Meksika, Kanada ve ABD'nin ev sahipliğinde düzenlenen 2026 Dünya Kupası öncesinde İranlı yöneticilere vize verilmemesi, bazı Afrikalı ve Latin Amerikalı taraftarların ülkeye girişte sorun yaşaması ve göçmen karşıtı politikaların turnuvaya yansıdığı yönündeki eleştiriler futbolun yönetim biçimine ilişkin eski tartışmaları yeniden gündeme taşıdı. Dünya futbolunun en güçlü kurumu olan FIFA, son yıllarda insan hakları, ayrımcılık ve şeffaflık konularında sık sık eleştirilerin hedefi oldu. Ancak tartışmalar yeni değil. Kurumun tarihi incelendiğinde, rüşvet soruşturmalarından işçi ölümlerine, apartheid döneminden siyasi çifte standartlara kadar uzanan bir geçmiş ortaya çıkıyor.
İKİ BÜYÜK RÜŞVET OPERASYONU
FIFA tarihinin en büyük kırılmalarından biri 2015 yılında yaşandı. İsviçre'nin Zürih kentindeki Baur au Lac Oteli'nde düzenlenen operasyonlarda üst düzey FIFA yöneticileri gözaltına alındı. ABD Adalet Bakanlığı'nın yürüttüğü soruşturmada milyonlarca dolarlık rüşvet, kara para aklama ve ihale usulsüzlükleri iddiaları gündeme geldi.Soruşturma kapsamında onlarca yönetici ve futbol yetkilisi hakkında işlem başlatıldı. Krizin merkezinde dönemin FIFA Başkanı Sepp Blatter bulunuyordu. Bu olaydan önce de FIFA'nın eski Başkanı Joao Havelange ile eski Brezilya Futbol Federasyonu Başkanı Ricardo Teixeira'nın, spor pazarlama şirketi ISL'den milyonlarca dolar aldığı İsviçre mahkemelerince ortaya çıkarılmıştı. Bu gelişmeler FIFA'nın yalnızca spor kurumu değil, ekonomik çıkar ağlarının merkezinde yer alan bir yapı olduğu yönündeki eleştirileri güçlendirdi.
STADYUM İŞÇİLERİ HAYATINI KAYBETTİ
2022 Katar Dünya Kupası da FIFA'nın en tartışmalı organizasyonlarından biri oldu. Uluslararası medya kuruluşları, stadyumlar ve altyapı projelerinde çalışan Güney Asyalı göçmen işçilerin çalışma koşullarını gündeme taşıdı. Nepal, Hindistan, Bangladeş ve Pakistan'dan gelen işçilerin ağır çalışma şartları altında hayatlarını kaybettiğiyönündeki haberler dünya kamuoyunda büyük tepki çekti. İnsan hakları örgütleri FIFA'yı yıllarca sessiz kalmakla suçladı. Tartışmalar, milyarlarca dolarlık futbol ekonomisinin hangi emek koşulları üzerinde yükseldiği sorusunu yeniden gündeme taşıdı.
AFRİKA VE FİLSİTİN YOK SAYILDI
1966 Dünya Kupası öncesinde FIFA'nın Afrika, Asya ve Okyanusya kıtalarına yalnızca tek Dünya Kupası bileti ayırması büyük tepki çekti. Kararın kıtalar arasında açık eşitsizlik yarattığını savunan Gana, Nijerya, Etiyopya, Cezayir ve Sudan başta olmak üzere çok sayıda Afrika ülkesi elemeleri boykot etti. Afrika Futbol Konfederasyonu (CAF), uygulamayı ayrımcı olarak nitelendirdi. Boykot, FIFA üzerindeki baskıyı artırırken sonraki yıllarda Afrika'nın Dünya Kupası kontenjanı genişletildi. Bunun yanında Filistin Futbol Federasyonu'nun yıllardır yaptığı başvurular da sonuçsuz kaldı. 2023 yılında Endonezya'nın tepki olarak İsrail'in katılımına karşı çıkması üzerine FIFA'nın U20 Dünya Kupası'nı Endonezya'dan alması da yeni bir çifte standart tartışmasını beraberinde getirdi.
'SPORTSWASHING' UYGULAMALARI
FIFA'nın tarihi aynı zamanda spor ile siyaset arasındaki ilişkinin de tarihi oldu. 1978 Dünya Kupası, Arjantin'deki askeri cunta yönetimi altında düzenlendi. İnsan hakları örgütleri, binlerce kişinin kaybedildiği ve işkence gördüğü bir dönemde FIFA'nın turnuvayı sürdürmesini sert biçimde eleştirdi. Benzer tartışmalar daha sonra Rusya ve Katar Dünya Kupaları sırasında da gündeme geldi. Sosyologlar ve insan hakları kurumları, büyük turnuvaların zaman zaman otoriter yönetimlerin uluslararası imajlarını güçlendirmek için kullanıldığını savundu. "Sportswashing" olarak adlandırılan bu kavram, FIFA'nın son yıllarda en fazla karşı karşıya kaldığı eleştirilerden biri haline geldi.
[email protected]
Kaynak: Web Özel
