Asya merkezli yayın organı Asia Times'ta yayımlanan kapsamlı analiz, İran'da olası bir rejim değişikliğinin sanıldığı kadar kolay bir çözüm olmayabileceğini savunurken, uluslararası güvenlik uzmanlarının değerlendirmeleri de benzer kaygılara işaret ediyor. Analizde, İran'ın dini lideri Ali Hamaney sonrası oluşan yeni yönetim yapısının dışarıdan beklendiği gibi zayıflamadığı, aksine daha genç, daha organize ve daha sert bir kadroyla yoluna devam ettiği belirtiliyor.
GEÇMİŞ DENEYİMLER
Yazıda, son yıllarda Orta Doğu'da uygulanan rejim değiştirme politikalarının istenen sonuçları vermediği vurgulanıyor. Irak'ta Saddam Hüseyin'in devrilmesinin ardından yıllarca süren istikrarsızlık, Libya'da Muammer Kaddafi'nin düşmesinden sonra merkezi otoritenin zayıflaması ve Afganistan'da yirmi yıl süren uluslararası müdahalenin ardından Taliban'ın yeniden iktidara gelmesi, bu yaklaşımın riskli yönlerine örnek olarak gösteriliyor. Analize göre bir ülkenin sorunlarının yalnızca tek bir liderden kaynaklandığını varsaymak, devlet yapısının, güvenlik kurumlarının ve toplumsal dengelerin göz ardı edilmesine neden olabiliyor. Bu durum ise yönetim değişse bile uzun süreli istikrarsızlıkların ortaya çıkmasına zemin hazırlayabiliyor.
WASHINGTON'IN HEDEFİ
Asia Times, Washington yönetiminin İran konusunda nasıl bir nihai hedef izlediğine ilişkin belirsizliğin de dikkat çektiğini belirtiyor. Analizde, ABD'nin zaman zaman nükleer programı durdurmayı, zaman zaman bölgesel güvenliği sağlamayı, zaman zaman ise rejim değişikliğini öne çıkardığı, bu nedenle uzun vadeli stratejinin netleşmediği ifade ediliyor. Aynı değerlendirme, ABD'nin İran politikasında amaçların zaman zaman birbirinden farklı mesajlar verdiğine dikkat çekiyor.
YERİNE NE GELECEK?
Uluslararası düşünce kuruluşu CSIS tarafından düzenlenen son değerlendirme toplantısında da benzer görüşler dile getirildi. Uzmanlar, rejim değişikliği tartışmalarında en kritik sorunun "mevcut yönetimden sonra ülkeyi kimin ve nasıl yöneteceği" olduğunu belirtiyor. Konuşmacılar, güçlü devlet kurumlarına sahip olmayan ülkelerde ani iktidar değişikliklerinin güvenlik boşluğu oluşturabileceğini ve bunun radikal grupların güç kazanmasına yol açabileceğini ifade ediyor. Uzmanlara göre geçmiş örnekler, dış müdahaleyle gerçekleştirilen yönetim değişikliklerinin çoğu zaman beklenenden daha uzun süren askerî, ekonomik ve siyasi maliyetler doğurduğunu gösteriyor.
YENİ SENARYOLAR
Asia Times analizinde, İran'da mevcut yönetimin tamamen çökeceği yönündeki beklentilerin gerçekçi olmayabileceği değerlendirmesi yapılıyor. Yazıda, yeni güvenlik ve siyasi kadroların önceki döneme kıyasla daha sert bir çizgi benimseyebileceği, bu nedenle dış baskının otomatik olarak demokratik dönüşüm getireceği varsayımının sorgulanması gerektiği ifade ediliyor. Uzmanlar, İran'daki gelişmelerin yalnızca ülke içi dengeleri değil, enerji piyasalarını, Körfez güvenliğini ve Orta Doğu'daki güç mücadelesini de doğrudan etkilemeye devam edeceğine dikkat çekerken, bölgedeki olası yeni krizlerin küresel ekonomi üzerinde de önemli sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulunuyor.
[email protected]
Kaynak: Web Özel
