Lahey’deki Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM), Ali Kuşeyb adıyla bilinen eski milis lideri Ali Muhammed Ali Abd-Al-Rahman’ı Darfur’da işlenen savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar nedeniyle 20 yıl hapse mahkûm etti.
Deutsche Welle’nin (DW) haberine göre mahkeme, Abd-Al-Rahman’ın Darfur’daki sivillere yönelik “akıl almaz bir zulümden” sorumlu olduğunu belirtti.
Abd-Al-Rahman, Ekim 2025’te cinayet, tecavüz ve işkencenin de aralarında bulunduğu 27 ayrı savaş suçu ve insanlığa karşı suçtan mahkûm edilmişti. Mahkeme, 9 Aralık’ta açıkladığı kararla sanığa 20 yıl hapis cezası verdi.
Kararın açıklandığı sırada 76 yaşında olan Abd-Al-Rahman, hâkimin cezayı okumasını tepki göstermeden dinledi. Karar, UCM’nin Darfur’da işlenen suçlar hakkında verdiği ilk mahkûmiyet hükmü olarak kayıtlara geçti.
Cancavid milislerinin önde gelen isimlerindendi
Mahkemeye göre Ali Kuşeyb, Sudan hükümeti tarafından desteklenen Cancavid milislerinin en önemli liderlerinden biriydi.
Cancavid milisleri, 2000’li yılların başında Darfur’da dönemin Cumhurbaşkanı Ömer el-Beşir yönetimine karşı ayaklanan grupların bastırılmasında Sudan hükümetine destek verdi.
Batı Sudan’daki çatışmalar, Arap olmayan topluluklara mensup isyancı grupların, Arapların ağırlıkta olduğu Beşir yönetimine karşı silahlı mücadele başlatmasıyla büyüdü. Birleşmiş Milletlere göre çatışmalarda yaklaşık 300 bin kişi yaşamını yitirdi, 2,5 milyon kişi ise yerinden edildi.
Duruşmalarda ifade veren çok sayıda tanık, Abd-Al-Rahman’ı teşhis etti. Tanıklar, bölgede gerçekleştirilen toplu katliamları, işkenceleri, tecavüzleri ve yağmaları ayrıntılarıyla anlattı.
Mahkeme, Abd-Al-Rahman’ın yalnızca suçlara yol açan emirler vermediğine, bazı eylemlere bizzat katıldığına da hükmetti.
Bütün suçlamaları reddetti
Abd-Al-Rahman, yargılama boyunca hakkındaki bütün suçlamaları reddetti. Eski milis lideri, yıllarca kaçtıktan sonra 2020 yazında gönüllü olarak UCM’ye teslim oldu.
Mahkeme, Abd-Al-Rahman’ın kendi isteğiyle teslim olmasını ve yaşını cezayı hafifleten unsurlar arasında değerlendirdi. Savcılık müebbet hapis talep ederken mahkeme, sanığı 20 yıl hapse mahkûm etti.
Abd-Al-Rahman’ın tutuklu kaldığı süre cezasından düşülecek. Eski milis liderinin cezasını hangi ülkede çekeceği ise henüz belirlenmedi.
Savunma tarafı karara karşı temyiz başvurusunda bulundu.
Darfur dosyasında ilk mahkûmiyet
Darfur’daki iç savaş yaklaşık 20 yıl önce başladı. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, bölgede işlendiği öne sürülen suçların soruşturulması için Darfur’daki durumu UCM'ye sevk etti. Darfur’daki çatışmalar sırasında Sudan hükümetinin desteklediği Cancavid milisleri; toplu katliam, tecavüz, işkence, zorla yerinden etme ve yağmayla suçlandı.
Darfur’daki şiddet sürüyor
Aradan geçen yıllara rağmen Darfur’da sivillere yönelik katliamlar ve tecavüzün savaş yöntemi olarak kullanıldığına ilişkin haberler gelmeye devam ediyor.
Cancavid milislerinin devamı olarak görülen Hızlı Destek Kuvvetleri (RSF), yaklaşık iki buçuk yıldır Sudan ordusuna karşı savaşıyor. RSF, Kuzey Darfur’un başkenti El-Faşir’i ele geçirmesinin ardından bölgedeki büyük kentlerin tamamında kontrol sağladı.
Hayatta kalanların anlatımlarına göre El-Faşir’in düşmesinin ardından toplu silahlı saldırılar gerçekleştirildi. Şehirden kaçmaya çalışan çok sayıda kişi de yolculuk sırasında şiddete maruz kaldı.
Yardım kuruluşları, hem El-Faşir’den kaçış sırasında hem de kentin ele geçirilmesinden sonra kadınlara ve kız çocuklarına yönelik yaygın cinsel şiddet vakaları yaşandığını bildirdi.
