Umman'ın, Körfez ülkelerinin desteğini alan ve Hürmüz Boğazı'nın ortak yönetimi ile gemilerden gönüllü katkı payı toplanmasını öngören bir planı İran'a sunduğu bildirildi.
Reuters'a konuşan Körfez ülkesinden bir kaynak ile Batılı bir diplomat, söz konusu önerinin ABD-İsrail ile İran arasında yaşanan çatışmaların ardından Hürmüz Boğazı'ndaki ticaretin normale dönmesi için müzakerelere zemin oluşturabileceğini söyledi.
ABD Başkanı Donald Trump, hafta sonunda iki hafta sürmesi planlanan hava saldırılarını aniden durdurmasının ardından İran'la "olumlu görüşmeler" yürütüldüğünü belirtmiş, ancak müzakerelerden sonuç çıkmaması halinde ABD'nin saldırılara yeniden başlayacağını ifade etmişti. İran ise Washington ile yeni bir müzakere süreci başlatmadığını savunuyor.
ABD, bu ayın başlarında Hürmüz Boğazı üzerindeki İran etkisini kırmak amacıyla yeni bir hava harekatı başlatmıştı. Savaş öncesinde dünya petrolü ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin yaklaşık beşte biri bu boğaz üzerinden gerçekleştiriliyordu.
YENİ MODEL NASIL İŞLEYECEK?
İran, Hürmüz Boğazı'na kıyısı olan Umman ile birlikte yönetmek ve geçiş yapan gemilerden hizmet bedeli almak istediğini açıklamıştı.
Washington ise savaş öncesindeki gibi gemilerin herhangi bir ücret ödemeden serbest geçiş yapması gerektiğini savunuyor ve zorunlu ücret uygulamasının uluslararası hukuka aykırı olacağını öne sürüyor.
Reuters'ın görüştüğü kaynaklara göre Umman'ın hazırladığı yeni öneri, İran'ın boğaz üzerinde tek başına kontrol sahibi olmamasını ve gemilerden alınacak katkı payının zorunlu değil gönüllü olmasını öngörüyor.
Planın, Endonezya, Malezya ve Singapur'un yönettiği Malakka Boğazı'nda uygulanan gönüllü katkı sistemine benzer şekilde işlemesi hedefleniyor. Bu modelde gemiler, seyrüsefer güvenliği, çevrenin korunması ile arama-kurtarma faaliyetlerinin finansmanı için isteğe bağlı ödeme yapabiliyor.
Körfez kaynakları, İran'ın öneriye resmi bir yanıt vermediğini aktardı.
İran Dışişleri Bakanlığı ise Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'nin pazartesi günü Umman ve Suudi Arabistanlı mevkidaşlarıyla Hürmüz Boğazı'nı görüştüğünü ve bölgesel iş birliğinin önemini vurguladığını açıkladı.
