ABD hükümeti, AB Komisyonu’nun perşembe günü Google’a birliğin Büyük Teknoloji kurallarını ihlal ettiği gerekçesiyle 890 milyon euro ceza kesmesinin ardından Brüksel’e sert yanıt vererek yaptırımın AB-ABD ticaret anlaşmasını riske attığı uyarısında bulundu.
Komisyon, şirketin adil olmayan uygulamalarına — özellikle arama sonuçlarında kendi hizmetlerine öncelik vermesine ve uygulama geliştiricilerine adil olmayan muamelede bulunmasına — yönelik 2 yıllık soruşturmayı tamamlayarak Dijital Pazarlar Yasası (DMA) altındaki ilk Google cezasını duyurdu.
Sanılanın aksine yaptırım, AB’nin dijital kurallarının Amerikan şirketlerini haksız yere hedef aldığını düşünen ve para cezalarını defalarca ticaret tarifeleriyle bir tutan Washington’ın tepkisini çekti.
ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, haberin ardından yaptığı açıklamada, "Bu ceza, Komisyon’un Dijital Pazarlar Yasası kapsamında Google’ın Android işletim sistemini ve Arama hizmetlerini hedef alan; kullanıcıların gizliliği ve güvenliği için ciddi riskler oluşturan, fiili bir zorunlu teknoloji transferi ile fikri mülkiyet hırsızlığını temsil eden ve makul olmayan mali cezalar dayatan son iki eylemine eklenmiştir," dedi.
Üst düzey ABD’li yetkiliye göre, yalnızca Google’a verilen çeşitli cezalar AB bütçesinin yüzde 2’sinden fazlasına denk geliyor; bu katkı, birliğin birçok üye ülkesinin katkısından daha büyük.
Greer, "AB sık sık ticari ilişkimizde istikrar ve öngörülebilirlik aradığını iddia ediyor ancak bu eylemler ABD’nin Avrupa’ya mal ve hizmet ihracatı için büyük bir belirsizliğe yol açıyor," diye ekledi.
Devam eden diyalog girişimleri
Son haftalarda Komisyon ve ABD hükümeti, Biden yönetimi döneminde zayıflayan AB-ABD Ticaret ve Teknoloji Konseyi’nin ardından transatlantik teknoloji iş birliğini canlandırma amacıyla "dijital diylog" olarak adlandırılan süreci başlattı.
Eleştirmenler bu girişimi, gümrük vergisi misillemesi tehdidi altında Brüksel’e Amerikan şirketlerine yönelik uygulamaları yumuşatması için baskı yapan Washington’a, AB dijital kurallarına karşı kulis yapma imkanı tanıyan imtiyazlı bir kanal olarak görüyor.
Geçen yıl Ticaret Komiseri Maros Sefcovic, Turnberry Anlaşması ile sonuçlanan ticaret müzakerelerini raydan çıkarabileceği korkusuyla Google’a yönelik anti-tröst cezasının ertelenmesini açıkça savunan bir isim olarak öne çıkmıştı.
Ceza uygulanmış olsa da Komisyon büyük bir duyuru yapmaktan kaçındı ve rekabetten sorumlu Komiser Teresa Ribera gazetecilerin sorularını yanıtlamadı. AB Komisyonu takvim çakışmasını gerekçe gösterdi, ancak kayıtlar böyle bir çakışma olmadığını ortaya koydu.
Buna karşılık Komisyon yetkilileri, diyalog sürecinin gerilimleri yatıştırmayı ve kamuoyu önünde kavgalara dönüşmesini engellemeyi amaçladığını savunuyor. Washington’ın her zaman kendi şirketleri için kulis yapacağını kabul etmekle birlikte, bu kanalı Brüksel’in gerekçelerini açıklamak için bir fırsat olarak kullandıklarını belirtiyorlar.
Brüksel ayrıca, kurallarının yalnızca ABD’li teknoloji devlerini hedef almadığını göstermeye özen gösterdi. Amerikan şirketlerine verilen cezaları Çinli şirketlere verilen yaptırımlarla ardışık şekilde uyguladı. Komisyon pazartesi günü AliExpress’e 550 milyon euro ceza kesmişti.
ABD’nin tepkisi, bu çabalara ve Komisyon’un yaklaşan soruşturma sonucu hakkında ABD’li yetkililere önceden bilgi vermesine rağmen geldi.
Baskı artıyor
Okyanusun her iki yakasında da AB’nin dijital kurallarının uygulanmasına yönelik baskılar artıyor ve Brüksel ile Washington’ı bir çatışmaya doğru sürükleme tehdidi oluşturuyor.
ABD Kongresi’nin 25 Cumhuriyetçi üyesi, bu haftanın başlarında Başkan Donald Trump’a gönderdikleri ve Euronews tarafından görülen bir mektupta, "yönetiminizi, AB bu Amerikan karşıtı rejimi daha da sağlamlaştırmadan önce kararlı adımlar atmaya teşvik etmeye" çağırdı.
Milletvekilleri, AB’nin DMA uygulamasının dijital ticaret engelleri konusunda Washington’a verilen taahhütlerle çeliştiğini savunuyor, devam eden diyaloğu bir "geciktirme taktiği" olarak nitelendiriyor ve misillemede hedef alınabilecek şirketleri sıralayacak kadar ileri gidiyor: Nokia, Axel Springer, Volkswagen, BMW, Ikea ve Airbus.
Öte yandan, Avrupa Parlamentosu üyelerinden oluşan farklı partili bir koalisyon, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’e bir mektup yazarak Google’a karşı DMA’nın daha hızlı uygulanmasını talep etti.
Bir Komisyon yetkilisi, "AB, dijital sektör de dahil olmak üzere yasama yapma egemenlik hakkımıza sahip olduğumuz konusunda çok netti. Bugün, dosyamız hazır olduğunda —ki bu her zaman somut kanıtlara dayanır ve ayrımcı değildir— karar aldığımızın kanıtıdır," dedi.
Büyük karar, küçük etki mi?
Yine de eleştirmenler, cezanın Google gibi bir şirketin ölçeği için mütevazı kaldığını – yıllık cironun sadece yüzde 0,22'sine denk geldiğini – belirterek, AB yönetiminin Washington'un öfkesini üzerine çekmemek için Amerikalı dev şirkete karşı yumuşak davrandığına işaret ediyor.
Alman Yeşiller/EFA AP Üyesi Alexandra Geese Euronews’e yaptığı açıklamada, "Bilet cezasından daha ucuz olsaydı pek çok kişi kaçak binerdi. Cezanın miktarı hayal kırıklığı yaratıyor ve Google’ın Avrupa ekonomisine verdiği zararla hiçbir alakası yok," dedi.
Komisyon için DMA’nın amacı öncelikle yüklü cezalar kesmek değil, dijital pazarları Avrupalı tüketiciler ve işletmeler için daha adil ve yarışılabilir kılmak amacıyla davranış değişikliklerini zorunlu kılmak.
Google, Komisyon kararına 60 gün içinde uymak ya da dünya çapındaki cirosunun yüzde 5’ine kadar periyodik para cezalarıyla karşı karşıya kalmak zorunda. Şirket, AB yürütme organının şu anda değerlendirmekte olduğu bazı değişiklikleri şimdiden hayata geçirdi.
Google Küresel İşler Başkanı Kent Walker, "DMA’nın bu şekilde uygulanması her gün kullanılan ürünleri bozmaya devam ediyor. Uyum sağlamak için, Avrupalıların sevdiği oteller, uçuşlar ve restoranlar için anlık fiyatlandırma ve doğrudan kullanılabilirlik gibi gerçek zamanlı Arama özelliklerini kaldırmak ve Google Play’deki güvenlik korumalarını devre dışı bırakmak zorunda kalıyoruz," dedi.
Ticari artçı sarsıntılar
Komisyon yetkilileri, soruşturmanın bazı unsurlarının – özellikle uygulama geliştiricilere yönelik muamelenin – ABD'de de rekabet soruşturmasına konu olduğunu belirtiyor.
İtalyan S&D grubundan AP Üyesi Brando Benifei Euronews’e, "Tıpkı ABD FTC ve Adalet Bakanlığı’nın dijital pazarlarda adil rekabetin peşinde olduğu gibi, DMA da aynı ortak ilkelerin Avrupa’da korunmasını sağlıyor. Bu durum pazarın adilliği ve açıklığıyla ilgilidir, ayrımcı bir ticaret sürtüşmesi değildir ve bu perspektifle bakılmamalıdır," değerlendirmesinde bulundu.
Washington, mevcut rejimin bu hafta sona ermesiyle birlikte yeni bir vergi tarifesi dalgasına hazırlanıyor. Komisyon, geçen yılki AB-ABD ticaret anlaşmasında kararlaştırılan yüzde 15’lik tavan sınırı içinde kaldığı sürece yeni tarifelere yanıt vermeyeceğini açıkladı.
Yeni tarifelerin, ABD’nin ticari çıkarlarına zarar veren ve zorla çalıştırmayla üretildiği iddia edilen malları hedef alması bekleniyor. Bununla birlikte, İspanya, İtalya ve Fransa gibi AB ülkelerinde yürürlükte olan dijital vergiyi hedef alan uzun süredir konuşulan bir misillemenin de gündemde olduğu söyleniyor.
Büyükelçi Greer açıklamasını, "Gerçek bir diyalog ancak bir ateşkes sırasında gerçekleşebilir. AB’nin son eylemleri bu çabaları baltalıyor ve ticaret açısından transatlantik istikrarın devamı için gerçek bir risk oluşturuyor," diyerek tamamladı.
