Bu hafta Fransa’da tehlikeli sıcaklardan kaçmaya çalışan milyonlarca kişi, güneş battığında da pek rahatlama bulamadı; sıcaklıklar hem gündüz hem gece rekorlarını kırdı. Britanya’da sıcaklıkların çarşamba ve perşembe günleri 37 dereceye yaklaşması ve ülkenin 35,6 derece olan önceki haziran ayı sıcaklık rekorunu aşması bekleniyor. İspanya’dan Almanya’ya kadar sıcak hava uyarıları yürürlükte.
Yaz daha yeni başlıyor, ancak Batı Avrupa şimdiden yılın ikinci şiddetli sıcak hava dalgasıyla terliyor. Fosil yakıtların yakılmasıyla ortaya çıkan sera gazları dünya genelinde sıcaklıkları artırıyor ve Avrupa, diğer tüm kıtalardan daha hızlı ısınıyor; bu da kıtayı daha aşırı sıcak hava dönemlerine açık hale getiriyor.
Bu durum, bilim insanlarını acil bir soruyla karşı karşıya bırakıyor: Bir sıcak hava dalgası gerçekte ne kadar sıcak olabilir? Küresel ısınma sürdükçe gelecek on yıllarda değil, bugün. Belki de bu yaz.
İngiltere’nin Reading kentindeki Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi’nde kıdemli bilim insanı olan Rebecca Emerton, “Sıcak hava dalgalarının daha şiddetli ve daha sık hale geldiğini, ayrıca daha uzun sürdüğünü biliyoruz” dedi. Emerton’a göre şu anda dikkat çekici olan şey, sıcaklık rekorlarının ne kadar büyük farklarla kırıldığı.
Batı Avrupa’da sıcaklık rekorları bu hafta bir ay içinde ikinci kez yerle bir ediliyor. Ulusal meteoroloji kurumu, salı gününün Fransa’da şimdiye kadar kaydedilen en sıcak gün olduğunu açıkladı; ülkenin güneybatısında sıcaklık 44,3°C dereceye kadar çıktı.
Bir ay önceki yılın ilk sıcak hava dalgası sırasında sıcaklıklar, Britanya’nın mayıs ayı sıcaklık rekorunu 2°C derece fazla aştı. Britanya Meteoroloji Ofisi’ne göre sıcaklıklar ülkenin haziran ayı rekorunu aşmaya da yaklaştı.
Geceler de pek teselli sunmadı. Geçen ayki sıcak hava döneminde Britanya, kayıtlara geçen ilk kez ortalama en düşük sıcaklığın 20°C derecenin üzerinde olduğu bir gece yaşadı.
Avrupa, bir dizi nedenin birleşimiyle dünyanın geri kalanından daha hızlı ısınıyor. Ülkeler hava kirliliğini azalttı; bu hava kalitesini iyileştirdi ancak gökyüzünde güneş ışığını uzaya geri yansıtacak aerosol adı verilen parçacıkların sayısını azalttı. Kar örtüsü geriledi, bu da kara yüzeyinin daha fazla güneş radyasyonu soğurmasına neden oldu. Ayrıca Avrupa çevresindeki atmosferik dolaşım örüntülerindeki değişimler, yaz sıcak hava dalgalarının daha sık ve daha yoğun hale gelmesine katkıda bulundu.
Tanımı gereği, rekor kıran sıcaklıkların nadir olması gerekir. Ancak bilim insanlarının bulgularına göre insanlar gezegeni ısıttıkça, aşırı sıcaklar iklimin istikrarlı olduğu bir dünyada olacağından çok daha sık ortaya çıkıyor. Bu da araştırmacıları, insan eliyle ısınmış iklimimizin üst sınırlarının nerede olabileceğini anlamaya yöneltti.
Bu yoğunluktaki kavurucu sıcaklar her yaz yaşanmayabilir. Ancak ne kadar kötüleşebileceklerini bilmek, şehirlerin, hastanelerin ve enerji şirketlerinin en kötü senaryoya hazırlanmasına yardımcı olabilir.
Bilgisayar simülasyonları kullanan bilim insanları, farklı yerlerde en aşırı uçların makul olarak nasıl görünebileceğini belirleme konusunda “kayda değer ilerleme” sağladı, dedi İsviçre’deki ETH Zürih Üniversitesi’nden iklim bilimci Erich Fischer. Ancak Fischer’a göre daha az net olan konu, böylesine olağanüstü sıcakların ne kadar uzun sürebileceği; insanların günlerce, haftalarca bunaltıcı koşullara maruz kalıp kalamayacağı.
Fischer, “Bunun bir sınırı var mı?” dedi. “Aslında hâlâ görece sınırlı bir anlayışa sahip olduğumuzu düşündüğüm yer burası.”
Yakın zamanda yayımlanan bir çalışmada Fischer ve bir başka iklim bilimci olan Laura Suarez-Gutierrez, bilgisayar simülasyonlarında görülen en şiddetli Avrupa sıcak hava dalgalarının çoğunun, aynı yaz yaşanan başka bir sıcak hava dalgasının hemen ardından meydana geldiğini gösterdi. Bunun nedenlerinden biri, bir sıcak hava dalgasının bir sonrakinin daha yoğun olmasına zemin hazırlayabilmesi: İlk yüksek sıcaklık dalgası toprağı kuruttuktan sonra, bir sonraki dalgada güneş enerjisinin daha büyük bir bölümü topraktaki nemi buharlaştırmak yerine havayı ısıtmaya gidiyor.
Arka arkaya gelen sıcak hava dönemleri, insanların ve toplumların toparlanması için de daha az zaman bırakıyor.
Hollanda’daki Wageningen Üniversitesi’nde atmosfer dinamikleri alanında yardımcı doçent olan Laura Suarez-Gutierrez, “40 küsur ya da 50 dereceyi aşan belirli bir güne biraz daha fazla hazırlanıyoruz. Ama 36 derece sıcaklıkta geçen bir aya ille de hazırlanmıyoruz" dedi.
Laura Suarez-Gutierrez cümlesini şöyle tamamladı: “Kağıt üzerinde o kadar aşırı görünmüyor, ama şu anda kaynaklarımızın buna hazır olduğunu düşünmüyorum.”
© 2026 The New York Times Company
