Christopher Nolan’ın “The Odyssey”i, filmin gösterime girmesinden önceki haftalarda Yunanistan’da eleştirilerin hedefi oldu. Özellikle Truvalı Helen rolüne siyah oyuncu Lupita Nyong’o’nun seçilmesi, dünyanın en kalıcı mitlerinden birinin nasıl yeniden anlatılması gerektiğine ilişkin daha geniş bir tartışmayı beraberinde getirdi.
Ancak Homeros’un destanının kültürel kimliğin derinliklerine işlediği Yunanistan’da sinemaseverler filmi açılış hafta sonunda izledikten sonra tepkiler büyük ölçüde olumlu oldu.
Cuma gecesi IMAX kameralarıyla çekilen üç saatlik destanın ardından Atina’daki sinema salonlarından çıkan birçok izleyici, yaklaşık üç bin yıl önce yazılmış ve ilk kez okul sıralarında karşılaştıkları bir eserin büyük bir uluslararası yapıma ilham vermesinden duydukları heyecanı dile getirdi.
55 yaşındaki Costas Anastassiadis, “Büyülendim. Beni 45 yıl öncesine, bu hikâyeyi okulda okuduğumuz günlere götürdü” dedi.
Anastassiadis, filmin ölçeğine ve teknolojik iddiasına karşın efektlerin hikâyeyi gölgede bırakmadığını, aksine ona hizmet ettiğini söyledi. “Bu kahramanın grafiklere ya da bilgisayar üretimi görüntülere ihtiyacı yok. Metin her şeyin ötesine geçiyor” dedi.
Nolan’ın Truvalı Helen rolüne Nyong’o’yu seçme kararı hakkında ise bunun Homeros’un eserinin “evrenselliğini güçlendirdiğini” düşündüğünü belirtti. Diğer izleyiciler, milletvekilleri arasında aylarca süren tartışmanın gereğinden fazla büyütüldüğünü söyleyerek oyuncunun ekranda yalnızca birkaç dakika göründüğüne dikkati çekti.
Yunan eleştirmenler ikiye bölündü
Yunanistan’daki eleştirmenlerin, açılış hafta sonunda dünya genelinde yaklaşık 264,1 milyon dolar gişe hasılatına ulaşan filme ilişkin değerlendirmeleri farklılık gösterdi. Ülkenin önde gelen gazetelerinden Kathimerini, Nolan’ın Homeros’a yaraşır bir meydan okumanın üstesinden geldiğini ve “yüzyıllardır yankılanan bir destanı postmodern sanatsal duyarlılıklarla kaynaştırdığını” yazdı. Yunanistan’ın önde gelen kültür ve eğlence yayınlarından Athinorama ise filmin görsel iddiasını överken Homeros’un özgün eserindeki felsefi ve anlatısal karmaşıklıktan uzak durduğunu savundu.
Atina Üniversitesi’nde Antik Yunan edebiyatı alanında doçent olan Evgenia Makrygianni, “Odysseia”nın, Odysseus’un yolculuğuna yön veren eve ve geri dönüşe duyulan özlemi anlatan Homerosçu “nostos” kavramı aracılığıyla modern Yunan kimliğiyle yakından bağlantılı olmaya devam ettiğini söyledi.
Makrygianni, “Yunanistan’ın savaş, sürgün, ekonomik zorluk ve göç gibi kendi tarihsel deneyimleriyle bağ kuruyor. Odysseus dayanıklılığı, kararlılığı ve zorluklar karşısında direnme gücünü simgeliyor” dedi.
Makrygianni, klasik eserlerin her kuşağın onlarda yeni anlamlar bulması sayesinde canlı kaldığını, çağdaş yaratıcıların da Odysseus’u bir gezgin, bir göçmen ve ait olacak bir yer arayan biri olarak yeniden yorumladığını belirtti. “Homeros değişmiyor, okurları değişiyor” dedi.
Yunan oyuncuların yokluğu tepki çekmedi
Atina’daki gösterimde izleyiciler, “300” ve “Truva” gibi büyük yapımlarda Yunan karakterlerin yabancı oyuncular tarafından canlandırılmasına alışkın oldukları için filmde Yunan oyuncuların bulunmamasını büyük ölçüde kabullenmiş görünüyordu. Bazıları için daha güçlü bağ, manzaralar aracılığıyla kuruldu. Nolan’ın filmin bazı bölümlerini çektiği Yunanistan’ın denizi, ışığı ve engebeli arazisi, Homeros’un dünyasını anında tanıdık hale getirdi.
Bazı izleyiciler, Nolan’ın The Odyssey’i yalnızca kurnaz bir kahraman olarak değil, savaşın değiştirdiği ve savaşın sonuçlarıyla yüzleşmek zorunda kalan bir adam olarak tasvir etmesinden etkilendi.
17 yaşındaki Vangelis Dravopoulos, filmin üç yıl önce okulda okuduğu destana yeni bir açıdan bakmasını sağladığını söyledi. “Kiklop’u, devleri, bütün o sahneleri görmek inanılmazdı. Okulda The Odyssey’in kibrine ve azmine odaklanmıştık. Filmde ise yaptığı yanlışı fark etti” dedi.
Yine 17 yaşındaki arkadaşı Stylianos Koginis, Nolan’ın hikâyeye kendi damgasını vurmasını memnuniyetle karşıladı. “Sinema böyle olmalı” diyen Koginis, “Odysseus’un ruhu oradaydı” ifadelerini kullandı.
Odysseus’a yolculuğu boyunca eşlik eden Athena’yı, Truva Savaşı sırasında idam edilen genç bir kadını da canlandıran Zendaya’nın oynamasından özellikle etkilendiğini söyledi. Koginis, “Ona eşlik eden tanrıça değildi, pişmanlıklarıydı” dedi.
'Destanı bir ahlak hikâyesine dönüştürdü'
Ancak bütün izleyiciler Nolan’ın yapımının Homeros’un destanındaki karmaşıklığı yansıttığı görüşünde değildi.
36 yaşındaki Christina Georgiou, filmin görsel açıdan çarpıcı ancak derinlikten yoksun olduğunu söyledi. “Uzayıp giden savaş sahneleri ve abartılı kostümleriyle fazlasıyla Hollywood işiydi. Özünde, eserin zenginliğini yüzeysel biçimde geçiştirdi ve bir destanı ahlak hikâyesine dönüştürdü” dedi.
Film, sanatsal yorum tartışmalarının ötesinde, gösterime girmeden önce özellikle aşırı sağdan siyasi eleştiriler de aldı. Yunanistan’ın yapıma 6 milyon eurodan, yani yaklaşık 6,9 milyon dolardan fazla teşvik sağladığına ilişkin haberler, milliyetçi Niki partisinin tepkisine yol açtı. Parti, Yunan mirasının “woke” bir yorumunu desteklemek için kamu kaynaklarının kullanıldığını savundu.
Kültür Bakanı Lina Mendoni ise eleştirileri reddetti. Lifo dergisine konuşan Mendoni, “Bir yaratıcıya bir eseri ya da miti sanatsal açıdan nasıl yorumlaması gerektiğini dikte etmek devletin görevi değildir” dedi.
Tartışmalar Homeros’un kalıcılığının kanıtı
Antik Yunan edebiyatı uzmanı Makrygianni, filmin çevresinde yaşanan tartışmaların Homeros’un güncelliğini koruduğunun kanıtı olduğunu söyledi.
Makrygianni, “Bir eser, hikâyesini kimin anlatma hakkına sahip olduğu ve kahramanlarının nasıl tasvir edilmesi gerektiği konusunda tartışma yaratmayı sürdürüyorsa hâlâ derin bir sembolik güç taşıyor demektir” dedi.
Öğrenci Dravopoulos için film, Yunanistan’ın kimliğini şekillendiren eserlerden birinin süregelen önemini hatırlatan duygusal bir deneyimdi.
“Bütün bunların ülkemizde yaşanmasından ve insanların binlerce yıl sonra hâlâ ‘Odysseia’yı konuşmasından gurur duyuyorum” dedi.
© 2026 The New York Times Company
