Batı ve Orta Avrupa’nın birçok bölgesi bu yıl ikinci kez uzun süreli aşırı sıcak hava dalgasıyla karşı karşıya. Bu hafta, haziran ayı için rekor kırabilecek sıcaklıklar bekleniyor.
Sıcak hava dalgasına, kıta Avrupası üzerinde yerleşen güçlü bir yüksek basınç alanı neden oluyor. Bu olgu genellikle “ısı kubbesi” olarak adlandırılıyor.
Isı kubbesi nedir?
Isı kubbesi, atmosferin üst katmanlarında oluşan büyük ve kalıcı bir yüksek basınç alanıdır. Bir bölgede sıcaklığın birkaç gün ya da daha uzun süre birikmesine yol açar. Dünyanın farklı yerlerinde görülebilir.
İngiltere’nin Reading kentindeki Kraliyet Meteoroloji Derneği, bu yüksek basınç sistemini bir tencerenin kapağına benzetiyor. Sistem, yükselen havayı sınırlar; bu da Dünya yüzeyine yakın sıcak havanın yükselip bulut oluşturmasını engeller. Bulutların azalması daha fazla güneş ışığı anlamına gelir ve bu da yerin günbegün daha fazla ısınmasına neden olur.
Fransa meteoroloji kurumu Météo-France’a göre bu inatçı yüksek basınç sistemleri, bölgeden geçmesi beklenen hava cephelerini de engelleyebilir ya da yönünü değiştirebilir. Bu da az bulutlu ve düşük yağışlı koşullara yol açar.
“Kapan” etkisi aynı zamanda ısının hapsolmasına ve yeniden dolaşıma girmesine yardımcı olur. Sistem içindeki sıcak hava alçaldıkça sıkışır ve daha da ısınır. Bu, bisiklet pompasında havanın sıkıştırıldığında ısınmasına benzer. Böylece hapsolan hava giderek daha sıcak hale gelir ve sıcaklıklar istikrarlı biçimde yükselir.
Uzun süreli güneşlenme ile alçalan ve ısınan havanın birleşimi, sıcaklığın düzenli biçimde birikmesine neden olur. Bu da sıcak hava dalgaları sırasında aşırı sıcaklıkların görülme ihtimalini artırır.
Bu haftaki sıcaklıkların rekor kırması bekleniyor
Britanya meteoroloji kurumu Met Office’e göre bu haftaki Avrupa sıcak hava dalgası, Batı ve Orta Avrupa’nın birçok bölgesinde sıcaklıkları yılın bu dönemi için normalin yaklaşık 10 santigrat derece üzerine çıkarabilir.
Güney Britanya’nın bazı bölgeleri için çarşamba sabahından perşembe gecesine kadar en yüksek seviye olan nadir bir kırmızı aşırı sıcak uyarısı yayımlandı. Met Office uzmanları, Galler’in bazı kesimleri ile Londra dahil Orta ve Güney İngiltere’de sıcaklıkların 40 santigrat dereceye ulaşabileceğini söyledi. Bu gerçekleşirse yılın bu kadar erken bir dönemi için kaydedilen en sıcak gün olacak ve 40 derece eşiğinin kayıtlarda ikinci kez yakalandığı ya da aşıldığı anlamına gelecek.
Fransa’da meteoroloji uzmanları, Paris’te sıcaklıkların bu hafta 40 santigrat dereceye ulaşabileceğini belirtti. Bu, haziran ayı için daha önce görülmemiş bir seviye olacak. Ülkenin yarısından fazlası, sıcak hava dalgası koşulları nedeniyle en yüksek seviye olan kırmızı alarm altında. Météo-France, hem gündüz hem de gece “olağanüstü yüksek sıcaklıklar” beklendiğini açıkladı.
İspanya, Portekiz, İsviçre, Lüksemburg ve Almanya’da da yüksek seviyeli sıcak hava uyarıları yürürlükte. Bu ülkelerde sıcaklıkların 30’ların sonundan 40’ların ortasına kadar çıkması bekleniyor.
Bu aşırı sıcak hava dalgası, mayıs ayında yaşanan ve rekor kıran sıcak hava dalgasının hemen ardından geldi. O dönemde hem Britanya’da hem de Fransa’da mayıs ayı için şimdiye kadar ölçülen en yüksek sıcaklıklar kaydedilmişti.
Isı kubbeleri daha sık görülüyor
Yüksek basınç sistemleri ya da ısı kubbeleri doğal hava değişkenliğinin bir parçası olsa da bilim insanları, iklim değişikliğinin bu tür aşırı sıcak olaylarının sıklığını ve şiddetini artırdığını söylüyor.
Reading Üniversitesi’nde meteoroloji ve iklim bilimi profesörü Hannah Cloke, daha sıcak bir atmosferin fiilen bir “ısınma sıçrama tahtası” gibi davrandığını söyledi. Bu, ısı kubbeleri oluştuğunda artık daha sıcak bir başlangıç seviyesinden hareket ettikleri ve sıcak hava dalgası koşullarını daha kolay tetikleyebildikleri anlamına geliyor.
Cloke, “Aynı zamanda, daha kalıcı yüksek basınç blokajlarının gelişebildiğine dair bazı kanıtlar var” dedi. Bunun, değişkenliğiyle bilinen Britanya havasının daha uzun süre aynı konumda takılı kalmasına, böylece sıcaklığın birikip kalıcı hale gelmesine yol açabileceğini söyledi.
Daha sıcak bir iklim ile daha kalıcı hava modellerinin birleşimi, bir sıcak hava dalgası oluştuğunda bunun daha fazla şiddetlenme ve daha uzun sürme ihtimalini artırıyor.
Avrupa Birliği’nin Copernicus İklim Değişikliği Servisi ise bu uzun süreli sıcak hava dalgalarının çevre üzerinde daha geniş etkileri olduğunu belirtiyor. Kuruma göre sıcak hava dalgaları sırasında yüksek sıcaklıklar yağış eksikliğiyle birleştiğinde bitki örtüsünü kurutabiliyor. Bu da “büyük orman yangınları için ideal koşullar” yaratabiliyor.
© 2026 The New York Times Company
