Google'ın Avrupa Birliği'nde rekabet kurallarını ihlal ettiğine ilişkin son karar, teknoloji şirketine karşı açılacak yeni tazminat davalarının önünü açtı. Avrupa'nın farklı ülkelerinde devam eden ve hazırlanan davaların, şirkete milyarlarca dolarlık ek maliyet getirebileceği ifade ediliyor.
2017'den bu yana AB'den milyarlarca euroluk para cezası alan Alphabet bünyesindeki Google, şimdi de Avrupa genelindeki küçük rakiplerinin açtığı tazminat davalarıyla karşı karşıya. Reuters'ın görüştüğü avukatlar ve dava finansmanı şirketlerine göre, en az altı Avrupa ülkesinde teknoloji devine karşı dava açılmış durumda, yeni başvurular ise hazırlık aşamasında.
Bu sürecin fitilini, Google'ın kendi hizmetlerini öne çıkardığı ve uygulama geliştiricilerinin kullanıcıları Google Play dışındaki daha ucuz seçeneklere yönlendirmesini engellediği gerekçesiyle AB'nin Dijital Piyasalar Yasası (DMA) kapsamında aldığı 1 milyar dolarlık ceza ateşledi. Hukukçular, şirketin rekabet ihlalini sürdürdüğünü tespit eden bu kararın yeni davaları teşvik edeceği görüşünde.
Geradin Partners ortağı Thomas Höppner, "Bunun yeni bir dava dalgasını tetikleyeceğini düşünüyorum" dedi. Höppner'in danışmanlığını yaptığı Alman fiyat karşılaştırma platformu Idealo, geçen kasım ayında Berlin'deki bir mahkemeden 465 milyon euro tazminat kazandı. Bu karar, Almanya'da rekabet ihlali nedeniyle verilen en yüksek tazminatlardan biri olarak kayıtlara geçti.
Höppner'e göre fiyat karşılaştırma siteleri yalnızca DMA kapsamındaki ihlaller için değil, Google'ın hâkim durumunu kötüye kullandığı önceki yıllar için de AB rekabet kuralları kapsamında tazminat talep edebilir.
Google ise iddiaları reddediyor. Şirket sözcüsü, "Bu davaların hiçbir hukuki dayanağı yok. Bunlar ürünlerine yatırım yapmak yerine tazminat peşinde koşan şirketler tarafından açılıyor" açıklamasını yaptı.
Yapay zekâ yatırımları sürerken yeni mali yük
Yeni davalar, Google'ın yapay zekâ yatırımlarına hız verdiği ve bunun mali tablolarına yansımaya başladığı bir döneme denk geliyor. Alphabet'in serbest nakit akışı, halka açık bir şirket olduğu dönem boyunca ilk kez ikinci çeyrekte negatife döndü.
Özel tazminat davaları, AB'nin son 10 yılda Google'a kestiği toplam 10,4 milyar euroluk rekabet cezalarına ek bir mali yük oluşturuyor. Hukukçular ve dava finansmanı şirketleri, mevcut davalara yenilerinin de ekleneceğini belirtiyor.
Alışveriş hizmeti davaların merkezinde
Google'ın 2008'de kendi alışveriş karşılaştırma hizmetini arama sonuçlarında öne çıkarmaya başlamasının ardından rakip platformların trafiği ciddi şekilde düşmüş, bunun üzerine başlatılan AB soruşturması 2017'de 2,42 milyar euroluk para cezasıyla sonuçlanmıştı. Google karara itiraz etmiş ancak geçen yıl Avrupa'nın en yüksek mahkemesinde davayı kaybetmişti.
İngiltere merkezli Foundem davayı ilk açan şirketlerden biri olurken, Klarna destekli İsveçli PriceRunner 2022'de milyarlarca dolarlık tazminat talebinde bulundu. İngiltere merkezli fiyat karşılaştırma sitesi Kelkoo da AB kararının ardından Google'ın alışveriş hizmeti nedeniyle milyarlarca sterlinlik tazminat istiyor.
Kelkoo Üst Yöneticisi (CEO) Richard Stables, son DMA kararının mevcut davaları güçlendirdiğini belirterek, "Bu karar, Google'ın bugün hâlâ kendi hizmetlerini kayırdığını gösteriyor. Dolayısıyla yeni davalar açmak isteyenler için daha güçlü bir hukuki zemin oluştu" dedi.
Google'a karşı Amsterdam'da açılan iki davayı finanse eden LitFin'in Operasyon Direktörü Matej Pardo da benzer görüşte. Google'ın alışveriş reklam açık artırmaları nedeniyle açılan bu iki davada toplam 1 milyar doların üzerinde tazminat talep ediliyor.
İtalya'da fiyat karşılaştırma sitesi Trovaprezzi.it'i işleten Moltiply Group ise Google'dan 2,97 milyar euro tazminat istiyor.
Google zamana oynuyor
Google, geçen hafta aldığı iki yeni kararla birlikte AB'de rekabet ihlalleri nedeniyle toplam altı para cezasıyla karşı karşıya kaldı. Şirket geçen ay da Android işletim sistemini rakiplerini engellemek için kullandığı gerekçesiyle verilen rekor 4,1 milyar euroluk cezaya karşı açtığı davayı kaybetti.
Moltiply Group Yönetim Kurulu Başkanı Marco Pescarmona, son DMA kararının tazminat davalarını güçlendireceğini ancak Brüksel'in yasayı tam anlamıyla uygulama konusunda yeterince kararlı davranıp davranmayacağının belirsiz olduğunu söyledi. Pescarmona, "DMA çok güçlü bir düzenleme. Belki de bu kadar etkili olduğu için kullanmaktan çekiniyorlar" ifadelerini kullandı.
Hukukçulara göre Google ise davaların yıllarca sürebileceği gerçeğine güveniyor. Şirketin DMA kapsamında verilen son para cezasına da itiraz etmesi bekleniyor.
Alışveriş hizmetine ilişkin davalarda, ihlal iddiaları ile Google'ın tüm temyiz süreçlerini tamamlaması arasında yaklaşık 20 yıl geçti. LitFin'den Pardo, "O zamana kadar birçok pazarda tekel konumunu zaten sağlamlaştırmış oluyor. Para cezaları şirket için adeta iş yapmanın maliyetine dönüşüyor" dedi. Pardo, bazı davaların sekiz yıla kadar uzayabileceğini belirtti.
Öte yandan Stockholm'deki bir mahkeme, temmuz ayında PriceRunner davasında Google'ın faiziyle birlikte yaklaşık 1,97 milyar dolar ödemesine hükmetti. Kararı memnuniyetle karşılayan Klarna ise ödemenin kısa vadede tahsil edilmesini beklemediğini açıkladı.
