Portekiz, radarların insansız hava araçlarını ve askeri uçakları tespit edilebilirliğini önemli ölçüde azaltabilen grafen bazlı bir malzeme geliştiriyor; bu yenilik, Avrupa’yı stealth (radar görünmezliği) teknolojisi yarışında öne taşıyabilir.
Projeye, Lizbon’daki Teknik Yüksek Enstitüsü Plazmalar ve Nükleer Füzyon Enstitüsü’nün bir spin-off’u olan GTechPlasma (kaynak Portekizce) liderlik ediyor; şirket, yüksek kaliteli, isteğe göre uyarlanmış grafen malzemeleri üretmek için plazma tabanlı bir sistem geliştirdi.
"Şu anda odağımız, radar ve elektromanyetik radyasyon soğurucu kaplamalar geliştirmek", diye anlatıyor GTechPlasma’nın kurucu ortağı Bruno Soares Gonçalves, Euronews’e verdiği röportajda.
Geliştirilen malzeme, radar dalgaları da dahil olmak üzere elektromanyetik radyasyonu soğurmak üzere tasarlandı; bu da stealth uygulamaları için kritik bir özellik.
"Şu anda en bariz kullanım alanları savunma sektörü; ancak bu tür bir malzemenin elektromanyetik kalkanlama için, radyasyonu azaltmak amacıyla kullanılabileceği pek çok başka alan da var. Bu yüzden, radar soğurucu kaplamalar açısından son derece ilgi çekici bir malzeme geliştirdiğimizi düşünüyoruz", diyor Teknik Yüksek Enstitüsü araştırmacısı ve benzer çözümlerin dünya genelinde nadir ve sıkı biçimde kontrol edildiğinin altını çiziyor.
"Şu anda, Avrupa’da bununla kıyaslanabilecek başka bir çözüm yok; dünyada ise ABD’de var. Örneğin F-35’lerin kaplamasında kullanılan malzeme ihraç edilemiyor. Dolayısıyla, Portekiz yapımı, ‘made in Portugal’ ve geniş bir kullanım potansiyeline sahip bir malzeme geliştirdik", diye ekliyor Bruno Soares Gonçalves.
Grafen, yalnızca bir atom kalınlığında karbon atomlarından oluşan bir tabaka; bu projede etil alkol ya da metan gibi öncül maddelerden, plazma teknolojisi kullanılarak üretiliyor.
Ekip, yenilikçi plazma teknolojisi sayesinde malzemeyi atomik düzeyde kontrol edebildiklerini, bunun da farklı uygulamalara uygun özellikler kazandırmalarına imkan verdiğini söylüyor.
Araştırmacıya göre, radar soğurmanın yanı sıra teknoloji, hidrojen depolamada ya da nadir toprak elementleri ile uranyumun ayrıştırılmasında da kullanılabilir.
"Grafen ve türevlerinin kullanılabileceği sayısız başka alan var; fakat bunun için tüm süreci atomik düzeyde kontrol edebilmek gerekiyor. Biz de bunu, ABD, Japonya ve Avrupa’da patentli olan cihazımızla başarabiliyoruz", diye detaylandırıyor, aynı zamanda Plazmalar ve Nükleer Füzyon Enstitüsü başkanı.
En kritik uygulamalardan biri, askeri havacılıkta bir uçağı radara görünmez kılmak. "Yaptığımız hesaplamalara göre, geliştirdiğimiz malzemeyle bir F-16’nın radar izi bir kuşunkine iniyor. Bu, uçağın radar imzasını uçuruma varan ölçüde düşürerek neredeyse görünmez ve çok daha zor tespit edilir hale getirmek anlamına geliyor."
Radar izinin azaltılması, savaş ortamında ciddi bir stratejik avantaj sağlayabiliyor.
"Bu önemli, çünkü uçak ya hiç tespit edilemiyor ya da çok geç tespit ediliyor ve bu da askeri açıdan büyük bir avantaj. Askeri operasyonlarda radar tarafından mümkün olduğunca geç görülmek kritik", diye anlatıyor Bruno Soares Gonçalves Euronews’e.
Teknoloji sanayileşme yolunda ilerliyor; GTechPlasma’nın cihazları halihazırda dakikada 40 miligram yüksek kaliteli grafen üretebiliyor. Ancak şirket kapasitesini artırmak istiyor ve üretimi ölçeklendirmek için şimdiden bir sanayi ortağıyla anlaşmış durumda.
Compete 2030 fonlarından yararlanan ve Vila Viçosa’da kurulu Plasmaphene (kaynak Portekizce) şirketi, yüksek kaliteli grafen üretim makinesini sanayileştirecek.
"Fabrika ortamındaki hedefimiz, yalnızca getireceği yedeklilik nedeniyle değil, aynı zamanda farklı cihazlarda eşzamanlı olarak çeşitli malzemeler üretebilme imkanı sağladığı için de birden fazla cihaz bulundurmak. Çünkü aslında makinemiz, çoklu malzeme üretimine uygun bir sistem. Tarifi değiştirerek farklı malzemeler üretebiliyoruz", diye açıklıyor Teknik’ten araştırmacı.
Şirket, savunma alanındaki şirketlerle ortaklıklarını da genişletmeyi hedefliyor; radar soğurma için bu malzemeden 260 gramı Portekizli bir drone üreticisine şimdiden teslim etmiş durumda.
Şu anda malzeme, son derece hafif siyah bir toz formunda üretiliyor; ancak amaç, son kullanıcıya daha yakın, kullanıma hazır çözümler geliştirmek. Buna, doğrudan dron gibi yüzeylere uygulanabilecek kaplama veya boyaların geliştirilmesi de dahil.
"Amacımız, müşterinin doğrudan uygulayabileceği çözümlere mümkün olduğunca yaklaşmak; yalnızca bir toz verip entegrasyonu müşteriden beklemek istemiyoruz", diye gerekçelendiriyor GTechPlasma yöneticisi.
Bu yenilik, grafen temelli stealth teknolojilerinde Portekiz’i ön saflara taşıyabilir ve savunma sektörünün çok ötesinde kullanım alanları bulabilir.
