Portekiz, radarlara karşı dronların ve askeri uçakların görünürlüğünü önemli ölçüde azaltabilen grafen bazlı bir malzeme geliştiriyor; bu yenilik, Avrupa’yı görünmezlik (stealth) teknolojisi yarışında öne taşıyabilir.
Projenin liderliğini, Lizbon’daki Instituto Superior Técnico’nun Plazmalar ve Nükleer Füzyon Enstitüsü’nden doğan bir yan şirket olan GTechPlasma (kaynak Portekizce) üstleniyor. Şirket, yüksek kaliteli grafen bazlı, ihtiyaca göre uyarlanmış malzemeler üretmek için plazmaya dayalı bir sistem geliştirdi.
"Şu anda radar ve elektromanyetik radyasyonu soğuran kaplamalar geliştirmeye çok odaklanmış durumdayız," diye anlatıyor GTechPlasma’nın kurucu ortağı Bruno Soares Gonçalves, Euronews’e.
Malzeme, radar dalgaları da dahil olmak üzere elektromanyetik radyasyonu soğurmak üzere tasarlandı; bu, stealth uygulamalar için temel bir özellik.
"Şu an için en bariz uygulamalar savunma alanında, ancak bu tür malzemenin elektromanyetik ekranlama, yani radyasyonu azaltma için potansiyeli olan çok sayıda başka kullanım alanı var. Bu nedenle, radar soğurucu kaplamalar açısından son derece ilgi çekici bir malzeme geliştirdiğimizi düşünüyoruz," diyor Instituto Superior Técnico araştırmacısı ve benzer çözümlerin dünya çapında hem nadir hem de sıkı şekilde kontrol altında olduğunun altını çiziyor.
"Şu anda Avrupa’da başka hiçbir çözüm yok ve dünyada da yalnızca Amerika Birleşik Devletleri’nde bulunuyor. Örneğin F-35’leri kaplayan malzemenin ihracatına izin verilmiyor. Bu yüzden elimizde, uygulama potansiyeli çok yüksek, ‘made in’ Portekiz bir malzeme var," diye ekliyor Bruno Soares Gonçalves.
Grafen, yalnızca tek atom kalınlığında karbon atomlarından oluşan bir tabaka. Bu projede, etil alkol veya metan gibi öncül maddelerden, plazma teknolojisi kullanılarak üretiliyor.
Ekip, yenilikçi plazma teknolojisi sayesinde malzemeyi atomik düzeyde kontrol edebildiklerini, böylece özelliklerini farklı uygulamalara göre ayarlayabildiklerini söylüyor.
Araştırmacıya göre, radar soğurmanın ötesinde bu teknoloji hidrojen depolanmasında veya nadir toprak elementleri ile uranyumun ayrıştırılmasında da kullanılabilecek.
"Grafen ve türevlerinin kullanılabileceği çok sayıda başka uygulama var, ancak bunun için sürecin tamamını atomik düzeyde kontrol etmek gerekiyor. Bizim ABD, Japonya ve Avrupa’da patentli cihazımız tam da bunu sağlayabiliyor," diye ayrıntı veriyor, aynı zamanda Plazmalar ve Nükleer Füzyon Enstitüsü başkanı olan Gonçalves.
En önemli uygulamalardan biri askeri havacılıkta, bir uçağı radara görünmez hâle getirmek. "Bizim malzememiz için yaptığımız tahminlere göre, bir F-16’nın radar izi bir kuşunkine düşüyor. Bu, uçağın radar imzasını son derece azaltarak onu adeta görünmez ve tespit edilmesi çok daha zor hale getiriyor."
Radar imzasının düşürülmesi, savaş koşullarında kayda değer bir stratejik avantaj sağlayabilir.
"Bu önemli, çünkü uçak ya hiç görülmüyor ya da çok geç görülüyor; bu da askeri açıdan, özellikle görevler sırasında radar tarafından mümkün olduğunca geç tespit edilmek anlamında ciddi bir avantaj," diye açıklıyor Bruno Soares Gonçalves Euronews’e.
Teknoloji sanayi ölçeğine doğru ilerliyor; GTechPlasma’nın cihazları şimdiden dakikada 40 miligram yüksek kaliteli grafen üretebiliyor. Ancak şirket kapasitesini artırmak istiyor ve üretimi ölçeklendirmek için hâlihazırda bir sanayi ortağı bulunuyor.
Plasmaphene (kaynak Portekizce) adlı şirket, Compete 2030 programından fon aldı ve Vila Viçosa’da faaliyet gösteriyor; yüksek kaliteli grafen üretiminde kullanılan makinenin sanayi tipi üretimini üstlenecek.
"Fabrika sahasında hedefimiz birden fazla cihaz bulundurmak; bu yalnızca yedeklilik sağlamıyor, aynı zamanda farklı cihazlarda eşzamanlı olarak birden çok malzeme üretmemize imkan tanıyor. Çünkü gerçekte makinemiz, çoklu malzeme üretimine yönelik bir cihaz. Tarifi değiştirerek farklı malzemeler elde edebiliyoruz," diye anlatıyor Técnico araştırmacısı.
Şirket, savunma sektöründeki iş birliklerini de genişletmeyi hedefliyor; radar soğurucu olarak kullanılmak üzere bu malzemeden 260 gramı, bir Portekizli drone üreticisine şimdiden teslim etmiş durumda.
Şu anda malzeme, son derece hafif siyah bir toz halinde üretiliyor. Ancak amaç, nihai kullanıcıya daha yakın, kullanıma hazır çözümler geliştirmek. Buna, dronlar gibi yüzeylere doğrudan uygulanabilecek kaplama veya boyaların geliştirilmesi de dahil.
"Hedefimiz, müşterinin doğrudan uygulayabileceği çözümleri olabildiğince hazır biçimde sunmak. Yalnızca bir toz verip, onu nasıl entegre edeceğini müşterinin keşfetmesine bırakmak istemiyoruz," diye açıklıyor GTechPlasma’nın sorumlusu.
Bu yenilik, grafen temelli stealth teknolojilerinde Portekiz’i ön safa taşıyabilir; üstelik savunma alanının çok ötesinde kullanım potansiyeli barındırıyor.
