YENER KARADENİZ / İSTANBUL
Türkiye'de son yıllarda hızla yükselen fiyatlar, alışveriş dengelerini de değiştirmeye başladı. Özellikle hazır giyim, ayakkabı, kozmetik ve elektronik gibi turistlerin yoğun harcama yaptığı ürün gruplarında fiyatların döviz bazında da yükselmesi, Türkiye'nin alışveriş destinasyonu olarak rekabet gücünü zayıflatırken, Türk tüketicilerinin ise yurt dışında daha fazla harcama yapmasına yol açıyor. Bankacılık verileri de bu tabloyu doğruluyor. Bankalararası Kart Merkezi’nin (BKM) mayıs ayı verilerine göre yerli kredi kartlarıyla yurt dışında yapılan fiziki harcamalar mayıs ayında tarihi zirveye ulaştı. İşlem tutarı bir önceki aya göre yüzde 23 artarak 75,7 milyar TL'den 93 milyar 64 milyon TL'ye yükselken, işlem adedi de 45,3 milyondan 52,1 milyona çıkarak bugüne kadarki en yüksek seviyesini gördü.
Bir yıllık artış yüzde 67’ye çıktı
Son bir yıllık dönemde artış çok daha dikkat çekici oldu. 2025 Mayıs ayında 55,7 milyar TL olan yurt dışı harcamaları, bir yıl içinde yaklaşık yüzde 67 artarak 93,1 milyar TL'ye ulaştı. Aynı dönemde işlem sayısı da 40,4 milyondan 52,1 milyona yükseldi. Veriler, yurt dışı seyahatleri ile yabancı ülkelerdeki fiziksel mağazalarda yapılan kartlı harcamaların hız kesmeden arttığını gösterdi.
Yabancıların harcaması sınırlı arttı
Buna karşılık yabancı kartlarla Türkiye'de yapılan alışverişlerde artış oldukça sınırlı kaldı. 2025 Mayıs ayında 41 milyar TL olan alışveriş tutarı, 2026 Mayıs ayında 48,4 milyar TL'ye yükselerek yalnızca yüzde 18 arttı. İşlem adedi ise aynı dönemde 10,3 milyondan 11,5 milyona çıkarak yüzde 11,6 yükseldi. İki veri birlikte değerlendirildiğinde dikkat çekici bir tablo ortaya çıkıyor. Türk tüketicilerinin yurt dışındaki kartlı harcamaları hem işlem adedi hem de tutar bazında rekor seviyelere ulaşırken, yabancı turistlerin Türkiye'deki alışveriş harcamaları aynı hızda büyümüyor. Başka bir ifadeyle, Türklerin yurt dışına taşıdığı alışveriş talebi, turistlerin Türkiye'ye getirdiği alışveriş talebinden çok daha hızlı artıyor.
Yüksek enflasyon-döviz ilişkisi
Sektör temsilcileri, bu eğilimin en önemli nedenleri arasında Türkiye'de yüksek enflasyon nedeniyle fiyatların döviz bazında da pahalı hale gelmesini gösteriyor. Özellikle alışveriş turizminin lokomotifi olan hazır giyim, ayakkabı, kozmetik ve elektronik ürünlerinde fiyat avantajının zayıflaması, turistlerin harcamalarını sınırlandırırken, Türk tüketicileri de alışveriş için yurt dışına yöneltiyor. Bu durum, Türkiye'nin uzun yıllardır sahip olduğu “uygun fiyatlı alışveriş ülkesi” konumunun yeniden güçlendirilmesi gerektiğine işaret ediyor.
30 Euro'luk muafiyetin kaldırılması da durduramadı
Benzer durum alınan önlemlere rağmen online dış ticarette de kendini gösterdi ve yurt dışından yapılan online alışverişlerde 30 Euro’luk gümrük muafiyetinin tamamen kaldırılmasına rağmen online harcamalardaki artış hız kesmedi. BKM verilerine göre yerli kartlarla yurt dışındaki internet sitelerinden yapılan harcamalar, 2025 Mayıs ayındaki 29,2 milyar TL seviyesinden 2026 Mayıs ayında 43,6 milyar TL'ye yükselerek bir yılda yaklaşık yüzde 49 arttı. Aynı dönemde yabancı kartlarla Türkiye'deki internet sitelerinden yapılan online alışverişler ise 15,9 milyar TL'den 19,5 milyar TL'ye çıkarak yaklaşık yüzde 23 büyüdü. Böylece Türk tüketicisinin yurt dışı e-ticaret harcamalarındaki artış, yabancı tüketicilerin Türkiye'deki online harcamalarının yaklaşık iki katı hızda gerçekleşti. Veriler, ithal ürünlere yönelik gümrük tedbirlerine rağmen yurt dışı e-ticaret talebinin güçlü seyrini koruduğunu, buna karşılık Türkiye’deki online perakendenin yabancı müşterilerden aynı ölçüde pay alamadığını ortaya koydu.
Yerlilerin online’da yurtdışına alışveriş turu harcaması arttı
BKM'nin mayıs ayı sektörel verilerine göre, onlineda yerli kartlarla yurt dışında en fazla harcama yapılan sektör seyahat harcamalarını da içeren hizmet sektörü oldu. 17,2 milyar TL’ye ulaşan sektörü 9 milyar TL ile seyahat acenteler/taşımacılık, 2,7 milyar TL ile konaklama, 1,6 milyar TL ile havayolu izledi. Perakendeyi kapsayan elektrik elektronik harcaması 1,8 milyar TL, giyim harcaması 1 milyar TL’ye ulaştı. Yabancılar ise onlineda yurtiçinden 9 milyar TL ile havayolu, 2,4 milyar TL ile konaklama, 2 milyar TL ile de seyahat acentesi/taşımacılık harcaması yaptı. Perakende harcamaları ise yerlilerin yurtdışından yaptığı harcamaların 3’te 1'i oranında gerçekleşti.
