Karadağ, gelecekte Avrupa Birliği'ne (AB) katılacak ülkelerde hukukun üstünlüğü ve demokratik standartlarda yaşanabilecek gerilemeleri önlemeye yönelik yeni güvenceleri, sistematik ihlallerin "nesnel kriterlerle" değerlendirilmesi şartıyla desteklediğini açıkladı.
Karadağ'ın AB Daimi Temsilcisi Petar Markovic, Euronews'e yaptığı açıklamada, ülkesinin katılım sürecinde en ileri aşamadaki aday ülke olduğunu ve 2028'de AB'nin 28'inci üyesi olmayı hedeflediğini belirtti. Ancak Markovic, genişleme sürecine ilişkin önerilen yeni reformların bu hedefi karmaşık hale getirebileceğini söyledi.
AB'nin altı kurucu üyesinden beşi, Macaristan Başbakanı Viktor Orban döneminde yaşanan gelişmelerden çıkarılan dersler doğrultusunda, üyelik sonrasında demokratik gerilemelere karşı daha güçlü güvence mekanizmaları oluşturulmasını talep ediyor.
Markovic, Karadağ'ın daha sıkı güvenceleri desteklediğini belirterek, Avrupa Komisyonu'nun düzenli değerlendirmelerine göre ülkesinin hukukun üstünlüğü alanındaki reformlarda bazı mevcut AB üyelerinden daha iyi performans gösterdiğini ifade etti.
"Karadağ'ın AB standartlarının korunmasına yönelik güvencelerin oluşturulmasında çıkarı var. Ancak olası ihlallerin, sistematik bir gerilemenin varlığını ortaya koyacak nesnel kriterler temelinde ve her vaka özelinde değerlendirilmesi gerekir," diyen Markovic, bu kriterlerin üyelik öncesinde belirlenmesi gerektiğini vurguladı.
Markovic, söz konusu mekanizmaların yeni üyelerin oy haklarını geçiş dönemi uygulamalarıyla önceden sınırlandırmak amacıyla kullanılmaması gerektiğini belirterek, bunun siyasi ve hukuki açıdan tartışmalı olacağını ve fiilen "ikinci sınıf üyelik" yaratabileceğini söyledi.
Karadağlı diplomat, buna karşın yeni güvence mekanizmalarının özellikle kurucu üye ülkelerde siyasi yelpazenin sağa kayması ve genişlemeye yönelik şüphelerin artması nedeniyle, üyeliğin onay sürecini kolaylaştırabilecek ek güvence sağlayacağını da dile getirdi.
Reform tartışmaları
Masadaki bir diğer öneri ise Fransa ve Almanya'nın savunduğu "kademeli entegrasyon" modeli. Bu modele göre aday ülkeler, katılım sürecinde ilerledikçe AB üyeliğinin bazı faydalarından erken aşamada yararlanabilecek.
"Genişleme metodolojisi uzun süredir gerçek anlamda tartışılmıyordu," diyen Marković, genişlemenin Avrupa başkentlerinde yeniden öncelikli siyasi gündem haline gelmesini memnuniyetle karşıladıklarını söyledi.
Bununla birlikte, 14 yıldır mevcut katılım metodolojisi kapsamında yoğun çalışmalar yürüttüklerini hatırlatan Marković, kuralların bu kadar ileri bir aşamada değiştirilmesinin adil olmayacağını savundu.
"Bu, neyi hak ettiğimiz meselesi değil. Bu rasyonel bir tercih. Yeni metodoloji tartışmaları, mevcut yöntemin işe yaramadığı aday ülkelere odaklanmalı. Karadağ açısından ise mevcut sistem açıkça işe yarıyor," dedi. Markovic, AB'nin yeniden genişlemeye başlamasının Brexit'in etkilerini tersine çevirmek açısından stratejik önem taşıdığını sözlerine ekledi.
