Sadece beş yıl önce Honda CEO'su Toshihiro Mibe, geniş kesimler tarafından ileri görüşlü bir lider olarak övülüyordu.
Mibe, Japon otomotiv üreticisinin uzun yıllardır ustalıkla geliştirdiği içten yanmalı motorları aşamalı olarak terk ederek yerlerini elektrikli araçlara bırakması için 2040 yılına kadar on milyarlarca dolar harcayacağını taahhüt etmişti.
Bu iddialı dönüşüm, o dönemde elektrikli araçlara büyük ilgi gösteren Wall Street'in ve hibrit ile benzinli otomobillere bağlı kalmaları nedeniyle diğer Japon otomobil üreticilerini eleştiren çevre örgütlerinin takdirini kazanmıştı.
Ancak son dönemde Mibe'nin vizyonu, CEO'nun kendi ifadesiyle "yürek parçalayıcı" bir şekilde çöktü.
Honda'nın en büyük otomobil pazarı olan ABD'de Trump yönetiminin elektrikli araçlara yönelik federal vergi teşviklerini kaldırması talebi zayıflattı. Bu durum, şirketin halka açık olduğu yaklaşık 70 yıllık tarihinde ilk kez yıllık net zarar açıklamasına yol açtı. Honda da bunun ardından 2040 yılına kadar tamamen elektrikli araç üreticisi olma hedefinden vazgeçti.
Yaşanan başarısızlığın boyutu ortaya çıktıkça eleştirilerin odağı da bu stratejinin en büyük savunucusu olan Mibe'ye yöneldi.
Honda içinde, en az bir yönetim kurulu üyesi dahil bazı üst düzey yöneticiler, Mibe'nin şirketin yaşadığı sorunların sorumluluğunu üstlenerek istifa etmesi gerektiği yönünde kurum içinde destek toplamaya başladı. Bu haber, Honda'da çalışan veya şirket faaliyetlerine yakından hakim altı kişiyle yapılan görüşmelere dayanıyor. Kaynakların büyük bölümü şirket içi konuları rahatça konuşabilmek için isimlerinin açıklanmamasını istedi.
Honda Sözcüsü, haberde yer alan iddiaların ayrıntılarından haberdar olmadıklarını belirterek yorum yapmayı reddetti. Şirket ayrıca Mibe'nin röportaj vermesine de izin vermedi.
Mibe ise maliyetleri düşürmeye, hibrit modellere yeniden ağırlık vermeye ve hesap verebilirliği artırmayı amaçlayan kurumsal yönetim değişikliklerine dayanan bir toparlanma planı hazırladı. Cuma günü yapılacak ve yatırımcıların yönetim kurulu üyelerini oylayacağı yıllık genel kurul, yönetime duyulan güven açısından önemli bir sınav olacak.
Honda'nın yaşadığı sıkıntılar, otomotiv sektöründe yaşanan daha geniş çaplı hesaplaşmanın da bir yansıması niteliğinde. Bir bakıma şirket, Volkswagen'den Ford Motor'a kadar elektrikli araçlara hızlı geçiş için milyarlarca dolar yatırım yapan ancak tüketici talebinin zayıflamasıyla hazırlıksız yakalanan geleneksel otomobil üreticilerinin sembolü haline geldi.
Otomotiv danışmanlık şirketi Nakanishi Research Institute'un CEO'su Takaki Nakanishi, Honda'nın elektrikliye yönelmesinin yanlış bir karar olmadığını ve sektörün tamamının elektrikli araç talebindeki yavaşlamadan etkilendiğini söyledi.
"Honda hatasından dönmekte geç kaldı"
Nakanishi, "Sorun şu ki Honda'nın elektrikli araç yatırımlarını yavaşlatmak için birçok fırsatı vardı ancak tepkisi çok geç kaldı" dedi.
Elektrikli araç heyecanının sönmesiyle birlikte "Mibe, deyim yerindeyse çıplak kral haline geldi" ifadelerini kullandı.
Honda, elektrikli araçlara küresel geçişin hız kazandığı dönemde benzinli motorlardan vazgeçme kararı aldı. Tesla gibi elektrikli araç üreticilerinin piyasa değerleri hızla yükselirken dünya genelinde hükümetler emisyon düzenlemelerini sıkılaştırıyordu. Biden yönetimi de milyarlarca dolarlık teşvik ve tüketici vergi indirimleriyle bu dönüşüme ivme kazandırmıştı.
Honda açısından bu karar dikkat çekici bir rota değişikliğiydi. Şirket, Formula 1 yarış otomobilleri ve ticari uçaklar için güç üniteleri üreten dünyanın en büyük motor üreticilerinden biri konumunda bulunuyor. Ancak elektrikli araç hamlesi aynı zamanda Honda'nın teknolojik cesaret geleneğiyle de örtüşüyordu.
Honda uzun yıllardır, genel kabul gören yaklaşımlara meydan okumaktan çekinmeyen mühendislik kültürüyle övünüyor. Şirket, 1970'lerde maliyetli parçaları ortadan kaldırırken aynı zamanda ABD'nin sıkı çevre standartlarını karşılayan devrim niteliğinde bir motor geliştirerek rakiplerini şaşırtmıştı. Bu teknolojik atılım, Civic gibi modellerin dünya çapında çok satan otomobiller arasına girmesinde önemli rol oynamıştı.
Buna rağmen 2021 yılında CEO olmadan önce Honda'nın mühendislik biriminde 30 yılı aşkın süre görev yapan Mibe, daha en başından tamamen elektrikli araçlara geçiş kararının "zorlu bir mücadele" olacağını kabul etmişti.
Yarım çerçeveli gözlüğü, düzenli taranmış saçları ve sakin tavrıyla tanınan 64 yaşındaki Mibe, bu kararı ideolojik bir tercih değil, Honda'nın Japonya'nın 2050 karbon nötr hedefini karşılayabilmesi için gerekli bir zorunluluk olarak tanımlıyordu.
Büyük ortaklıklara her zaman temkinli yaklaşan şirket, bu süreçte yeni iş birliklerine yöneldi. Honda, 2022 yılında uygun fiyatlı elektrikli otomobiller geliştirmek amacıyla General Motors ile ortaklık kurdu. Mibe ayrıca Sony'yi de yazılım odaklı elektrikli araç girişimine katılmaya ikna etti.
Honda, araştırma-geliştirme faaliyetlerine on milyarlarca dolar ayırdı ve bataryalı yeni SUV modeli ile uzay aracını andıran station wagon modeli Saloon'a temel oluşturacak kendi elektrikli araç platformunu geliştirmeye başladı.
Ancak daha sonra piyasa koşulları değişti.
Elektrikli araç satışlarında rüzgar tersine döndü
2025 yılında ABD'de elektrikli araç satışları, beş yıl süren rekor büyümenin ardından geriledi. Bu yavaşlama sektörün büyük bölümünü olduğu gibi Honda'yı da etkiledi. Japonya'da otomotiv uzmanlarının henüz tanıtılmamış modelleri değerlendirdiği kapalı ürün tanıtımlarında Saloon dahil bazı araçlar beklenen ilgiyi görmedi.
Şirket içinde ise yönetime duyulan güven sarsılmaya başlamıştı.
Honda içindeki eleştirmenler, Mibe'nin büyük ölçüde Japonya'da kaldığını belirtiyor. Mibe görevi COVID-19 salgınının seyahatleri zorlaştırdığı dönemde devralmış olsa da sonraki yıllarda elektrikli araç inovasyonunun küresel merkezi haline gelen ve Honda'nın zorlandığı Çin'e yalnızca birkaç kez gitti.
Bazıları ise Mibe'nin, değişen piyasa koşullarına rağmen rotasını değiştirmekte çok geç kaldığını çünkü kişisel mirasını Honda'nın elektrikli araç dönüşümüne fazlasıyla bağladığını düşünüyor.
Tokyo merkezli otomotiv yorumcusu Shigeo Makino'ya göre Mibe, Honda mühendislerini de bu dönüşüme ikna etmekte zorlandı. Birçok mühendis kariyerini dünyanın en iyi içten yanmalı motorlarını geliştirmeye adamıştı ve yeni bir alana yönelmek istemiyordu.
Makino, Honda teknolojileri üzerine hazırladığı kitap için katıldığı bazı şirket içi toplantılarda Mibe'nin "Artık o yağlı, kokulu motorları üretmek zorunda değiliz" sözleri karşısında birçok mühendisin şaşkınlığa uğradığını söyledi.
Bazı analistler ve Honda yöneticileri zamanla şirket tepesindeki yetkinin fazla denetlenmediği görüşüne vardı.
Mibe hem CEO hem de yönetim kurulu başkanı olarak görev yapıyordu. Kurumsal yönetim uzmanları bu yapıyı, yetkinin tek elde toplanmasına ve bağımsız denetimin zayıflamasına yol açabileceği gerekçesiyle uzun süredir eleştiriyor.
Analist Nakanishi'ye göre sorun yalnızca yönetim kurulu yapısıyla sınırlı değildi.
Honda geçmişte şirketin uzun vadeli vizyonunu belirleyen bir CEO ile günlük operasyonları yöneten güçlü bir ikinci ismi birlikte görevlendiriyordu.
Ancak Nakanishi, "Honda'da Mibe'ye karşı çıkabilecek güçlü bir ikinci isim yoktu" dedi.
Honda son iki yıldır aşağı yönlü bir sarmalın içinde bulunuyor.
2024'ün sonlarında şirket, zor durumdaki Japon rakibi Nissan Motor ile birleşme görüşmelerine başladı. Ancak bu görüşmeler birkaç ay içinde sonuçsuz kaldı. Mart ayında Honda ile Sony de büyük beklenti yaratan elektrikli araç projelerinin geliştirilmesini iptal etti.
Mibe, aynı ay düzenlediği basın toplantısında ellerinden gelen her şeyi denemelerine rağmen Saloon dahil üç amiral gemisi elektrikli araç modelinin geliştirilmesini durdurmak zorunda kaldıklarını açıkladı.
Honda ilk kez yıllık net zarar açıkladı
İki ay sonra Honda, bataryalı otomobil yatırımlarına bağlı yeniden yapılanma giderleri ve varlık değer düşüklüğü nedeniyle 9 milyar doları aşan yükün etkisiyle tarihindeki ilk yıllık net zararını açıkladı.
Son aylarda ise Honda yeniden büyümeyi hedefleyen yeni adımlar attı.
Şirket, mayıs ayında 2030'a kadar yeni nesil 15 hibrit model geliştireceğini duyurarak benzinli-elektrikli hibrit otomobillere ağırlık vereceğini açıkladı. Mibe'ye göre bu strateji, maliyet azaltma programı ve daha hızlı ürün geliştirme süreçleriyle birlikte Honda'yı on yılın sonuna kadar yeniden rekor kârlılığa ulaştırmayı hedefliyor.
Mibe ayrıca maaşında geçici olarak yüzde 30 kesintiye gidileceğini, yönetim kurulu başkanlığından ayrılacağını ve yönetim kurulu aday belirleme komitesinden çekileceğini açıkladı. Bunun yanında kurumsal yönetimin güçlendirileceği sözünü verdi. Cuma günü seçime girecek 11 yönetim kurulu üyesinin çoğunluğunu bağımsız üyeler oluşturuyor.
Yeniden seçilmek için aday olan Mibe ise Honda'nın rekabet gücünü yeniden inşa etmekten kendisini sorumlu gördüğünü söyledi.
Her ne kadar liderliğine yönelik rahatsızlık sürse de Honda'nın hissedar yapısının büyük bölümü, geleneksel olarak şirket yönetimini destekleyen Japon kurumsal yatırımcılardan oluşuyor.
Otomotiv yorumcusu Makino, "Amerika'da hala çok sayıda Honda hayranı var" dedi.
Makino'ya göre Honda'nın bugün en çok ihtiyaç duyduğu şey, müşterilerin gerçekten istediği ürünleri, yani kaliteli hibrit otomobilleri sunabilmek.
Honda onlarca yıl boyunca zor görünen işleri başarabileceklerine inanan mühendisleriyle ün kazandı.
Makino, "Geçmişte Honda'yı kurtaranlar işte bu insanlardı" dedi.
© 2026 The New York Times Company
