İstanbul'da tarih tutkunları kale ve hisarları keşfe çıkmak ister. Eski eserlerin, kalıntıların ve yapıların izleri, insanları geçmişe götürür. Yüzyıllar öncesinden kalan bir kalede, zamanında yaşantının nasıl olduğunu, bölgede neyin yetiştiğini, insanların ne ile ekmek parası kazandığını tahayyül eder insan. Anadolu Kavağı'nda bulunan Yoros Kalesi de bunlardan biridir işte. Özellikle baharın yaz mevsimine göz kırptığı zamanlarda eşini dostunu alan gelir buraya. Peki nedir bu kalenin hikayesi, adı nereden gelmektedir? Çekmiş olduğum fotoğrafları size sunarak bunlara bir göz atalım bakalım.
YOROS KALESİ'NİN GEÇMİŞİNE YOLCULUK
Anadolu Yakası'nın en güzel manzaralarından birine sahip olan Yoros Kalesi tarihseverleri ve doğaseverleri buluşturur. Her sene özellikle bahar ve yaz ayları arasında bu bölge birçok ziyaretçi çeker. Şehrin 3. köprüsünün görüntüsü de kalenin bulunduğu tepenin manzarasına tat katar. Kalenin tarihçesine gelmeden önce çevresinden söz edelim biraz. Kale, bulunduğu bölgenin güzelliğiyle bir bütündür ve bu nedenle misafiri çoktur. Kaleye varmak için öncelikle Anadolu Kavağı'na gelmek gerekir. Tarihi evlerin harika görüntüsü varışta insanları cezbetmeye başlar. Ara sokaklarının sakinliği de gelenleri kendine çeker. Butik dükkanların şirinliği mi dersin, insanların güleryüzlülüğü mü dersin; şehrin keşmekeşinden uzak bir liman köyü hayatı yaşarlar adeta.
Kaleyle beraber burası Beykoz'a bağlıdır ve Anadolu Kavağı bir mahalledir. Mahallenin limanı vardır, ulaşımın en güzel şekli vapurla gelinendir. Otobüsü tercih etmek biraz yorucu olabilir. Üsküdar'dan kalkan vapur ile buraya ulaşmak mümkündür, vapurdayken kıyıdaki tarihi yalıları izleyerek keyifli vakit geçiririsiniz, Boğazdayken çayınızı yudumlayıp varmayı beklersiniz.
Evliya Çelebi'nin Seyahatnamesi'ne göre, bir zamanlar dağlarında kestanesi, bağlarında armudu meşhur olan Anadolu Kavağı'nın artık erikleri meşhur bence. Vapurdan inip etrafı dolaştıktan sonra kale yoluna giderken gördüğüm ağaçların çoğu erik ağacıydı. Bir de balığı meşhur diyorlar.
Gelelim kalenin tarihine. Latin istilasından ötürü Doğu Roma tarafından 13. yüzyılda yapılan Yoros Kalesi'nde Karadeniz ticaret yolu ve boğazı korumak hedefleniyordu. Ancak 14. yüzyıldan sonra kaleyi Cenevizliler kaleyi ele geçirdi. Bu nedenle günümüzde burasının Cenevizliler tarafından yapıldığı düşüncesi yaygındır. İstanbul'un fethinden önce kaleyi almış olsak da (1391, Yıldırım Bayezid döneminde) kesin olarak 1452'de Fatih Sultan Mehmet döneminde kale fethedilmiştir ve bu tarihten sonra Osmanlı'nın kalesi olmuştur.
Kalenin kelime anlamlarına dair farklı bilgiler bulunur. Bunlardan birine göre kalenin ismi Yunanca'daki dağ anlamına gelen 'oros' kelimesinden türemiştir. Öteki ise, kalenin adının 'Hieron' adından gelmiş olmasıdır, anlamı ise kutsal yer demektir. Ünlü seyyah Evliya Çelebi ise, Seyahatname adlı eserinin 1. cildinde, buranın Yoroz adındaki bir rahipten geldiğini açıklar. Ünlü seyyah Çelebi, günümüz Türkçesine uygun hazırlanmış haliyle Yoros Kalesi ve Anadolu Kavağı'nın tarihine ilişkin, Seyahatnamesine şu bilgileri eklemiştir:
Evliya Çelebi, bölgedeki yaşantı ve kale ile mahallenin geçmişine dair izleri, sözleriyle böyle tamamlar. Tarihin tozlu raflarından yüzlerce yıllık kale kalıntılarına uzanan bu bağ geçmişle şimdiyi bütünleştirir ve bakmak ile görmek arasındaki farkı netleştirir. Evden getirdiğimiz termostaki çayın kahvenin keyifli eşliğiyle manzara ve tarihe bakarken kalenin ruhunu ve bölgenin yaşantısını görmüş olduk.
Son bir bilgi daha ilave edeyim; tepe rüzgarlıdır, biraz kalın bir şeyler alın yanınıza, öyle gidin. Ayrıca şu önerileri de yapmadan sözümü bitirmek istemem, gidiş ve dönüş vapurlarını takip edin ve planınızı ona göre oluşturun, hava durumuna bakmayı da ihmal etmeyin. Ve en önemlisi, Yoros Kalesi'ne gitmeden önce bu yazıyı mutlaka okuyun!
