İklim değişikliğiyle birlikte daha sık ve uzun süren sıcak hava dalgaları, yalnızca insanlar için değil evcil hayvanlar için de ciddi sağlık riskleri oluşturuyor. Uzmanlar, özellikle kedi ve köpeklerde sıcak çarpması, susuzluk ve pati yanıkları gibi sorunların yaz aylarında belirgin şekilde arttığı uyarısında bulunuyor.
VetAmerikan Veteriner Hastanesi'nden Uzman Veteriner Hekim Dr. Onur Ülgenalp'e göre, yaz döneminde veteriner kliniklerine en sık sıcak çarpması, sıvı kaybı (dehidrasyon), kusma ve ishal, idrar yolu hastalıkları, böbrek fonksiyonlarında bozulma, pati yanıkları ve dış parazit kaynaklı hastalıklar nedeniyle başvuruluyor. Kalp ve solunum yolu rahatsızlığı bulunan hayvanlarda ise sıcak hava mevcut hastalıkların ağırlaşmasına neden olabiliyor.
En büyük risk grubunu yaşlı hayvanlar, yavrular, fazla kilolu bireyler, kısa burunlu ırklar ile kronik hastalığı bulunan kedi ve köpekler oluşturuyor.
Evcil hayvanların su ihtiyacı yazın artıyor
Uzmanlara göre sağlıklı bir köpek normal koşullarda kilogram başına günlük yaklaşık 50-70 mililitre, kediler ise 40-60 mililitre su tüketiyor. Ancak sıcak havalarda, egzersiz sonrasında veya kuru mama ağırlıklı beslenen hayvanlarda bu ihtiyaç daha da artıyor.
Ağız kuruluğu, koyu renkli idrar, halsizlik, iştahsızlık, gözlerde çöküklük ve deri elastikiyetinin azalması susuzluğun ilk belirtileri arasında yer alıyor. İleri vakalarda ise hızlı solunum, kusma, bilinç değişikliği ve dolaşım bozuklukları görülebiliyor.
Veteriner hekimler, özellikle susuzluk hissini köpeklere göre daha az yaşayan kedilerde yalnızca su kabının dolu olmasının yeterli olmadığını, gün içinde gerçekten ne kadar su tükettiklerinin takip edilmesi gerektiğini vurguluyor.
Kedilerin su tüketimini artırmak için evin farklı noktalarına temiz su kapları yerleştirilmesi, suyun sık sık yenilenmesi ve serin tutulması öneriliyor. Araştırmaların birçok kedinin akan suyu tercih ettiğini gösterdiğini belirten Ülgenalp, su pınarı sistemlerinin (pet fountain) ve yaş mamanın günlük sıvı alımını artırabildiğini ifade ediyor.
Sıcak çarpması dakikalar içinde gelişebilir
Yaz aylarının en ciddi risklerinden biri de sıcak çarpması. Kapalı araçta bırakılan, günün en sıcak saatlerinde yürüyüşe çıkarılan ya da uzun süre gölgesiz alanda kalan hayvanlarda vücut sıcaklığı kısa sürede tehlikeli seviyelere ulaşabiliyor.
Aşırı soluma, yoğun salya, huzursuzluk, halsizlik ve yürüme güçlüğü ilk belirtiler arasında yer alırken, ilerleyen vakalarda kusma, ishal, bilinç kaybı ve nöbet görülebiliyor.
Uzmanlar, böyle bir durumda hayvanın vakit kaybetmeden gölgeli ve serin bir ortama alınmasını, karın, boyun ve pati bölgelerinin ılık suyla kontrollü şekilde soğutulmasını ve en kısa sürede veterinere ulaştırılmasını öneriyor. Buna karşılık buzlu su kullanılması, buz banyosu yaptırılması veya bilinci tam açık olmayan bir hayvana zorla su içirilmesi ciddi risk oluşturabiliyor.
Park halindeki araçlar ölümcül olabilir
Veteriner hekimler, yaz aylarında evcil hayvanların park halindeki araçlarda kısa süreliğine bile yalnız bırakılmaması gerektiği uyarısında bulunuyor.
Camlar açık olsa bile araç içindeki sıcaklık birkaç dakika içinde yaşamı tehdit edecek seviyelere ulaşabiliyor. Uzun yolculuklarda ise güvenli taşıma ekipmanları kullanılmalı, düzenli molalar verilmeli ve her molada temiz içme suyu sağlanmalı.
Sıcak asfalt pati yanıklarına yol açabiliyor
Yürüyüş saatleri de yaz aylarında önem kazanıyor. Güneş altında hızla ısınan asfalt ve beton yüzeyler pati yanıklarına neden olabiliyor.
Veteriner hekimlerin önerdiği basit yöntem ise şu: Elinizi birkaç saniye boyunca zeminde rahatça tutamıyorsanız, o yüzey evcil hayvanınız için de fazla sıcak demektir. Bu nedenle yürüyüşlerin sabah erken saatlerde veya akşam serinliğinde yapılması tavsiye ediliyor.
Plajda vakit geçiren evcil hayvanlar için ise gölge alan oluşturulması, temiz içme suyuna sürekli erişim sağlanması ve deniz suyunun içilmesinin engellenmesi öneriliyor. Yüzme sonrasında deri ve kulakların temiz suyla durulanması da olası sağlık sorunlarının önüne geçmeye yardımcı oluyor.
Ülgenalp, yaz aylarında alınacak basit önlemlerin sıcak çarpması, susuzluk ve diğer mevsimsel sağlık sorunlarının büyük bölümünü önleyebileceğini belirterek, "Koruyucu yaklaşım, yaz hastalıklarıyla mücadelede her zaman en etkili yöntemdir." değerlendirmesinde bulundu.
