Avrupa Merkez Bankası, Perşembe günü yapılan Yönetim Konseyi toplantısının ardından, yaklaşık üç yıl sonra ilk kez faiz artırarak mevduat imkânı faiz oranını %2'den %2,25'e yükseltti.
ECB, para politikasını üç temel faiz oranı üzerinden belirliyor; bunlardan mevduat imkânı faizi, başlıca politika göstergesi işlevi görüyor.
ECB’nin mevduat imkânı faizi en son Eylül 2023’te artırılmış, pandemi sonrası enflasyon krizini dizginlemeyi amaçlayan sıkılaştırma döngüsü sonunda %4 ile zirve yapmıştı.
ECB, temel refinansman işlemleri faizini de %2,4'e, marjinal borç verme imkânı faizini ise %2,65'e yükseltti.
Temel faizlerdeki artış, ECB’nin 2025’in büyük bölümüne damga vuran gevşeme döngüsünün belirgin biçimde tersine çevrildiğine işaret ediyor. Euro Bölgesi enflasyonu, enerji fiyatlarındaki %10,9’luk sıçramanın etkisiyle Mayıs ayında %3,2’ye yükselerek Eylül 2023’ten bu yana görülen en yüksek seviyeye çıktı.
Özetle, Yönetim Konseyi artık hareketsiz kalmanın sürdürülebilir olmadığı sonucuna vardı.
Perşembe günkü toplantı öncesinde, Yönetim Konseyi üyelerinin hem şahin hem güvercin kanattan haziranda faiz artışına yeşil ışık yakan mesajlar vermesiyle, finansal piyasalar artışı neredeyse kesin bir senaryo olarak fiyatlamıştı.
Euro Bölgesi ekonomisi baskı altında
Bu faiz artışı, Euro Bölgesi ekonomisi açısından son derece sıkıntılı bir döneme denk geliyor.
Blok ekonomisi 2026’nın ilk çeyreğinde %0,2 daraldı. Bu tablo, ekonomistlerin zayıf büyümenin, yükselen enflasyonun ve bozulan güvenin birleştiği bir stagflasyon dönemine girildiği uyarılarını beraberinde getirdi.
ECB’nin Profesyonel Tahminciler Anketi, 2026 yılı GSYH büyümesini yalnızca %0,9 olarak öngörüyor. Bu aşağı yönlü revizyon, doğrudan İran savaşından kaynaklanan yüksek enerji fiyatlarının olumsuz etkisine bağlanıyor.
Enflasyon %3,2’ye yükselerek 2023’ten bu yana kaydedilen en yüksek seviyeye çıktı. Gıda ve enerji gibi oynak kalemleri dışlayan çekirdek enflasyon da nisanda %2,2’den mayısta %2,5’e tırmandı ve fiyat baskılarının yalnızca enerjiyle sınırlı olduğu yönündeki görüşü zayıflattı.
21 üyeli blok genelinde hanehalkı ve şirketler açısından bu karar, ipotek ve ticari kredilerde daha yüksek borçlanma maliyetleri anlamına geliyor; üstelik alım gücünün zaten yüksek akaryakıt ve doğalgaz fiyatları nedeniyle daraldığı bir dönemde.
Piyasalar, eylülde yeni bir artış olasılığını da kabaca %50 olarak fiyatlıyor. Bu da Perşembe günkü hamlenin, tek seferlik ve hedefli bir müdahaleden ziyade yeni bir sıkılaştırma döngüsünün başlangıcı olarak görüldüğüne işaret ediyor.
Ekonomistler alarm veriyor
Perşembe günkü artışa gerekçe oluşturan argümanlar, toplantıdan önce, özellikle de bankanın piyasa operasyonlarından sorumlu Yönetim Kurulu üyesi Isabel Schnabel tarafından güçlü biçimde dile getirilmişti.
Schnabel, çatışmanın süresini ve yüksek enerji fiyatlarının daha geniş ekonomiye ne ölçüde yayıldığını gerekçe göstererek, İran’da süren barış görüşmelerinden anlaşma çıkıp çıkmamasına bakılmaksızın ECB’nin haziranda faiz artırması gerektiğini savundu.
Seul’de bir konferansta konuşan Schnabel, “enflasyon beklentilerinin çıpadan kopma riskinin arttığı” uyarısında bulunmuş ve bankanın artık “bu şoku görmezden gelemeyeceğini” söylemişti.
Başekonomist Philip Lane de mart ayındaki projeksiyonlardan bu yana koşulların kötüleştiğini, haziran toplantısında ECB’nin enflasyon tahminine yukarı yönlü bir revizyon geleceğini belirtmişti. Schnabel ise daha da ileri giderek enflasyonun yıl bitmeden %4’e yükselebileceği öngörüsünde bulunmuştu.
Haber gelişiyor; yeni bilgiler geldikçe güncellenecektir.
