eşitsizliğini izlemek için Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli'ne (IPCC) benzer kalıcı bir mekanizma kurulmasını önerdi. Raportör, servetin, finansal varlıkların, büyük mülklerin ve çevreye zarar veren faaliyetlerin daha fazla vergilendirilmesi gerektiğini savunurken, sosyal adalet ile ekonomik politikaların yeniden dengelenmesi gerektiğini söyledi.
[email protected]
Kaynak: Web Özel
